Tận khai thủy điện là phá hoại

Việt Nam là quốc gia có nguồn năng lượng tự nhiên rất dồi dào. Tuy nhiên việc sử dụng không hợp lý các công nghệ khai thác tiềm năng này chắc chắn sẽ gây ra tác động ngược.

Làm công việc của các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực kỹ thuật luôn có một sự quyến rũ nào đó trong cái mà chúng tôi tìm thấy, dù vô tình hay trong quá trình thăm dò, liên quan đến sự dồi dào của các nguồn năng lượng nước trong môi trường chúng ta, có thể khai thác để phục vụ một mục đích hữu dụng nào đó. Cần một chút tưởng tượng cộng với khả năng sáng tạo và sự khéo léo để phát minh ra các công nghệ có tác động lâu dài và có ích cho xã hội loài người. Tuy nhiên, mong muốn của chúng tôi được khai thác nguồn năng lượng nước này là làm sao để không làm xáo trộn hoặc phá hoại môi trường tự nhiên. Mục tiêu ban đầu phải là đảm bảo với một cam kết vững chắc là hướng tới mục tiêu nâng cao mức sống của xã hội loài người.

Ram Prasad đã đến Việt Nam trong vai trò một giảng viên của chương trình Fullbright của Mỹ, nhằm mục đích giảng dạy một khóa về khai thác năng lượng tại Trường Đại học Công nghệ thành phố Hồ Chí Minh. Biết Việt Nam là một nước giàu tài nguyên về thuỷ điện, Ram có niềm đam mê tìm ra các biện pháp mới để khai thác khối lượng khổng lồ năng lượng này mà không gây bất kỳ tác động xấu nào tới môi trường. Niềm đam mê này được thúc đẩy bởi nhu cầu của những người dân sống tại những khu vực như đồng bằng sông Cửu Long ở miền Nam, và người dân tộc sống tại các khu vực miền núi ở Tây Nguyên và Tây Bắc. Chi phí thấp của thủy điện và các dịch vụ mà nó cung cấp có thể có ích cho các khu dân cư ở xa các nguồn năng lượng thông thường và các trạm truyền phát điện. Khả năng phát triển các trang trại tự chủ về năng lượng làm nảy sinh tiềm năng đáp ứng nhu cầu về điện của các cộng đồng ở vùng sâu vùng xa, thêm vào đó là sự hiểu biết tốt hơn và đánh giá cao hơn đối với việc xây dựng các môi trường bền vững.

Từ sông Hồng ở miền Bắc tới sông Cửu Long ở miền Nam, tất cả các con sông vượt qua các đường biên giới giữa Việt Nam với Trung Quốc, Lào và Campuchia, đều chảy qua Việt Nam và đổ ra Vịnh Bắc Bộ, biển Đông và Vịnh Thái Lan. Bắt nguồn từ các khu vực miền núi phía Tây đổ ra biển ở phía Đông, xuyên qua một vùng đồng bằng hẹp, các con sông này đã vẽ ra bức tranh màu mỡ về tiềm năng nước của Việt Nam. Bên cạnh đó, một bờ biển dài cho phép Việt Nam khai thác năng lượng thủy triều, sóng và gió. Các vùng núi cao như Lai Châu và Điện Biên Phủ với các dòng suối nước chảy quanh năm, những thác nước trên núi, và mạng lưới chằng chịt những kênh tưới tiêu đan xen ở Sapa tạo ra một bức tranh phì nhiêu về một nguồn năng lượng tự nhiên và tái sinh đang chờ được khai thác ở Việt Nam.


Ảnh minh họa

Năng lượng tự nhiên dồi dào tại Việt Nam như kể trên đã làm tốn không biết bao nhiêu giấy và màu vẽ trong thời gian cuối thế kỷ 19. Không từ ngữ nào có thể miêu tả hết vẻ đẹp được thể hiện trong các bức tranh và cảm hứng mà nó tạo ra giúp hình thành ý tưởng và phát triển một công nghệ khai thác thủy điện. Thân mình chú chim Phượng Hoàng với một mê cung những dòng sông lớn từ Bắc chí Nam chính là một biểu tượng của sức mạnh Việt Nam trước với các thách thức năng lượng trong thế kỷ 21.

Việc sử dụng không hợp lý các công nghệ khai thác năng lượng từ tài nguyên thiên nhiên chắc chắn sẽ gây ra tác động ngược. Tại Việt Nam, cũng như ở nhiều quốc gia Đông Nam Á khác giàu tài nguyên nước, việc sử dụng bừa bãi các công nghệ thủy điện thông thường đã dẫn tới việc xây dựng các con đập làm ảnh hưởng nghiêm trọng tới sinh thái và đa dạng sinh học của các vùng rộng lớn. Vì vậy, môi trường tự nhiên đã bị biến đổi và trong hầu hết trường hợp đã bị phá hủy. Và tác động lên các nền kinh tế địa phương là rất lớn.

Một bộ phận dân địa phương rất hoài nghi việc chính phủ nỗ lực khai thác năng lượng từ tài nguyên nước. Vì vậy, nhiều dự án thủy điện đã bị đình lại hoặc thậm chí hủy bỏ vì gây hại đến môi trường. Làm sao để điện năng có thể có lợi cho xã hội? Cần làm gì để tối ưu hóa năng lượng thiên nhiên mà không ảnh hưởng xấu đến môi trường? Làm thế nào để cho ra đời một công nghệ vừa thân thiện với môi trường tự nhiên, mà vẫn đáp ứng các nhu cầu xã hội?

Đang được phát triển gần đây tại Mỹ thông qua một hợp đồng nghiên cứu của Bộ Năng lượng Mỹ, một loại tiểu tuabin hoàn toàn mới đã được “thai nghén”. Loại máy này có thể hiện thực hóa việc khai thác điện bằng thủy lực, đảm bảo năng suất phát điện tối đa tại một địa điểm xác định. Đây là một công nghệ có tiềm năng vô cùng to lớn trong việc khai thác năng lượng chưa dùng đến từ lưu lượng nước sông, và một lượng lớn của các hệ thống khác ở hạ lưu. Cũng có nhiều khả năng khai thác điện từ dòng nước thải và các hệ thống cung cấp nước trong đô thị.

Khái niệm công nghệ dựa trên một thực tế cơ bản là mọi thứ vận động đều tiêu tốn năng lượng. Thực tế này cho phép loại máy trên trích một phần năng lượng mà không gây hủy hoại tới môi trường. Bộ phận bảo vệ đặt ở phần giữa của máy cho phép ngăn cản cá và các sinh vật tự nhiên khác sống dưới nước vào trong lồng tuabin. Máy còn có ưu điểm dễ sản xuất, lắp ráp và vận chuyển đến những địa điểm với một số lượng tối thiểu thiết bị điện và máy móc cần để truyền tải điện năng tới các trung tâm tải điện của địa phương. Hình dạng của máy có thể dễ dàng thay đổi để phù hợp với môi trường. Ví dụ, các kỹ thuật sản xuất hiện đại cho phép sản xuất ra các khuôn chất dẻo có độ bền cao có thể bắt chước rất giống hình dạng của đá tự nhiên. Nói cách khác, nếu hình dáng bề ngoài của máy giống như một phiến đá, thì máy sẽ không bị nhận ra khi dùng trong nhiều môi trường nhạy cảm với vẻ ngoài tự nhiên. Công nghệ này rất dễ thích nghi với mọi hệ thống dòng nước vì các đặc tính co giãn của nó.

Là một quốc gia đang phát triển, Việt Nam có tiềm năng lớn để trở thành một nước đi đầu trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, và đóng góp lớn cho việc phát triển các công nghệ khai thác năng lượng mang tính cách mạng. Khai thác điện năng từ các nguồn tài nguyên nước ở hạ lưu sẽ cung cấp một cơ sở vững chắc cho việc tăng cường cơ sở hạ tầng phát điện ở Việt Nam, cũng như ở nơi khác, thông qua các công nghệ thân thiện với môi trường./.

Ram Prasad (giảng viên chương trình Fullbright)

  • Châu Giang dịch
Advertisements

Năng lượng tái tạo đạt 20% tổng sản lượng điện tại Đức

Lo ngại sau thảm họa tại nhà máy điện hạt nhân Fukushima Daiichi, Nhật Bản, hàng nghìn người dân Đức đã xuống đường kêu gọi bãi bỏ năng lượng nguyên tử. Tháng 5/2011, chính phủ Đức đã chịu khuất phục trước áp lực của công chúng và công bố kế hoạch đóng cửa 17 nhà máy năng lượng nguyên tử của nước này vào năm 2021 nhưng kèm theo khả năng 3 nhà máy sẽ tiếp tục hoạt động tới 2022 nếu việc chuyển dịch sang năng lượng tái tạo không tiến hành nhanh chóng như mong đợi.

Đưa ra một số hy vọng rằng Đức sẽ đạt được mục tiêu đầy tham vọng này, tạp chí điện tử toàn cầu Spiegel đã tổng kết một báo cáo của Hiệp hội ngành công nghiệp năng lượng và công nghiệp nước của Đức (BDEW) cho thấy, lần đầu tiên, nguồn năng lượng tái tạo chiếm hơn 20% tổng điện năng nước Đức trong nửa đầu năm 2011.

năng lượng tái tạo

 

Theo báo cáo, nguồn năng lượng tái tạo chiếm 18,3% tổng nhu cầu trong năm 2010, nhưng trong 6 tháng đầu năm 2011 con số này tăng tới 20,8% trong khi tổng lượng sử dụng của Đức vẫn giữ nguyên là 275,5 tỷ KWh từ năm 2010. Mặc dù báo cáo cho rằng việc tăng này không có mối liên hệ với sự đóng cửa 7 nhà máy năng lượng hạt nhân sau thảm họa tại Fukushima Daiichi, nó vẫn đưa ra những hy vọng rằng Đức có thể đạt được mục tiêu do Thủ tướng Angela Merkel đưa ra cho năng lượng tái tạo chiếm 35% tổng sản lượng điện năng tới năm 2022.

Trong số 57,3 tỷ KWh do năng lượng tái tạo cung cấp trong 6 tháng đầu năm 2011, năng lượng gió chiếm ưu thế với 20,7 tỷ kWh (7,5% tổng sản lượng điện), tiếp theo là năng lượng sinh khối với 15,4 tỷ kWh (chiếm 5,6%), năng lượng quang điện mặt trời 9,6 tỷ kWh (3,5%), năng lượng hydro với 9,1 tỷ kWh (3,3%) và năng lượng từ nguồn chất thải và các nguồn khác cung cấp 2,2 tỷ kWh (chiếm 0,8%).

Năng lượng mặt trời đã cho thấy một bước tiến lớn, tăng 76% trong năm 2010. BDEW đã trích dẫn rằng sự gia tăng cạnh tranh khiến giá lắp đặt quang điện giảm và quyết định của chính phủ liên bang không cắt trợ cấp cho các máy phát điện mặt trời tư nhân như kế hoạch ban đầu là lý do chính cho sự gia tăng này.

Theo BDEW, do số lượng lắp đặt quang điện mới và năng lượng mặt trời dồi dào trong mùa xuân nên năng lượng mặt trời đã khiến năng lượng điện hydro bị kìm chân ở vị tri thứ 3 trong 6 tháng đầu năm.

Năng lượng hạt nhân không phải là giải pháp cho nguồn năng lượng sạch

Ông Mark Diesendorf, Phó giám đốc Viện Nghiên cứu Môi trường thuộc trường Đại học New South Wales, cho rằng năng lượng hạt nhân không phải là giải pháp tối ưu cho nhu cầu điện năng đang ngày càng gia tăng.

[title]

Năng lượng hạt nhân không phải là giải pháp tối ưu cho nhu cầu điện năng đang ngày càng gia tăng. (iStockphoto)

Trong thập kỷ vừa qua, ngành năng lượng hạt nhân trên toàn cầu đã ngừng phát triển với số lượng các nhà máy bị đóng cửa vượt quá số nhà máy mới khai trương. Cuối năm 2011, nguồn năng lượng hạt nhân được sản xuất đã giảm xuống còn 13,7% từ mức 17% vào năm 2001. Thậm chí khi Trung Quốc, Nga và Hàn Quốc xây dựng 36 lò sản xuất hạt nhân mới, nhiều nhà máy hạt nhân đang hoạt động bước sang giai đoạn phải đóng cửa. Như vậy, xu hướng chung toàn cầu sẽ tiếp tục suy giảm.

Nỗ lực phục hồi

Trong nỗ lực phục hồi một ngành đang yếu và dần suy yếu, những người đề xuất dự án hạt nhân đã lấy vấn đề biến đổi khí hậu làm lý do tranh luận nhằm khôi phục ngành này. Ngành năng lượng hạt nhân đã rót hàng triệu đô-la vào một chiến dịch tiếp thị nhằm thay đổi hình ảnh về công nghệ từ quan niệm đây là ngành gây ô nhiễm và nguy hiểm sang ý nghĩ về một công nghệ sạch sẽ và an toàn. Để làm được điều này, họ phải vượt qua một vấn đề khó khăn: các trạm năng lượng hạt nhân vận hành trong năm 2010 cần phải giống như mô hình được vận hành từ những năm 70 của thế kỷ trước.

Các nhà máy này vẫn đang đóng góp vào khả năng phát triển sản xuất vũ khí hạt nhân ở một số nước. Họ vẫn thải ra lượng chất thải hạt nhân lớn có thể cần đến 100 ngàn năm mới có thể xử lý. Dù hiếm hoi nhưng chúng vẫn tiềm tàng nguy cơ có thể xảy ra những vụ tai nạn có sức hủy hoại nặng nề. Chi phí vốn đang tăng ở mức cao, được ước tính tăng lên gấp đôi trong vòng từ 5-7 năm. Các nhà máy này cũng thiếu nguồn quặng uranium chất lượng cao theo xu hướng chung trên toàn cầu. Mặc dù hiện có khá nhiều uranium chất lượng thấp, khả năng sử dụng nguyên liệu này khá hạn chế bởi số lượng nhiên liệu cần để khai thác và chế biến thải ra lượng CO2 lớn.

Ngành hạt nhân và những người ủng hộ ngành này đang chuyển hướng chú ý từ những thực tế khắc nghiệt này bằng việc vẽ ra bức tranh thế hệ vũ khí hạt nhân mới sắp được phát minh. Họ tuyên bố rằng những lò phản ứng trên lý thuyết sẽ an toàn hơn và sẽ thải ra chất thải cao cấp chỉ cần xử lý trong một vài thế kỷ. Trong thực tế, không có lò phản ứng hạt nhân như vậy tồn tại bởi hệ thống hiện tại không thể đạt tới giai đoạn này trong vòng 15 năm tới.

Lò phản ứng hạt nhân thế hệ thứ tư

Một trong những loài lò phản ứng hạt nhân thế hệ thứ tư này là lò phản ứng thorium, loại không cần các quặng uranium cao cấp khan hiếm. Loại lò này sử dụng thorium, một nguyên tố phổ biến hơn. Tuy nhiên, khác với uranium 235 được dùng trong các lò phản ứng hạt nhân truyền thông, thorium khó có thể phân tách để giải phóng năng lượng tách hạt nguyên tử hoặc trong bom hạt nhân. Ấn Độ hiện đang phát triển một quy trình để biến thorium thành uranium bằng cách cho nổ với neutron sinh ra trong lò phản ứng hạt nhân dùng nguyên liệu uranium truyền thống. Hệ thống này khá phức tạp và không tránh khỏi chi phí cao hơn lò phản ứng hạt nhân thông thường.

Một loại lò lò phản ứng thế hệ thứ tư khác được chào hàng là lò phản ứng nhanh đang được thử nghiệm vận hành. Loại lò này sử dụng uranium hiệu quả hơn lò phản ứng hạt nhân truyền thống và có thể sinh ra nhiều nhiên liệu hạt nhân hơn, dưới dạng plutonium hơn mức sử dụng thông thường. Như vậy, lò phản ứng loại này có thể giải quyết vấn đề khí CO2, khí thải từ việc khai thác mỏ và chế biến quặng uranium mức thấp. Tuy nhiên, chi phí xây dựng và vận hành rất cao. Lò phản ứng hạt nhân này có thể sản xuất nhiều plutonium hơn lò truyền thống, đồng nghĩa với việc nó có thể tạo nên những tiếng nổ hạt nhân khủng khiếp từ các kho bom.

Dù vậy, những người ủng hộ việc sản xuất năng lượng hạt nhân cho rằng mọi người không nên lo lắng bởi người ta có thể chế tạo một hệ thống tái chế tất cả những nhiên liệu đã đốt khó xử lý trở lại lò phản ứng hạt nhân mà không cần phân tách plutonium nguy hiểm và có thể tiếp cận với bom. Trong giai đoạn thử nghiệm này, chất thải hạt nhân tồn tại lâu dài, thường là phóng xạ và chứa plutonium sẽ được tách từ những sản phẩm nguyên tử phóng xạ. Sau đó, trên lý thuyết, chất thải hạt nhân khó phân hủy trở thành nhiên liệu hạt nhân và các sản phẩm nguyên tử tách biệt được chuyển sang giai đoạn xử lý 500 năm ở một địa điểm nhất định.

Một khi các sản phẩm của phản ứng phân tách hạt nhân được tách khỏi thành phần chất thải tồn tại lâu trong không khí, việc phá vỡ quy luật và chiết suất plutonium từ rác thải khó phân hủy sẽ dễ dàng hơn. Tuy nhiên, nếu chính phủ xử trí không đúng hướng, hệ thống này sẽ trở thành thảm họa khủng khiếp. Đó là nguyên nhân tại sao chính phủ Mỹ không tiếp tục nghiên cứu loại lò phản ứng này

Năng lượng tái sinh

Một vấn đề nghiêm trọng khác mà những người tiếp thị năng lượng hạt nhân đang phải đối mặt là sự cạnh tranh từ những nguồn năng lượng tái sinh khác đang áp dụng một số công nghệ chính có tỉ lệ tăng trưởng và vốn đầu tư hàng năm cùng khả năng tạo việc làm lớn. Ở Châu Âu, vào năm 2008 và năm 2009, năng lượng gió là nguồn cung cấp năng lượng lớn nhất trong các nhà máy sản xuất điện năng. Trung Quốc đã tăng gấp đôi năng lực sản xuất năng lượng gió hàng năm trong vòng 5 năm qua. Công nghệ mặt trời và gió có thể được phát triển nhanh chóng bởi nó đang được sản xuất. Năng lượng hạt nhân chỉ có thể phát triển chậm là tốt nhất vì chúng cần có các dự án xây dựng nhà máy khổng lồ.

Những người ủng hộ sản xuất hạt nhân đã cố gắng phản đối thành công của đối thủ chính bằng cách đưa ra tuyên bố rằng năng lượng tái sinh không thể phụ thuộc và không thể cung cấp 24/24 giờ bởi mặt trời không chiếu sáng suốt ngày và không phải lúc nào cũng có gió. Tuy nhiên, giờ đây đó không còn là vấn đề lớn. Điện năng tái tạo có thể được sản xuất bằng nhiệt năng mặt trời tích tụ được dự trữ bằng phương pháp sử dụng muối nóng chảy và một số nguyên liệu khác với chi phí thấp. Các hệ thống này hiện đang được vận hành ở giai đoạn bán thương mại ở Tây Ban Nha.

Thêm vào đó, năng lượng sinh học từ việc đốt các thân cây từ cánh đồng và các rừng đồn điền cây công nghiệp là một công nghệ được sử dụng trong thương mại ở một số vùng trên thế giới và có thể cung cấp năng lượng suốt cả ngày. Thậm chí năng lượng gió với một phần hỗ trợ của các turbin chạy bằng khí ga hoặc hydro có thể thay thế cho năng lượng địa nhiệt từ đá nóng chảy. Tóm lại, việc sử dụng năng lượng hiệu quả và nước nóng sử dụng năng lượng mặt trời có thể giúp giảm nhu cầu năng lượng 24/24 giờ.

“Nhà máy điện mặt trời” trên nóc nhà Bộ Công Thương

Ít ai biết rằng trên nóc trụ sở Bộ Công thương ở 54 Hai Bà Trưng, Hoàn Kiếm, Hà Nội lại có một “nhà máy điện mặt trời”, phát ra gần 16.000 kWh điện một năm.

Theo chân ông Lương Văn Thái, Trưởng phòng Quản trị, Văn phòng Bộ Công thương lên tầng thượng nhà A trụ sở Bộ, trước mắt chúng tôi, bên tay trái là một bồn nước nóng năng lượng mặt trời cỡ lớn, ở rìa phía phải là 4 dãy pin mặt trời san sát, những cuộn dây được bó gọn ghẽ nối xuống tầng dưới. Chỉ vào những tấm pin mặt trời, ông Lương Văn Thái cho biết: “Dự án này có quy mô công suất 12 Kwp, sản xuất khoảng 16.000 kWh điện/năm. Tổng diện tích các tấm pin mặt trời được lắp đặt là 100 m2 bao gồm 52 module loại SolarWorld SW 230. Góc nghiêng của tấm pin đã được tính toán mô phỏng nhờ các phần mềm máy tính để đạt được giá trị tối ưu giúp cho tấm pin tạo ra nhiều điện năng nhất. Chính chuyên gia Đức sang đây hàng tháng trời để thiết kế, chỉ đạo việc lắp đặt thiết bị”.

Dẫn chúng tôi xuống tầng dưới, ông Thái giới thiệu về thiết bị biến tần (Inverter) chuyển điện 1 chiều thành điện xoay chiều, để hòa vào lưới điện tiêu thụ của trụ sở Bộ Công thương.

 
Hệ thống pin mặt trời có thể tạo ra gần 16000 kWh điện/năm – Ảnh: Thành Long

“Dự án này do Tổ chức hợp tác kỹ thuật Đức (GTZ), Cơ quan năng lượng Đức, Công ty ALTUS Đức tài trợ, họ đưa chuyên gia sang đây lắp đặt, khánh thành vào 19.11.2010. Đến nay, hệ thống vẫn hoạt động rất ổn định. Theo hồ sơ kỹ thuật, các tấm pin có độ bền trên 20 năm, còn hệ thống biến tần có thể hoạt động khoảng 10 năm”, ông Thái giải thích.

Nhà máy điện mặt trời trên nóc nhà Bộ Công thương không đủ cung cấp điện năng cho cả tòa nhà nhưng nó có ý nghĩa rất lớn bởi dự án mang một giá trị biểu tượng.

Ông Lê Văn Hùng, một kỹ sư điện, hiện sống trên phố Hai Bà Trưng, ngay khu vực trụ sở Bộ tỏ ra rất hào hứng: “Tôi thấy Bộ Công thương lắp đặt hệ thống pin mặt trời là việc làm rất hay. Bộ là nơi đề ra chính sách về khuyến khích sử dụng năng lượng tái tạo thì Bộ cũng cần làm trước để làm gương cho người dân. Điều đó cũng giống như các cơ quan luôn tuyên truyền người dân phải tiết kiệm điện, thì chính các cơ quan nhà nước cũng cần thực hiện tiết kiệm điện hiệu quả. Tôi cho rằng cần có chính sách vừa hỗ trợ, vừa yêu cầu các các cơ quan nhà nước ở phía Nam cần phải tận dụng tối đa diện tích mái nhà để lắp đặt hệ thống pin mặt trời. Khi đó, sẽ tạo ra phong trào cho người dân cùng biến mái nhà thông thường thành những mái nhà  năng lượng”.

Không chỉ có hệ thống điện mặt trời, theo ông Lương Văn Thái, Văn phòng Bộ Công thương đã yêu cầu phòng quản trị thực hiện triệt để tiết kiệm điện. “Chúng tôi đã thay thế bóng đèn thường bằng đèn compact, đèn LED. Điều hòa nhiệt độ đều được cài đặt ở chế độ nhiệt độ tối thiểu là 25 độ C, do đó, dù trời có nóng, điều hòa cũng không thể giảm xuống dưới 25 độ C được”, ông Thái cho biết.

Phân tích về chủ trương tiết kiệm năng lượng, ông Đỗ Văn Côi, Phó chánh văn phòng Bộ Công thương nói: “Lãnh đạo Bộ đã yêu cầu từng cán bộ, nhân viên phải nêu cao ý thức sử dụng điện, nước. Văn phòng Bộ có cán bộ kiểm tra định kỳ hoặc đột xuất về ý thức sử dụng điện tại các phòng, ban đơn vị. Nếu cuối giờ làm việc, người ở các phòng, ban ra về quên tắt điện sẽ bị nhắc nhở. Bộ Công thương là nơi xây dựng các chính sách về sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả nên những cán bộ, công chức của Bộ như chúng tôi đang và sẽ chấp hành nghiêm những quy định về lĩnh vực này”. 

(Thành Long)

Nhu cầu điện của Việt Nam không giải quyết được bằng việc cách chức

L/T : Bài được dịch từ bài viết của tác giả David Brown – Asia Times

Khi Đào Văn Hưng bị thôi việc vào tháng trước sau năm năm làm chủ tịch hội đồng thành viên Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), nhiều người xem việc ra đi của ông là bằng chứng của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cuối cùng đã sẵn sàng thay đổi lĩnh vực năng lượng do nhà nước quản lý. Tình trạng luân phiên cúp điện là đặc điểm thường ngày tại Việt Nam và là trở ngại chính trong đầu tư nước ngoài vào các ngành sản xuất.

Hưng bị chính thức cho thôi việc vì “sai phạm trong quản lý” liên quan đến những thua lỗ nghiêm trọng trong một đầu tư xấu số nhằm xây dựng một hệ thống điện thoại di động dọc theo cột sống của mạng lưới điện quốc gia. Nhưng cũng như nhiều doanh nghiệp nhà nước trì trệ khác, EVN cũng đã là nạn nhân của việc chính phủ không thể quyết định rằng vai trò của tập đoàn nhà nước khổng lồ là gì trong quá trình chuyển đổi sang hệ thống kinh tế thị trường đang tăng trưởng nhanh chóng của đất nước.

Giá điện vẫn được chỉ định bởi chính phủ trong một nền kinh tế lai ghép giữa kế hoạch nhà nước và thị trường tự do của Việt Nam. Năm 2010, người tiêu thụ Việt Nam chỉ trả 1 phần 3 giá kilowatt giờ điện so với người tiêu thụ tại Thái Lan hoặc Malaysia. Tỉ giá thuế nhập khẩu thấp nhìn chung đã có lợi cho ổn định xã hội, ít nhất là cho đến khi nạn cúp điện trở thành kinh niên. Nhưng việc chính phủ kiểm soát lĩnh vực năng lượng đã là chướng ngại vật đối với những nhà đầu tư tiềm năng trong việc phát triển nguồn điện lực đang rất cần.

Hệ quả của việc định giá điện do trung ương quản lý là sự mất cân đối ngày càng rộng giữa nhu cầu tăng cao nhanh chóng và nguồn cung cấp trì trệ. Kế hoạch nhà nước lần thứ 6, được thông qua vào năm 2007, dự tính rằng nguồn cung sẽ tăng 17% mỗi năm để đáp ứng được tỉ lệ tăng trưởng GDP từ 8,5% đến 9% cho đến năm 2015. Theo kế hoạch này, cần phải có đến 95 nhà máy điện mới nhưng EVN có vẻ không sẵn sàng hoàn tất chúng một cách nhanh chóng.

Vì EVN được yêu cầu bán điện với giá khoảng 5 xu Mỹ kim một kilowatt giờ, công ty nhà nước này đã trì trệ trong việc cung cấp điện từ các nhà máy điện chạy bằng khí đốt hoặc than – nhưng lại không từ các nhà máy của chính mình hoặc từ vài nhà máy điện tư nhân đang hoạt động.

Cho đến khoảng năm 2006, EVN vẫn có dựa vào thuỷ điện giá rẻ, nhưng những giám đốc EVN từng được đào tạo tại Liên Xô đã thất vọng khi tiềm năng của những khu vực xây dựng các đập nước lớn hầu hết đã cạn kiệt. Các công ty điện lực của Trung Quốc nói chung có thể xây dựng những nhà máy nhiệt điện chạy than trong vòng 18 tháng, theo báo điện tử VietNamNet, trong lúc thời gian trung bình từ khi mua đất cho đến khi vận hành của EVN là năm năm.

Với đại hội Đảng Cộng sản đã yên ổn trôi qua, vào tháng Ba 2011 giới lãnh đạo chính quyền và đảng cuối cùng đã đồng ý tăng giá điện lên 15%. Chính quyền nói rằng hành động này bắt đầu cho nỗ lực nhằm tăng giá điện lên ngang tầm với giá sản xuất điện hiện tại và tương lai. Giá điện đã tăng thêm 5% vào tháng Mười hai năm ngoái.

Hiện tại, khi Hà Nội đang vật lộn với nạn lạm phát ở mức hàng chục, đang có dự đoán rằng chính quyền sẽ tăng giá điện thêm 10%, mặc dù vẫn chưa có xác định chính thức về hành động đang được trông đợi này.

Hai năm trước, chính quyền yêu cầu EVN phải bảo đảm với các nhà sản xuất điện tư nhân rằng họ sẽ có được lợi nhuận xứng đáng với những đầu tư vào các nhà máy điện mới. Khoảng chục những “nhà máy điện thương nhân” này hiện đang được xây dựng và tất cả đều chạy bằng than. Nhiều nhà máy khác được cho là đang trong giai đoạn thiết kế. Khi chúng từ từ vận hành, lượng điện được sản xuất sẽ dễ dàng cung cấp cho sự thiết hụt nhưng EVN sẽ phải trả một giá lớn cho mỗi kilowatt giờ này.

Các quan chức EVN đã lên tiếng đầy lạc quan rằng Việt Nam sẽ vượt qua được mùa khô năm nay mà không phải cúp điện diện rộng. Mặc dù hạn hán liên tục đã giảm thiểu nguồn cung từ các nhà máy thuỷ điện, sự đình trệ trong ngành xây dựng cũng đã giảm thiểu việc sản xuất xi măng và thép vốn tiêu tốn nhiều năng lượng xuống 14% trong mỗi năm. Họ cũng đã dự đoán rằng chiến dịch tiết kiệm điện được phát động lần đầu tiên sẽ cắt giảm nhu cầu điện chung ít nhất là 1%.

Tuy nhiên vẫn còn có những câu hỏi về sự kiên quyết của chính phủ trong việc cải cách EVN và Vinacomin, công ty than và khoáng sản khổng lồ của nhà nước. Các quan chức chính phủ nhấn mạnh rằng cả hai phải tuân theo kỷ luật thị trường, ngụ ý rằng họ nên cắt giảm lương bổng bằng cách loại bỏ nhân viên dư thừa và giới hạn mức lương vốn đang gấp đôi mức lương trung bình trong nước.

Trong những năm gần đây, Vinacomin muốn bán than chất lượng cao của mình ở giá thị trường cho các công ty thép của Trung Quốc và Nhật thay vì chuyển giao cho EVN với giá thấp do nhà nước chỉ định. Việc này sẽ được thay đổi khi EVN theo nguyên tắc phải mua than từ Vinacomin hoặc các nhà cung cấp nước ngoài với giá thị trường, bù lại EVN sẽ được phép đẩy giá thành sản xuất cao sang cho người tiêu dùng với giá điện đắt hơn.

Thiết kế điện hạt nhân

Tuy nhiên, đặt lĩnh vực điện lực của Việt Nam trên nền tảng kinh tế duy lý sẽ phải cần đến quyết tâm chính trị. Mặc dù chính quyền không cho phép việc chỉ trích những thất bại của lãnh đạo trung ương, công chúng Việt Nam vẫn hiểu rất rõ rằng các chính sách về năng lượng đã được soạn thảo và thì hành một cách yếu kém trong ít nhất là một thập niên qua.

Nhu cầu thay đổi được ủng hộ rộng rãi này giải thích tại sao ngay cả việc nhà máy điện hạt nhân Fukushima Dai-i-chi của Nhật bị nóng chảy vì sóng thần vẫn không lay chuyển giải pháp xây dựng ngành kỹ nghệ điện hạt nhân của Việt Nam.

Trong khi thảm hoạ Fukushima đã dấy lên phong trào chống hạt nhân trên toàn thế giới, đặc biệt là tại Đông Á, tại Việt Nam được biết là chỉ có vài nhà khoa học đã lên tiếng lo ngại về kế hoạch của nhà nước trong việc xây dựng 10 nhà máy điện hạt nhân vào năm 2030. Được biết là các nhà báo và tổng biên tập trong nước đã bị cảnh báo không được đặt vấn đề về các nhà máy điện hạt nhân của nhà nước.

Lễ khởi công hai lò phản ứng đầu tiên sẽ được tổ chức vào năm 2014 tại Ninh Thuận, một tỉnh nghèo ở miền duyên hải nam trung bộ Việt Nam. Hai nhà máy này sẽ được xây dựng bởi một tổ hợp do tập đoàn điện hạt nhân nhà nước Nga là Rosatom dẫn đầu. Một tổ hợp gồm các công ty Nhật sẽ dẫn đầu việc xây dựng hai lò phản ứng thứ hai.

Thiết kế lò phản ứng hạt nhân hiện tại sẽ ít gây tai nạn hơn thiết kế “thế hệ hai” của Fukushima; đặc tiết, chúng được thiết kế để tự động ngưng hoạt động và tiếp tục ngưng mà không phải dựa trên nguồn điện từ bình hoặc từ nguồn điện bên ngoài. Các thiết kế mà các nhà dự thảo Việt Nam lựa chọn được giả định là sẽ có những đặc điểm an toàn thụ động tối tân này.

Những chỉ trích từ nước ngoài đối với các nhà máy điện hạt nhân Việt Nam, một số trong họ nói rằng nhu cầu điện ngày càng tăng của Việt Nam nên được đáp ứng bởi việc tăng cường phát triển kỹ thuật xanh, thì đa số là thiếu cơ sở.

Điện mặt trời, điện gió và điện sản xuất từ khác biệt nhiệt độ trong nước biển vẫn cần cả thập niên hoặc hơn nữa để có đóng góp quan trọng vào nguồn năng lượng hỗn hợp tại Việt Nam. Một ngoại lệ về kỹ thuật xanh là nước nóng từ năng lượng mặt trời: những bình hâm nước nóng gia đình, một công nghệ đơn giản với giá thành cực thấp và phù hợp với khu vực khí hậu mà nước không bao giờ bị đóng băng, hiện đang xuất hiện với số lượng lớn trên nóc nhà của các thành phố ở Việt Nam.

Những chỉ trích thuyết phục hơn đối với chương trình hạt nhân của Việt Nam nhắm vào văn hoá an toàn còn lạc hậu của đất nước, chất lượng xây dựng thường xuyên là thấp và thiếu quan tâm đến bảo trì cũng như việc thiếu vắng tính trách nhiệm vốn thường có trong một hệ thống mà chính phủ đóng vai vận hành lẫn giám định trong lĩnh vực hạt nhân.

Đầu tư vào kỹ nghệ tiết kiệm năng lượng cùng với những ưu đãi kinh tế đúng mức – ví dụ như trợ cấp cho việc giới thiệu những kỹ thuật được tài trợ từ nguồn tiền tăng giá trong sử dụng điện – có thể tạo một ảnh hưởng lớn đến tương lai về nhu cầu điện của Việt Nam. Một quan chức cao cấp trong bộ công nghiệp vừa qua đã ước lượng rằng ngành công nghiệp nặng, giao thông và xây dựng có thể tăng cường hiệu quả năng lượng từ 20% đến 30%.

Ngoại trừ nếu phát hiện được những túi dầu khổng lồ từ biển Đông (và với thoả thuận đa quốc gia về việc chia xẻ như thế nào), việc tăng cường khả năng cung cấp năng lượng cơ bản của Việt Nam trong vài thập niên tới phải đến từ những nhà máy nhiệt điện chạy than hoặc hạt nhân.

Mỗi lĩnh vực đều có những khó khăn: các nhà máy chạy than sẽ thải thêm khí carbon vào môi trường, trong khi bóng ma của khả năng xảy ra tai nạn nóng chảy sẽ lởn vỡn trong lựa chọn hạt nhân. Đây là một lựa chọn bất đắc dĩ.

Năng lượng tái tạo : Giải pháp góp phần đảm bảo an ninh năng lượng của Việt Nam

Trong tình hình “thấp thỏm” lo sợ thiếu hụt nguồn điện trong những năm tới, bên cạnh phát triển điện hạt nhân, Việt Nam đang hướng tới các nguồn năng lượng tái tạo, chủ yếu là gió và mặt trời. Thực trạng và tương lai phát triển tại Việt Nam, công nghệ và bài học kinh nghiệm thế giới sẽ là những nội dung trọng tâm của Enerexpo 2012 diễn ra từ 21 – 23/3/2012 ở Hà nội.

Đây là lần thứ 2 Việt Nam phối hợp tổ chức Enerexpo – Triển lãm quốc tế về các giải pháp năng lượng tái tạo và phân tán. Triển lãm diễn ra trong bối cảnh Việt Nam liên tục thiếu điện nghiêm trọng, trong khi nguồn năng lượng hóa thạch ngày càng cạn kiệt, dẫn đến nhu cầu cấp thiết phát triển nguồn năng lượng “xanh” thay thế.

Enerexpo hội tụ các chuyên gia trong nước và quốc tế thuộc lĩnh vực năng lượng tái tạo. Triển lãm dự kiến có khoảng 200 gian hàng, tập trung vào các lĩnh vực như: Thuỷ điện; Năng lượng sinh học;  Năng lượng địa nhiệt; Chuyển hoá và Truyền tải năng lượng; Phân phối năng lượng và Cung cấp năng lượng phân tán; đặc biệt là năng lượng mặt trời và năng lượng gió.

Năng lượng gió là một trong những nguồn năng lượng tái tạo quan trọng

Song song với triển lãm là các chương trình hội nghị diễn ra liên tiếp trong 3 ngày. Tại các sự kiện này, Việt Nam tổng kết thành tựu đạt được như trang trại gió, nhà máy nhiệt điện trấu đầu tiên, pin năng lượng mặt trời…, vạch rõ các thách thức và kế hoạch phát triển liên quan đến năng lượng tái tạo giai đoạn 2011-2020 và tầm nhìn 2030.

Đồng thời, Việt Nam sẽ có cơ hội trao đổi, học hỏi kinh nghiệm phát triển năng lượng tái tạo từ thế giới, đặc biệt là Đức, quốc gia tiên phong trong lĩnh vực này. Trong Ngày Năng lượng tái tạo Đức, các chuyên gia sẽ trao đổi về kinh nghiệm ứng dụng công nghệ gió và mặt trời của nước này, cũng như cơ hội phát triển chúng tại Việt Nam.

Việt Nam được đánh giá là quốc gia có khả năng tiềm tàng cho năng lượng tái tạo. Về bức xạ mặt trời, Việt Nam có đến 2.000 đến 2.500 giờ nắng/năm, với lượng bức xạ mặt trời 150 Cal/cm2/ năm.Về gió, khu vực miền Trung, hải đảo có tốc độ gió trung bình 4m/s ở độ cao 12m có thể lắp đặt các tuabin gió. Về điện địa nhiệt có hơn 300 nguồn nước khoáng nóng ở Tây Bắc và Trung bộ.

Theo bà Lê Thị Khánh Vân Phó Cục trưởng Cục Thông tin KH và CN Quốc gia, VN phấn đấu đến năm 2015, năng lượng tái tạo chiếm 3% tổng công suất điện thương mại và đạt 5% vào năm 2020.

Tuy nhiên, vấn để then chốt là có công nghệ tái tạo tiên tiến, chi phí hợp lý, có chính sách hỗ trợ thích hợp, khuyến khích các nhà đầu tư trong việc cải tiến công nghệ để giảm dần chi phí sản xuất năng lượng tái tạo, tiến tới có thể cạnh tranh về giá so với năng lượng truyền thống.


Mô hình điện mặt trời mini cho hộ gia đình

Dù mới bước sang hè nhưng tại nhiều địa phương đã liên tục bị cắt điện khiến người dân vô cùng bức bối. Để đối phó với tình trạng này, người ta đổ xô đi mua máy phát điện, quạt, đèn tích điện.

Hiện nay công ty chúng tôi đang cung cấp loại sản phẩm mới với nhiều tính năng vượt trội : Bộ kích điện và sạc điện Samlex. Thiết bị này dùng để chuyển từ dòng một chiều DC (acquy 12VDC) sang dòng xoay chiều AC. Khi điện lưới bị ngắt, thiết bị này lấy nguồn điện từ acquy (50Ah – 100Ah) và chuyển sang điện xoay chiều 200V AC – 50Hz, để chạy các thiết bị điện trong gia đình. Khi điện lưới có trở lại, thiết bị sẽ tự động sạc điện lại cho acquy.

Không giống như các bộ kích điện thông thường, bộ kích điện Samlex với sóng ra hình sin chuẩn (pure sine wave) và chế độ tự sạc thông minh có thể chạy tốt cho các thiết bị điện gia dụng như : quạt, đèn, tivi, nồi cơm điện, laptop…

Ưu điểm nổi bật của Samlex Power Inverter :
– Điện áp hình sinh chuẩn;
– Tự động nạp khi có điện lưới, acquy đầy tự ngắt;
– Tự động chạy khi mất điện;
– Tự động ổn áp không phụ thuộc vào phụ tải acquy;
– Tự động ngắt khi quá tải, ngắn mạch, acquy yếu;
– Chế độ quạt làm mát khi nhiệt độ máy > 50oC;
– Hiệu suất sử dụng cao lên tới > 90%;
– Không tiếng ồn, không gây ô nhiễm môi trường và không hỏng quạt;

Thông số kỹ thuật :
– Điện áp vào : 12VDC;
– Điện áp ra : 220-240VAC;
– Công suất : 600W – 1000W – 1500W;
– Ác quy phù hợp : 50Ah – 150Ah;
– Dạng sóng đầu ra : sóng hình sin chuẩn;

Bộ kích điện 600W dùng được cho:

+ Chiếu sáng: Mỗi đèn ống chỉ tiêu tốn công suất 40W.

+ Quạt mát: Mỗi quạt cây hoặc quạt trần chỉ tiêu tốn công suất 60W.

+ TV: Máy có thể dùng với TV loại màn hình CRT (bóng hình)tới 29 inch hoặc TV LCD, Plasma tới 32 inch.

+ Máy tính: Mỗi máy tính để bàn tiêu tốn công suất khoảng 300W. Máy tính xách tay khoảng 150W Nên bộ kích điện có thể sử dụng cho 1 máy tính để bàn hoặc 02 máy tính xách tay.

+ Các thiết bị điện có công suất nhỏ hơn 600W.

Bộ kích điện 600W không dùng được: 

+ Nồi cơm điện. Có công suất khoảng 600- 700W.

+ Điều hoà: Có công suất động cơ khoảng 1000W.

+ Tủ lạnh trên 50l.

+ Bình nóng lạnh.

Đơn giá sản phẩm :
– Loại 600W : 2.599.000 VNĐ;
– Loại 1000W : 4.199.000 VNĐ;
– Loại 1500W : 5.899.000 VNĐ;

SHOWROOM giới thiệu sản phẩm và trung tâm bảo hành chính hãng :
125 Văn Cao – Liễu Giai – Ba Đình – Hà Nội

Liên hệ :
Công ty TNHH Thương Mại Và Kỹ Thuật Việt Trung
Số 16 – Ngõ Ngân Hàng – Đê La Thành – Hà Nội
Tel :             04-35640644       – Fax : 04-35640643
Hotline : 0983.802.686
Website : http://www.samtrix.vn – https://diennangluongmattroi.wordpress.com 

VIDEO HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG

Ngoài ra hiện tại chúng tôi còn cung cấp giải pháp phát điện bằng năng lượng mặt trời. Điện mặt trời không còn là nguồn điện năng quá “xa xỉ” đối với các hộ gia đình, vì hiện nay với sự phát triển về công nghệ, giá thành và chi phí lắp đặt đã giảm xuống rất nhiều, việc lắp đặt hệ thống năng lượng điện mặt trời không chỉ xuất hiện tại các vùng sâu, vùng xa, khu vực nông thôn mà đã đi vào đời sống của người dân tại các đô thị lớn như : Hà Nội, Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng….


Sơ đồ nguyên lý hoạt động

Tấm pin năng lượng mặt trời là hệ thống các tấm vật liệu đặc biệt có khả năng chuyển đổi quang năng của ánh sáng mặt trời thành điện năng. Tấm pin có cấu tạo là những tế bào quang điện có hiệu suất cao, công suất từ 20 – 175Wp và có tuổi thọ trung bình là 30 năm.

Đi cùng các tấm pin là bộ điều khiển sạc, có chức năng sạc điện cho ắc-quy, đồng thời bảo vệ cho ắc-quy chống nạp quá tải và xả quá lâu, giúp tăng tuổi thọ của ắc-quy và nâng cao hiệu quả sử dụng của pin mặt trời. Bộ điều khiển còn cho biết tình trạng nạp điện của pin mặt trời vào ắc-quy cho người sử dụng kiểm soát được các phụ tải. Mạch bảo vệ của bộ điều khiển sẽ thực hiện việc ngắt mạch khi bộ điều khiển xác nhận bình ắc-quy đã được nạp đầy hoặc điện áp bình quá thấp. Hệ thống còn có bộ đổi điện sin chuẩn, để chuyển đổi dòng điện 12V DC từ ắc-quy thành dòng điện AC 220V có công suất từ 600W – 1500W.

Với đội ngũ kỹ sư tốt nghiệp ĐHBK Hà Nội, với lòng yêu nghề và nhiệt huyết, chúng tôi đã nghiên cứu và thử nghiệm thành công hệ thống“Lưới điện mặt trời mini dùng cho hộ gia đình”.

Hệ thống năng lượng mặt trời 250W cung cấp điện cho hộ gia đình sử dụng cho các thiết bị gia dụng như : quạt, đèn, tivi…Với hệ thống điện năng lượng mặt trời mini này, các hộ gia đình ở đô thị đã góp phần vào việc giảm sự phụ thuộc quá nhiều vào lưới điện quốc gia, cũng như tạo ra một năng lượng tái tạo xanh, sạch, độc lập và bảo vệ môi trường. Đặc biệt với hệ thống này, hàng tháng các hộ gia đình có thể tiết kiệm được từ 30-50 KWh và không bao giờ phải giải quyết nỗi lo “mất điện”.

GIÁ TRỌN BỘ HỆ THỐNG : 25.000.000 VNĐ (miễn phí công lắp đặt và bảo trì 01 năm).

Một số hình ảnh về lắp đặt và ứng dụng của hệ thống :

Video giới thiệu năng lượng mặt trời và ứng dụng (tham khảo) :

Nguồn video lấy từ tư liệu của VTV9 – Đài Truyền Hình Việt Nam

Liên hệ :
Công ty TNHH Thương Mại Và Kỹ Thuật Việt Trung
Số 16 – Ngõ Ngân Hàng – Đê La Thành – Hà Nội
Tel :             04-35640644       – Fax : 04-35640643
Hotline : 0983.802.686
Website : http://www.samtrix.vn – https://diennangluongmattroi.wordpress.com