Nghệ An : người dân đã bắt đầu bán điện cho EVN

Thời gian gần đây, nhu cầu tìm và lắp đặt pin mặt trời của người dân tăng đột biến. Yếu tố xúc tác cho sự phát triển này chính là sự ra đời của Thông tư 05/2019/TT/BCT về việc điện lưới quốc gia sẽ mua lại điện của những khách hàng sử dụng điện năng lượng mặt trời.

Không sử dụng các nhiên liệu hóa thạch như than, dầu mỏ, khí đốt…, điện mặt trời là nguồn năng lượng tái tạo với tiềm năng vô tận, dồi dào, có thể sử dụng ở mọi nơi trên thế giới. Mỗi ngày, bề mặt trái đất được hưởng 120.000 terawatts (TW) từ ánh sáng mặt trời, cao gấp 20.000 lần so với nhu cầu của con người trên toàn thế giới (1TW = 1.000 tỉ W). Bên cạnh đó, năng lượng mặt trời còn góp phần bảo vệ môi trường trước sự biến đổi khí hậu, nóng lên toàn cầu. Cũng như nhiều quốc gia khác trên thế giới, Chính phủ và Tổng Công ty Điện lực Việt Nam đang khuyến khích người dân sử dụng nguồn năng lượng tái tạo này bằng nhiều chính sách, hỗ trợ.

Tiên phong lắp điện mặt trời từ năm 2014, mất một khoản đầu tư không nhỏ cho năng lượng tái tạo nhưng anh Nguyễn Văn Lợi (TP. Vinh) nhận định hiệu quả kinh tế từ mô hình này không cao. Anh cho biết: “Sau khi lắp đặt điện mặt trời, gia đình tôi sử dụng bộ lưu trữ để tích điện và sử dụng. Tuy nhiên, chí phí cho ắc quy để lưu trữ điện quá lớn, khấu hao nhanh nên chi phí tái đầu tư cao, hiệu suất thấp”. Từ kinh nghiệm của anh Lợi, rất nhiều bạn bè, người thân của anh đều ngần ngại lắp đặt hệ thống năng lượng xanh này.

Tuy nhiên, Thông tư 05 về việc mua lại điện mặt trời từ khách hàng của Tổng Công ty Điện lực Việt Nam ban hành ngày 22/4 vừa qua đã thay đổi tình hình. Anh Nguyễn Trung, giám đốc một công ty Quang Năng chuyên cung cấp và lắp đặt điện mặt trời, cho biết: “Khoảng hai tháng trở lại đây, kể từ khi có thông tư về việc điện lưới quốc gia mua lại điện của người dân với giá 2.086 đồng/kWh, số lượng khách hàng tìm đến công ty để sử dụng dịch vụ tăng mạnh. Có thể nói, thông tư này đã giải được bài toán về chi phí đầu tư bộ lưu trữ điện và những băn khoăn về nguồn điện dư thừa cho người dân”. Anh Tuấn Anh cũng cho biết, chi phí đầu tư cho một hệ thống phát điện năng lượng mặt trời công suất 1kWp giao động từ 20-30 triệu đồng, thấp hơn rất nhiều so với 5 năm trước nên người dân cũng dễ chấp nhận hơn. Sau 5-7 năm sử dụng, người dân có thể thu hồi vốn, tuổi thọ sử dụng của mỗi tấm pin là từ 25-30 năm.

Trong danh sách 35 khách hàng của Công ty Điện lực Nghệ An lắp đặt điện trời hòa lưới, Công ty CP Sách và Thiết bị trường học Nghệ An có công suất lắp đặt cao nhất với 31,05kWp. Ông Trần Xuân Toàn, Giám đốc công ty, cho biết: “Chúng tôi tận dụng không gian mái để lắp hệ thống điện, điều này vừa tiết kiệm chi phí điện, vừa bảo vệ môi trường, vừa có tác dụng làm mát. Điện dư ra sẽ được bán lại cho công ty điện lực mà không cần phải đầu tư bộ lưu trữ”.Ông Mai Anh Tuấn, Phó Giám đốc Trung tâm Tiết kiệm năng lượng Nghệ An, cho biết: Hiện nay, người dân có 3 lựa chọn ứng dụng điện năng lượng mặt trời. Một là sử dụng điện năng lượng mặt trời hòa lưới: Năng lượng của dòng bức xạ điện xuất phát từ mặt trời được hấp thu trực tiếp qua tấm pin mặt trời chuyển hóa thành điện năng, nối trực tiếp vào hệ thống điện lưới có sẵn nên được gọi là hệ thống điện mặt trời hòa lưới hoặc nối lưới. Với cách này, năng lượng điện dư ra có thể bán lại cho công ty điện. Hai là sử dụng điện mặt trời độc lập. Ba là kết hợp cả hòa lưới và độc lập. “Theo tôi, người tiêu dùng nên sử dụng cùng lúc cả điện hòa lưới và điện mặt trời. Đây cũng là cách mà chúng tôi đang áp dụng cho hệ thống điện tại cơ quan. Nếu chỉ sử dụng hoàn toàn điện mặt trời thì chúng ta phải lưu trữ điện mặt trời vào ắc quy để sử dụng vào buổi tối, lúc không có bức xạ mặt trời… Kinh phí đầu tư ắc quy rất cao, tuổi thọ lại thấp nên liên tục phải tái đầu tư, xét về kinh tế thì không tương xứng với kết quả thu được” – ông Tuấn chia sẻ thêm.

Theo tìm hiểu, thủ tục bán điện cho lại cho điện hòa lưới quốc gia rất đơn giản. Người dân chỉ cần có hợp đồng mua điện trực tiếp với công ty điện lực và công tơ đo đếm hai chiều đúng tiêu chuẩn là đã có thể đăng ký bán điện lên lưới. Hiện tại, Công ty Điện lực Nghệ An đang tiến hành tính toán và chuẩn bị chi trả tiền mua điện cho những khách hàng bán điện đầu tiên trên địa bàn.

MỸ QUYẾT ÁP THUẾ VỚI PIN NĂNG LƯỢNG MẶT TRỜI, TRUNG QUỐC CẦU CỨU WTO VÌ SỢ BỊ CHÈN ÉP

Trung Quốc đã chính thức gửi đơn khiếu nại Mỹ lên WTO vì lý do nước này áp thuế tự vệ lên nhiều mặt hàng pin năng lượng mặt trời của Trung Quốc.

Theo South China Morning Post, cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung ngày càng leo thang hơn khi Mỹ liên tục áp hàng rào thuế quan lên nhiều mặt hàng quan trọng của các công ty Trung Quốc xuất khẩu sang thị trường Mỹ, đặc biệt là công nghệ và pin năng lượng mặt trời.

Bộ Thương mại Trung Quốc vừa thông báo phản đối quyết định trợ cấp cho các công ty năng lượng tái tạo của chính phủ Mỹ, đồng thời áp đặt thuế quan với các dòng sản phẩm pin năng lượng mặt trời nhập khẩu từ nước này.

Trung Quốc cáo buộc Mỹ đã làm méo mó thị trường toàn cầu, làm tổn hại tới lợi ích của nước này, đặc biệt khiến cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung thêm phần gay gắt.

Phía Trung Quốc cũng đã nộp đơn khiếu nại lên Tổ chức thương mại thế giới (WTO) về các chính sách áp thuế mới đây của Mỹ. Nước này khẳng định, Mỹ đang không chỉ làm hại tới quyền và lợi ích hợp pháp của Trung Quốc mà còn làm suy yếu quyền lực của WTO.

Hồi tháng 1/2018, Mỹ đã bắt đầu áp thuế tự vệ trong bốn năm, với mức thuế suất 30% trong năm đầu tiên và giảm dần chỉ còn 15% trong năm thứ tư.

Bộ trưởng thương mại Trung Quốc khẳng định: “Các hành vi vi phạm của Mỹ đã làm méo mó thị trường toàn cầu, đặc biệt với các sản phẩm như quang điện, làm tổn hại nghiêm trọng tới lợi ích thương mại của Trung Quốc. Do đó cơ chế giải quyết tranh chấp của WTO là biện pháp vô cùng cần thiết giúp bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đôi bên, đồng thời duy trì các quy tắc thương mại đa phương”.

Động thái áp thuế tự vệ của Mỹ sẽ tác động không nhỏ tới các công ty sản xuất pin năng lượng mặt trời của Trung Quốc như GCL, Jinko Solar và Canadian Solar,…hiện đang hoạt động tại thị trường Mỹ.

Tuy nhiên theo một quan chức Trung Quốc giấu tên chia sẻ, thuế năng lượng mặt trời của Mỹ không quá ảnh hưởng tới hoạt động kinh doanh của các công ty Trung Quốc.

Peng Peng, một nhà nghiên cứu thuộc Hiệp hội Công nghiệp Năng lượng tái tạo Trung Quốc cũng không coi vụ tranh chấp giữa Mỹ và Trung Quốc này là một câu chuyện lớn. Ông cho rằng, vấn đề năng lượng mặt trời đã tồn tại nhiều năm và Trung Quốc là bên đã đẩy những tranh chấp đó lên cao.

Mỹ cáo buộc Trung Quốc sử dụng trợ cấp và năng lực sản xuất quy mô lớn để giảm giá bán, hòng gây sức ép cạnh tranh với các công ty Mỹ trong hàng loạt các lĩnh vực, bao gồm năng lượng mặt trời.

Theo số liệu từ Hiệp hội Công nghiệp quang điện Trung Quốc, năng lực sản xuất mô-đun năng lượng mặt trời của Mỹ giảm từ 1,5 GW (2011)  xuống chỉ còn 1GW vào năm ngoái do nhiều công ty bị phá sản.

Tuy nhiên phía Trung Quốc một mực khẳng định, các nhà sản xuất của nước này không hề được hưởng lợi từ trợ cấp trực tiếp mà nhờ môi trường cạnh tranh khốc liệt đã buộc các công ty phải giảm giá bán để tăng sức cạnh tranh.

Năm nay, nhiều công ty sản xuất pin năng lượng mặt trời của Trung Quốc đang phải đối mặt với làn sóng “đóng cửa” mới khi chính phủ công bố kế hoạch năng lượng điện mặt trời chỉ khoảng 30GW trong năm nay, giảm so với mức kỷ lục 53GW hồi năm 2017.

Mặc dù thay đổi chính sách trên có phần bất lợi nhưng nhiều nhà sản xuất Trung Quốc vẫn tiếp tục tăng sản lượng. Từ tháng 1-5/2018, xuất khẩu các sản phẩm năng lượng mặt trời của Trung Quốc đã tăng 21% so với cùng kỳ. Nhưng chỉ có một phần nhỏ được xuất khẩu sang thị trường Mỹ. Thị trường lớn nhất của Trung Quốc hiện nay vẫn là Ấn Độ.

Có thể thấy, Trung Quốc không hẳn bị động trước lệnh áp thuế của Mỹ. Năng lượng mặt trời vốn dĩ chỉ là một phần trên bàn cờ thương mại lớn. Do đó việc Trung Quốc khiếu nại Mỹ lên WTO nếu không cẩn thận có thể gây tác dụng ngược và làm cuộc chiến thương mại thêm phần phức tạp hơn.

Tiến Thanh