Cần cơ chế công bằng cho các dự án điện mặt trời trong giai đoạn chuyển tiếp

Tháng 1/2022, Chính phủ đã có văn bản giao Bộ Công Thương chỉ đạo Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) khẩn trương nghiên cứu, xác định giá điện với phần công suất của các dự án điện mặt trời đã vận hành trên địa bàn Ninh Thuận nhưng chưa có giá điện. Tuy nhiên, đến nay các dự án này không những chưa được thanh toán cho phần công suất đã vận hành mà còn bị buộc dừng khai thác.

Nhiều dự án đã vận hành nhưng chưa được thanh toán

Mới đây, Công ty Mua bán điện (EVN) đã có văn bản gửi Công ty TNHH Điện mặt trời Trung Nam – Thuận Nam thông báo dừng khai thác phần công suất chưa có cơ chế giá (172MW/450MW) của nhà máy điện mặt trời Trung Nam – Thuận Nam công suất 450MW (Ninh Thuận).

Theo chủ đầu tư điện mặt trời Trung Nam – Thuận Nam, khi dừng huy động 40% công suất của dự án theo văn bản của Công ty mua bán điện đồng nghĩa dự án chỉ vận hành đạt 60% so với thiết kế, sẽ phá vỡ cam kết của Nhà đầu tư về phương án tài chính được tổ chức tín dụng thống nhất, dẫn đến dự án mất khả năng cân đối trả nợ vay trong khi đó các nhà đầu tư khác cũng như EVN lại được hưởng lợi trên đường dây truyền tải do Trung Nam đầu tư.

Theo công ty này, việc dừng huy động công suất chưa có giá điện của dự án là không phù hợp theo các điều khoản đã thỏa thuận của hợp đồng mua bán điện giữa EVN và công ty TNHH điện mặt trời Trung Nam – Thuận Nam.

Ngày 5/9, Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Ninh Thuận cũng có văn bản gửi Ủy ban Thường vụ Quốc hội kiến nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội quan tâm, có ý kiến với các cơ quan chức năng và các Bộ, ngành xem xét, tiếp tục huy động và ghi nhận sản lượng đối với phần công suất chưa có giá điện của dự án điện mặt trời điện mặt trời Trung Nam – Thuận Nam 450MW.

Phía tỉnh Ninh Thuận và Trungnam Group cho rằng, việc dừng huy động phần công suất chưa có giá của Nhà máy điện Trung Nam – Thuận Nam 450 MW là chưa công bằng với nhà đầu tư, bởi đây là dự án đầu tư có điều kiện khi xây dựng đường dây 500 kV để truyền tải điện cho cả một số dự án khác. Phía nhà đầu tư đã hoàn thành đúng cam kết là trong năm 2020, thậm chí sớm 3 tháng, nên nhà đầu tư không có lỗi.

Đáng nói, không phải chỉ có Trungnam Group, mà các nhà máy điện mặt trời Thiên Tân 1.2 và Thiên Tân 1.3 của Tập đoàn T&T cũng nhận được thông báo tương tự.

Đây cũng không phải là lần đầu tiên các nhà máy điện mặt trời được hoàn thành trong năm 2020 nhưng nằm ngoài phạm vi 2.000 MW được hưởng mức giá 9,35 UScents/kWh tại tỉnh Ninh Thuận nhận được thông báo dừng huy động. Nhưng trên thực tế, việc huy động vẫn tiếp tục dù việc thanh toán tiền điện chưa diễn ra trong thời gian dài bởi không có giá.

Chưa có giá, chưa được phép huy động

Trước ý kiến của Công ty Trung Nam về việc EVN chưa huy động hết nguồn điện gió và mặt trời, ông Nguyễn Tài Anh, Phó Tổng Giám đốc EVN giải thích rằng: EVN luôn tạo điều kiện để tận dụng tối đa có thể nguồn năng lượng tái tạo như gió và mặt trời.

Tuy nhiên, việc huy động phát điện trước tiên phải đảm bảo đúng quy định của pháp luật, bảo đảm tính công bằng, minh bạch và phù hợp với nhu cầu tiêu thụ điện của hệ thống. Do vậy, phần công suất chưa được các cấp có thẩm quyền quy định về giá mua điện thì chưa được phép huy động.

Thông tin thêm, ông Nguyễn Tài Anh cho biết, trước đây, cũng đã có một số công trình lưới điện do các chủ đầu tư nguồn điện bên ngoài EVN xây dựng để đấu nối vào hệ thống điện quốc gia. Sau khi hoàn thành xây dựng, các chủ đầu tư sẽ tiếp tục quản lý vận hành các đường dây và trạm này hoặc thuê đơn vị truyền tải điện (thuộc EVNNPT) vận hành.

“Các công trình đường dây và trạm 500kV do công ty Trung Nam thực hiện đầu tư vừa qua cũng có tính chất tương tự. Tuy nhiên, đối với đề nghị của công ty Trung Nam về việc xem xét bàn giao các công trình đường dây và trạm 500kV do Công ty đã đầu tư cho phía EVN cần được sự hướng dẫn cụ thể của các cơ quan có thẩm quyền trên cơ sở đảm bảo đúng quy định pháp luật”, ông Nguyễn Tài Anh trả lời.

Cần cơ chế với các dự án điện gió, điện mặt trời chuyển tiếp

Liên quan đến nhà máy điện mặt trời Trung Nam – Thuận Nam, ngày 14/1/2022, Văn phòng Chính phủ đã có Văn bản số 17/TB-VPCP thông báo kết luận của Phó Thủ tướng Lê Văn Thành có liên quan đến câu chuyện này.

Theo đó, về giá điện với phần công suất nguồn điện mặt trời đã đưa vào vận hành trong năm 2020 trên địa bàn tỉnh Ninh Thuận nhưng không đáp ứng yêu cầu áp dụng giá điện tại Quyết định 13/2020/QĐ-TTg, Phó thủ tướng giao Bộ Công Thương khẩn trương chỉ đạo EVN nghiên cứu, đề xuất theo hướng đấu thầu/đấu giá công khai minh bạch.

Đối với việc vận hành phần phát điện phần công suất nguồn điện mặt trời đã đưa vào vận hành trong năm 2020 trên địa bàn Ninh Thuận mà hiện chưa có giá điện, Phó Thủ tướng giao Bộ Công thương chỉ đạo EVN có phương án vận hành hợp lý theo quy định chung của ngành điện; đồng thời khẩn trương nghiên cứu, xác định giá điện với phần công suất này theo chỉ đạo nêu trên.

Được biết, Bộ Công Thương đã có Văn bản 128/BC-BCT ngày 21/7/2022 báo cáo Thủ tướng Chính phủ về cơ chế đối với các dự án điện gió và điện mặt trời chuyển tiếp.

Bộ Công Thương cũng đề xuất Thủ tướng Chính phủ chấp thuận cơ chế nhà đầu tư các dự án chuyển tiếp tiến hành đàm phán giá điện, hợp đồng mua bán điện với EVN trong khung giá phát điện và hướng dẫn do Bộ ban hành.

Có thể thấy, ở thời điểm khủng hoảng năng lượng đang diễn ra ở nhiều nước trên thế giới, nhiều dự án nhiệt điện dùng than nhập khẩu tại Việt Nam có giá lên tới xấp xỉ 4.000 đồng/kWh thì dù điện mặt trời và điện gió không thể chạy với thời gian ổn định và dài như điện than, nhưng mức giá khoảng 2.500 – 2.800 đồng/kWh hiện nay của điện mặt trời vẫn rẻ hơn và góp phần tiếp sức cho hệ thống điện đang phải đáp ứng yêu cầu cấp điện ổn định mà tiếp tục không được tăng giá bán lẻ bình quân đã có từ năm 2019. Thiết nghĩ, Bộ Công Thương cần chỉ đạo EVN tiến hành đàm phán và cân nhắc để hài hòa lợi ích giữa nhà nước, nhà đầu tư và nhân dân, nhất là trong thời điểm này, chúng ta đang thực hiện mạnh mẽ cam kết COP 26 về tăng cường năng lượng tái tạo, giảm phát thải khí nhà kính. Tiền doanh nghiệp bỏ ra đầu tư cũng là tiền của nhân dân, điểm mấu chốt bây giờ là hài hòa lợi ích để các bên cùng có lợi. Đừng để lãng phí tiền của nhân dân trong khi chúng ta đang phải đi mua điện từ nước ngoài. Chúng ta cần đối xử công bằng trong phát triển kinh tế để khuyến khích mọi nguồn lực xã hội vào phát triển nguồn năng lượng phục vụ phục hồi và phát triển kinh tế, nhất là trong giai đoạn chuyển tiếp.

‘Ông lớn’ năng lượng tái tạo Trungnam Group kinh doanh như thế nào?

Loạt dự án điện mặt trời, điện gió đi vào vận hành năm 2021

Công ty cổ phần Đầu Tư Xây dựng Trung Nam (Trungnam Group) được thành lập vào 2004, xuất phát điểm là đơn vị trong lĩnh vực xây dựng. Sau 18 năm hoạt động, doanh nghiệp đã phát triển thành tập đoàn đa ngành hoạt động chính trong 5 lĩnh vực gồm năng lượng, hạ tầng – xây dựng, bất động sản, công nghiệp thông tin điện tử. Tập đoàn được lèo lái bởi 2 doanh nhân khá kín tiếng là ông Nguyễn Tâm Thịnh (1973) – Chủ tịch HĐQT và ông Nguyễn Tâm Tiến (1967) – Tổng giám đốc kiêm người đại diện theo pháp luật.

du-an-trung-nam.png
Năng lượng tái tạo là mảng chính và được tập đoàn đầu tư mạnh nhất.

Tập đoàn bước vào lĩnh vực năng lượng tái tạo từ 2018 và đây là lĩnh vực tạo nên tiếng vang cho Trungnam Group các năm gần đây. Vị CEO khẳng định trong 5 lĩnh vực ngành nghề chiến lược thì năng lượng tái tạo là mảng chính và được đầu tư phát triển nhất. Điều này cũng phù hợp với định hướng của Chính phủ khi đưa ra những cam kết mạnh mẽ về cam kết trung hòa carbon vào năm 2050 tại Hội nghị COP 26.

Theo thống kê của Người Đồng Hành, tính đến nay, tập đoàn có 7 dự án điện mặt trời và điện gió, tổng công suất thiết kế 1.492,2 MW, sản lượng hơn 4 tỷ kWh. Các dự án đã được khánh thành, phần lớn trong năm 2021, đặc biệt, các dự án điện gió của tập đoàn đa phần hoàn thành vào cuối tháng 10/2021 – kịp hưởng giá ưu đãi. Ngoài ra, đơn vị có 3 dự án thủy điện với tổng công suất 118 MW, sản lượng 435 triệu kWh.

trung-nam-159-1969-1661493434.png
Nguồn: Tổng hợp

Theo số liệu Tập đoàn điện lực Việt Nam (EVN), đến cuối năm 2021, tổng công suất lắp đặt nguồn điện toàn hệ thống đạt 76.620 MW, trong đó tổng công suất các nguồn điện năng lượng tái tạo (điện gió, điện mặt trời) là 20.670 MW. Như vậy, công suất của Trungnam Group chiếm hơn 7,2% tổng công suất các nguồn điện năng lượng tái tạo cả nước. 

2 dự án lớn nhất của tập đoàn là điện mặt trời Trung Nam Thuận Nam sản lượng 1,2 tỷ kWh, tổng đầu tư 12.000 tỷ đồng và dự án điện gió Ea Nam, sản lượng 1,1 tỷ kWh, tổng đầu tư 16.500 tỷ đồng. Dự án điện mặt trời Trung Nam Thuận Nam được khởi công và khánh thành ngay trong năm 2020. Tại lễ khánh thành, ông Nguyễn Tâm Tiến – Tổng giám đốc Trungnam Group chia sẻ dự án này có điều đặc biệt là dự án điện mặt trời lớn nhất Việt Nam, lớn nhất Đông Nam Á. Đồng thời, đây là dự án trạm biến áp, đường dây truyền tải 500 kV đầu tiên do tư nhân đầu tư, xây dựng bởi trước đây hạ tầng truyền tải điện thuộc lĩnh vực độc quyền nhà nước. Dự án điện gió Ea Nam cũng được cho là dự án điện gió quy mô lớn nhất nước, khánh thành vào cuối năm 2021 sau 10 tháng thi công. 

Trong định hướng chiến lược, Trungnam Group tiếp tục đầu tư nhiều dự án năng lượng. Cụ thể, đến năm 2025, tập đoàn đặt mục nâng mức công suất sở hữu lên thành 3,8 GW năng lượng tái tạo và 1,5 GW điện khí LNG, doanh thu dự kiến hơn 1,5 tỷ USD, giữ vững vị thế là nhà đầu tư năng lượng tái tạo số 1 tại thị trường Việt Nam và Đông Nam Á.

Tổng đầu tư của các dự án năng lượng tái tạo do Trungnam Group đầu tư lên đến gần 50.000 tỷ đồng. Để có nguồn tiền thực hiện, tập đoàn đã huy động từ nhiều nguồn, đặc biệt là trái phiếu doanh nghiệp. Như với dự án điện mặt trời Trung Nam Thuận Nam, tập đoàn thông qua 2 đơn vị thành viên Công ty TNHH Điện mặt trời Trung Nam Thuận Nam và CTCP Trung Nam phát hành tổng cộng 6.300 tỷ đồng trái phiếu riêng lẻ, lãi suất 10,5%/năm trong năm 2020. Hay tại dự án điện gió Ea Nam, tập đoàn qua đơn vị thành viên – Công ty cổ phần điện gió Trung Nam Đắk Lắk 1 huy động gần 11.000 tỷ đồng trái phiếu. Bản thân tập đoàn trong vòng 1 năm qua cũng đã chào bán thành công 5.400 tỷ đồng trái phiếu nhiều kỳ hạn với mục đích huy động vốn đầu tư các dự án năng lượng tái tạo hoặc các dự án khác.

Ngoài ra, vay ngân hàng là nguồn tiền không thể thiếu. Vietcombank (HoSE: VCB) là đối tác chiến lược tài trợ nhiều dự án lớn của Trung Nam Group đã đi vào hoạt động như điện mặt trời Thuận Nam, điện gió Đông Hải 1, điện gió Ea Nam với tổng giá trị thu xếp vốn lên tới gần 13.600 tỷ đồng. Vào đầu năm nay, 2 bên đã ký hợp đồng hợp tác chiến lược toàn diện. 

Lãi đột biến 2021

Sau khi xác định đầu tư mạnh cho lĩnh vực năng lượng tái tạo, Trungnam Group đã tăng vốn từ 3.000 tỷ đồng lên 20.940 tỷ đồng trong 5 năm cho tương xứng với quy mô. 

trung-nam245-8457-1661493434.png
Đơn vị: tỷ đồng

Tính đến cuối năm 2021, công ty mẹ Trungnam Group có tổng tài sản 41.111 tỷ đồng, vốn chủ sở hữu 23.321 tỷ đồng. Tỷ lệ nợ vay trên vốn chủ sở hữu ở mức 23,8%, tương đương tổng nợ vay 2.780 tỷ đồng. Sức khỏe tài chính của công ty đã cải thiện đáng kể trong 2 năm dịch bệnh, giai đoạn 2017-2019, nợ vay gấp 2 đến 3 lần vốn chủ sở hữu nhưng đến 2020 giảm xuống 18,7% và cuối năm 2021 là 23,8% do tăng vốn.

Theo dữ liệu Người Đồng Hành có được, hoạt động kinh doanh của Trungnam Group dần khởi sắc các năm gần đây. Riêng 2021, doanh thu đạt 8.788 tỷ đồng, giảm 14,5% so với 2020 nhưng lợi nhuận sau thuế đạt 2.104,5 tỷ đồng, gấp nhiều lần con số 132,6 tỷ đồng năm 2020 và là mức đột biến trong vòng 5 năm qua.

trung-nam366-4405-1661480874.png
Đơn vị: tỷ đồng

Được biết, trong năm 2021, Trungnam Group đã bán 49% cổ phần tại nhà máy điện mặt trời Trung Nam cho CTCP Kỹ thuật công nghiệp Á Châu (ACIT) và bán 35,1% cổ phần nhà máy điện gió Trung Nam cho Hitachi Sustainable Energy (Hitachi SE ) – thành viên của Tập đoàn Hitachi (Nhật Bản). Đây có thể là nguyên nhân giúp lợi nhuận tập đoàn đột biến năm qua.

Vào đầu tháng 7, Bloomberg đưa tin tập đoàn đang làm việc với tổ chức tư vấn tài chính để bán từ 30-35% vốn trong danh mục đầu tư, chủ yếu là dự án điện gió và điện mặt trời. Định giá mảng này có thể lên đến 1 tỷ USD. 

Đối với hợp nhất, tổng tài sản tính đến cuối năm 2021 lên đến trên 92.568 tỷ đồng. Ngoài công ty mẹ, 2 thành viên có tổng tài sản lớn gồm Điện gió Trung Nam Đắk Lắk 1 – chủ đầu tư dự án điện gió Ea Nam và Điện mặt trời Trung Nam Thuận Nam – chủ đầu tư dự án điện mặt trời Trung Nam Thuận Nam.

trung-nam-tai-san-4516-1661480874.png
Đơn vị: tỷ đồng

Đa phần các đơn vị thành viên trong lĩnh vực năng lượng của tập đoàn đều có kết quả kinh doanh ấn tượng 2021. Điện mặt Trời Trung Nam Thuận Nam ghi nhận doanh thu đột biến từ 346 tỷ đồng năm 2020 lên 1.822 tỷ đồng năm 2021, lợi nhuận tăng từ 637 triệu đồng lên 402 tỷ đồng. Điện mặt trời Trung Nam Trà Vinh tăng mạnh doanh thu từ 526 tỷ lên 898 tỷ và lợi nhuận tăng từ 96 tỷ lên 114 tỷ đồng. Còn Điện gió Trung Nam Đắk Lắk 1 và Điện gió Trung Nam Trà Vinh 1 bắt đầu phát sinh doanh thu, lợi nhuận.

trung-nam-5-9744-1661480874.png
Đơn vị: tỷ đồng