Năm 2021 sẽ không mua điện Trung Quốc để giải toả công suất điện mặt trời

Phát triển các dự án điện năng lượng tái tạo là giải pháp quan trọng nhằm khai thác nguồn tài nguyên thiên nhiên tái tạo, phát điện phục vụ phát triển kinh tế xã hội trong bối cảnh nguồn cung năng lượng sơ cấp trong nước đã tới hạn. Tuy nhiên, việc phát triển năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện mặt trời áp mái ồ ạt trong khi phụ tải không theo kịp đã gây áp lực truyền tải lớn lên hệ thống, buộc phải cắt giảm công suất tại nhiều dự án. 

TIẾT GIẢM 1,3 TỶ KWH ĐIỆN MẶT TRỜI DO QUÁ TẢI

Ông Nguyễn Đức Ninh, Giám đốc Trung tâm điều độ hệ thống điện quốc gia (Tập đoàn Điện lực Việt Nam – EVN) cho biết, điện mặt trời áp mái tăng trưởng một cách đột biến, tháng 6/2020 cả nước có 6.000 MWp nhưng tháng 12/2020 đạt 10.000 MWp. Chỉ riêng trong vòng một tuần cuối năm 2020 có thêm 3.000 – 4000 MWp với mặt trời áp mái.

Trong 2020, ước sản lượng điện mặt trời tiết giảm không khai thác khoảng 365 triệu Kwh, chủ yếu trên 300 triệu Kwh không khai thác dược do quá tải lưới nội vùng chủ yếu lưới 120, 220 Kw ở miền Trung, Ninh Thuận, Bình Thuận. Tính hết năm 2020 đã có 20 lần cắt giảm, mỗi ngày cắt giảm 2,3 giờ, công suất cắt giảm lớn nhất 27/12.

Ông Nguyễn Tài Anh, Phó tổng giám đốc EVN cho biết, để giải tỏa năng lượng tái tạo, năm 2020 EVN đã đề xuất Bộ Công Thương báo cáo Chính phủ bổ sung quy hoạch các công trình lưới điện, đồng thời các đơn vị đã triển khai thực hiện các công trình: Nâng công suất các TBA 500kV Vĩnh Tân, Di Linh; xây dựng mới các TBA 220kV Ninh Phước, Phan Rí…

Các Tổng công ty Điện lực (SPC, CPC) đã hoàn thành một số công trình lưới điện 110kV quan trọng. Vì vậy, từ tháng 8/2020 EVN đã đáp ứng được yêu cầu giải tỏa công suất các nguồn năng lượng tái tạo đã vận hành trước 30/6/2019 và các dự án mới vào vận hành.

Mặc dù vậy, đến cuối năm, với việc các nguồn điện mặt trời được đưa vào vận hành với khối lượng rất lớn, trong khi nhu cầu phụ tải giảm thấp dẫn đến tình trạng thừa nguồn cấp và thực hiện cắt giảm công suất phát các nguồn điện, bao gồm cả các nguồn điện năng lượng tái tạo.

Trong năm 2021, Phó tổng giám đốc EVN cho biết sẽ tiếp tục gặp khó khăn do dịch Covid 19 còn diễn biến phức tạp, nhu cầu điện tăng trưởng không cao trong khi nguồn năng lượng tái tạo chiếm tỷ trọng lớn. 

Theo tính toán, trong năm 2021 sẽ phải cắt giảm điện năng lượng tái tạo khoảng 1,3 tỷ Kwh, trong đó có khoảng hơn 500 triệu Kwh do vấn đề thừa nguồn, cao điểm trưa và quá tải đường dây 500 kw từ miền Trung ra miền Bắc. Thực tế, trong những ngày đầu năm 2021 đã liên tục cắt giảm năng lượng tái tạo do phụ tải thấp. 

Năm 2021 sẽ không mua điện Trung Quốc để giải toả công suất điện mặt trời - Ảnh 1.
Cơ cấu điện năm 2020.

ĐIỀU TIẾT NGUỒN GIẢI QUYẾT TÌNH TRẠNG VỪA THỪA, VỪA THIẾU

Đặc điểm của điện mặt trời là phụ thuộc vào khu vực và thời tiết. Tại Việt Nam, điện mặt trời thích hợp lắp đặt ở các khu vực nắng nóng như miền Trung, đặc biệt tại các tỉnh Bình Thuận, Ninh Thuận, nhất là vào những giờ cao điểm như trưa từ 11g đến 13g chiều. Điều này dẫn đến nghịch lý vào mùa nắng nóng, buổi trưa cao điểm phát điện của các dự án điện mặt trời dẫn đến thừa nguồn, quá tải đường truyền buộc phải cắt giảm. Trong khi đó, vào những tháng đầu năm, đặc biệt là là 17-18h chiều, nhu cầu điện tăng cao hệ thống gần như không có dự phòng về nguồn điện, thiếu điện, lại phải huy động khai thác dầu.

Để giải quyết tình trạng vừa thừa, vừa thiếu, đảm bảo đủ điện và không phải tiết giảm phụ tải, Trung tâm điều độ hệ thống điện quốc gia kiến nghị năm 2021, EVN tập trung khai thác cao thuỷ điện để hỗ trợ cao điểm phụ tải chiều 17-18h khi điện mặt trời không phát và huy động thấp nhiệt điện than để giảm thiểu cắt giảm công suất điện mặt trời, nguy cơ hụt nước các hồ thuỷ điện so với kế hoạch. 

Đề nghị các nhà máy thủy điện nhỏ, tập trung ưu tiên phát điện trong cao điểm sáng (6h00-8h00) và chiều (17h00 – 20h00) của hồ thuỷ điện, hạn chế phát điện trong các khung giờ còn lại như 11g -13 g chiều để giải toả công suất điện mặt trời. Đặc biệt sẽ không mua điện Trung Quốc trong năm 2021. 

Năm 2021 sẽ không mua điện Trung Quốc để giải toả công suất điện mặt trời - Ảnh 2.
Điện cắt giảm năm 2021.

Yêu cầu nhà máy điện mặt trời, điện gió tham gia hỗ trợ điều chỉnh điện áp trong chế độ phát công suất tác dụng. Các nhà máy địện mặt trời có chế độ Qmode at night tham gia hỗ trợ điều chỉnh điện áp trong chế độ thấp điểm đêm.

Đơn vị quản lý lưới điện (NPT, PCs) đảm bảo tiến độ các công trình lưới giải toả năng lượng tái tạo và cấp điện Hà Nội, Thanh Hoá – Nghệ Tĩnh; tối ưu kế hoạch cắt điện lưới 500 kV, giảm thiểu ảnh hưởng đến phát năng lượng tái tạo.

Kiến nghị Bộ Công Thương, Chính phủ, chỉ đạo, hướng dẫn EVN, A0 về nguyên tắc huy động nguồn năng lượng tái tạo khi hệ thống thừa nguồn và/hoặc quá tải lưới điện.

Kiến nghị Bộ Công Thương chủ trì cuộc họp để thông báo với các Chủ đầu tư các nhà máy điện năng lượng tái tạo các phát sinh nêu trên cũng như giải pháp xử lý để phối hợp cùng EVN thực hiện việc giảm phát một cách công bằng, minh bạch cho đến khi xử lý dứt điểm vấn đề thừa nguồn/quá tải.

Quy hoạch tổng thể và đồng bộ điện mặt trời, điện gió  theo cân đối cung cầu điện năng Quốc gia/miền/khu vực, và khả năng hấp thụ của lưới điện truyền tải/phân phối, yêu cầu chủ đầu tư năng lượng tái tạo trang bị các thiết bị pin tích trữ điện năng để hỗ trợ chuyển dịch năng lượng.

Chuyển sang cơ chế đấu giá/đấu thầu đối với các điện mặt trời, điện gió để kiểm soát chính xác lượng công suất mới đưa theo cung cầu phụ tải chung cả hệ thống điện trong tương lai.

Cập nhật và sửa đổi các quy định về cơ chế dịch vụ phụ trợ trong hệ thống điện để khuyến khích các Đơn vị phát điện tham gia cung cấp.

Liên quan đến vấn đề này, Phó thủ tướng Chính Phủ Trịnh Đình Dũng cũng nhấn mạnh, EVN phải xác định rõ cơ cấu nguồn điện, ưu tiên các nguồn điện sạch, năng lượng tái tạo với cơ cấu phù hợp đảm bảo vận hành an toàn hệ thống trong từng giai đoạn.  

“Đường dây truyền tải điện nhà nước độc quyền quản lý thôi còn đầu tư thì phải khai thác xã hội hoá”, Phó thủ tướng nhấn mạnh và yêu cầu EVN khắc phục triệt để hiện tượng quá tải tại một số đường dây và trạm biến áp, đặc biệt chú trọng việc giải tỏa công suất nguồn điện năng lượng tái tạo.

Điện mặt trời áp mái: Quản lý lúng túng, phát triển theo phong trào???

“Có tình trạng lúng túng quản lý, dẫn đến việc phát triển điện mặt trời áp mái theo phong trào. Cần xem xét lại với tiêu chí rõ ràng, tránh trục lợi chính sách” – Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng nói.

Không phát triển kiểu phong trào

Sáng nay (12/1), Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) tổ chức Hội nghị tổng kết công tác năm 2020 và triển khai nhiệm vụ năm 2021.

Phát biểu tại hội nghị, Phó thủ tướng Trịnh Đình Dũng đã đánh giá cao kết quả đạt được năm 2020 với sự đóng góp của EVN trong đảm bảo cung ứng điện với tổng công suất nguồn điện đạt trên 69.000 MW. Điện thương phẩm đạt 216 tỷ kWh, tăng 3,4% so với 2019.

Điện mặt trời áp mái: Quản lý lúng túng, phát triển theo phong trào (!?) - 1
Phó thủ tướng Trịnh Đình Dũng phát biểu tại hội nghị tổng kết công tác năm 2020 và triển khai nhiệm vụ năm 2021 của EVN.

Mặc dù 2020 là một năm rất khó khăn song EVN đã thực hiện nhiều giải pháp về kỹ thuật, về tài chính, đảm bảo công ty mẹ và các đơn vị đều có lãi, đồng thời tiến hành giảm tiền điền 2 lần cho doanh nghiệp, người dân trước những tác động Covid-19.

Sang năm 2021, Việt Nam tiếp tục đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Theo Phó Thủ tướng, đây chính là cơ hội rất lớn cho các doanh nghiệp Việt Nam phát triển, đồng thời cũng là yêu cầu nhiệm vụ cho ngành điện nói chung, trong đó có EVN trong thời gian tới.

“EVN vừa đảm bảo kinh doanh, vừa phải đảm bảo an ninh năng lượng. Không đủ điện thì phải chịu trách nhiệm” – Phó Thủ tướng giao nhiệm vụ.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng cũng đã nêu ra một loạt những khó khách, thách thức cần phải khắc phục trong thời gian tới. Trong đó có vấn đề yêu cầu bảo vệ môi trường ngày càng cao, trong khi công nghệ của một số nhà máy đã lạc hậu.

“Để đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường, chúng ta đẩy mạnh nguồn điện sạch, nhưng đã sạch thì giá cao. Đây là một thách thức”  – Phó Thủ tướng nêu vấn đề.

Bên cạnh đó, theo Phó Thủ tướng vốn đầu tư cho phát triển ngành điện rất lớn, nhưng việc huy động vốn gặp nhiều khó khăn. Các nguồn nhiên liệu sơ cấp truyền thống trong nước ngày càng cạn kiệt (than, thủy điện, khí tự nhiên…) trong khi nhu cầu phát triển nguồn điện ngày càng lớn.

Chưa kể, còn nhiều dự án nguồn điện lớn chậm tiến độ, từ đó ảnh hưởng đến đảm bảo an ninh năng lượng. “Cần sớm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án lớn đang chậm tiến độ. Hiện rất nhiều dự án chậm tiến độ, trong đó có cả của EVN, TKV, PVN, dự án tư nhân…” – Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Giao nhiệm vụ cho EVN thời gian tới, Phó Thủ tướng lưu ý Tập đoàn cần phối hợp với Bộ Công Thương và các bộ ngành có liên quan xây dựng tiêu chí phát triển điện mặt trời áp mái.

“Vừa rồi còn lúng túng trong quản lý, dẫn đến việc đã phát triển điện mặt trời áp mái theo phong trào. Chỉ trong thời gian ngắn tăng lên rất mạnh. Chúng ta cần nghiên cứu chính sách với những tiêu chí rõ ràng, không để tình trạng trục lợi chính sách mà không quản lý được”, Phó Thủ tướng giao nhiệm vụ.

Theo Phó Thủ tướng, cần tăng cường kiểm soát quản lý điện mặt trời áp mái để vừa huy động được sức dân bởi loại điện này nếu sử dụng tại chỗ rất hiệu quả nhưng cũng tránh được tình trạng ồ ạt, phong trào, trục lợi.

“Cần xác định rõ không gian bố trí và thời gian thực hiện đầu tư các nguồn điện phù hợp với điều kiện của từng vùng, từng địa phương. Không phát triển phong trào”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Tăng trưởng đột biến điện mặt trời áp mái

Trước đó, báo cáo tại hội nghị, ông Nguyễn Đức Ninh – Giám đốc Trung tâm điều độ hệ thống điện quốc gia – cho biết: Trong năm 2020, ngành điện chứng kiến sự tăng trưởng đột biến của năng lượng tái tạo, trong đó, đáng chú ý là điện mặt trời áp mái.

Điện mặt trời áp mái: Quản lý lúng túng, phát triển theo phong trào (!?) - 2
Điện mặt trời áp mái tại Đắk Lắk (ảnh: Thúy Diễm)

Tháng 6/2020 sản lượng điện mặt trời áp mái đạt 6.000 MWp, nhưng đến tháng 12.2020 tăng lên 10.000 MWp. “Chính vì tăng đột biến như vậy, Trung tâm Điều độ hệ thống điện đã phải tiết giảm 365 triệu KWh”, ông Ninh cho hay.

Cũng theo vị này, từ tháng 11 trở đi do tăng trưởng đột biến về mặt trời áp mái, chúng ta có khoảng 20 lần cắt giảm số giờ do thừa nguồn, tổng sản lượng cắt giảm là 35 triệu MW, công suất cắt giảm lớn nhất là ngày 27/12 vừa qua.

Trong các giờ thấp điểm trưa không thể dừng giảm các nguồn khác mà bắt buộc phải cắt nguồn năng lượng tái tạo, nếu tính theo tỷ trọng mà không phải theo công suất đặt năng lượng tái tạo ứng với giờ thấp điểm trưa thì tỷ trọng lên tới 50-60%, đặc biệt các ngày cuối tuần.

Lãnh đạo trung tâm điều độ hệ thống điện quốc gia kiến nghị EVN phê duyệt phương thức phân bổ nghĩa vụ cắt giảm công suất điện mặt trời áp mái và điện mặt trời mặt đất.

Giám đốc Trung tâm điều độ hệ thống điện quốc gia kiến nghị EVN có báo cáo Chính phủ, Bộ Công Thương xem xét, phê dụyệt nguyên tắc huy động nguồn năng lượng tái tạo khi hệ thống thừa nguồn hoặc quá tải lưới điện; chủ trì cuộc họp để thông báo với các chủ đầu tư năng lượng tái tạo các phát sinh cũng như giải pháp xử lý để phối hợp với EVN thực hiện việc giảm phát một cách công bằng, minh bạch cho đến khi xử lý dứt điểm vấn đề thừa nguồn cung và quá tải.

Báo điện tử Dân Trí