Điện mặt trời cho ngày khai trường

Đúng ngày khai giảng 5.9, tại Trường phổ thông dân tộc nội trú H.Lệ Thủy (Quảng Bình), Tổng công ty điện lực miền Trung (EVNCPC) và Báo Thanh Niên tổ chức lễ khánh thành trao tặng hệ thống điện mặt trời trên mái nhà cho trường.  

Trường phổ thông dân tộc nội trú H.Lệ Thủy là nơi nuôi dạy 226 học sinh con em đồng bào dân tộc ít người sinh sống ở 3 xã Kim Thủy, Lâm Thủy, Ngân Thủy của H.Lệ Thủy. Đây là các xã nghèo, người dân sống chủ yếu bằng nghề lâm nghiệp, tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo chiếm hơn 50%. Các em ăn, ở tại trường 24/24, vì vậy ngoài việc dạy học kiến thức thì chuyện đảm bảo điều kiện sinh hoạt cũng rất quan trọng và luôn được quan tâm.Tuy nhiên, dù cố gắng duy trì nhưng điều kiện ngân sách hạn hẹp và địa bàn cách trở khiến nhà trường gặp nhiều khó khăn. Hằng năm, giáo viên nhà trường đều tận dụng các nguồn lực để đảm bảo phần nào nhu cầu của học sinh. Trước hoàn cảnh khó khăn đó, thông qua Báo Thanh Niên, EVNCPC đã quyết định tài trợ thực hiện công trình điện mặt trời trên mái nhà cho nhà trường.

Hệ thống điện mặt trời hiện đại tại trường
 /// Ảnh: T.Q.N

Sau một thời gian lắp đặt khẩn trương, công trình hoàn thành và bàn giao đúng tiến độ như mong ước của những người thực hiện và nhất là tập thể giáo viên, học sinh của trường. Công trình có công suất trên 11,1 kWp, tạo ra sản lượng điện bình quân hơn 40 kWh/ngày.Phát biểu tại lễ bàn giao, ông Nguyễn Thành, Phó tổng giám đốc EVNCPC, cho biết: “Trong những năm qua, chúng tôi đã nghiên cứu sản xuất hệ thống pin mặt trời nối mái và các sản phẩm công nghệ đo đếm, trong đó có một phần nhiệm vụ vô cùng ý nghĩa là tài trợ hệ thống năng lượng mặt trời áp mái cho các điểm trường những vùng khó khăn. Thông qua chương trình tài trợ hệ thống điện mặt trời cho các điểm trường lần này, bên cạnh trách nhiệm chung tay hỗ trợ cộng đồng, EVNCPC mong muốn tuyên truyền giáo dục một cách trực quan nhằm nâng cao nhận thức cho các thế hệ tương lai của đất nước ngay từ môi trường học đường về ý thức sử dụng điện tiết kiệm, tăng cường sử dụng năng lượng sạch, tái tạo vào đời sống”.

Khó có thể nói hết niềm vui của giáo viên nhà trường khi nhận được công trình ý nghĩa này. Thầy Lê Văn Bình, Hiệu trưởng nhà trường, chia sẻ tại buổi lễ: “Trường vinh dự đón nhận một tấm lòng vàng, một tình cảm đặc biệt của EVNCPC và Báo Thanh Niên. Nguồn điện từ dự án này rất cần thiết và là nguồn tiết kiệm ngân sách cho đơn vị khá lớn, đồng thời góp phần sử dụng nguồn năng lượng sạch bảo vệ môi trường”.Với những phần quà học bổng, thầy Bình cho hay không chỉ giúp các em học sinh giảm bớt khó khăn, an tâm học tập mà còn tạo ra không khí học tập sôi nổi trong toàn trường; khơi dậy nơi các em lòng yêu thương con người, bạn bè và nhân rộng hơn nữa những tấm gương tiêu biểu vượt khó vươn lên.

Niềm vui có điện mặt trời - ảnh 1

Dịp này, Báo Thanh Niên cũng trao tặng 20 suất học bổng Nguyễn Thái Bình cho các học sinh tại trường có hoàn cảnh khó khăn, vươn lên trong học tập; mỗi suất trị giá 1 triệu đồng, do Trường đại học Nguyễn Tất Thành (TP.HCM) tài trợ.

Phát triển điện mặt trời bùng nổ ở Việt Nam là bài học cho các nước khu vực ASEAN

Với sự quan tâm từ chính phủ và cơ quan quản lí, điện mặt trời đang bùng nổ mạnh mẽ ở Việt Nam với tổng công suất 4,5 GW (tính đến tháng 6/2019), Indonesia có thể rút ra một số bài học từ thành công của Việt Nam khi kế hoạch phát triển điện mặt trời của nước này đang bị đình trệ.


Kế hoạch phát triển điện mặt trời của Indonesia đối mặt với nhiều trở ngại

Trong sự kiện Jakarta Car Free Day (ngày không khói xe) tổ chức hôm 28/7, Bộ trưởng Bộ Năng lượng và Tài nguyên Khoáng sản Indonesia Ignasius Jonan đã mở một chiến dịch mang tên Phong trào Quốc gia Một triệu Mái nhà Điện mặt trời nhằm đẩy mạnh việc tận dụng năng lượng mặt trời ở nước này.

Chiến dịch nói trên là một nỗ lực nhằm tăng cường hoạt động lắp đặt tấm pin mặt trời như đã ghi trong Kế hoạch Năng lượng Quốc gia Indonesia (RUEN).

Theo The Asean Post, RUEN là kế hoạch nhắm lắp đặt tấm pin mặt trời với tổng công suất 6,5 GW vào năm 2025 và 45 GW vào năm 2050.

Tuy nhiên, vốn là một quốc gia tập hợp nhiều đảo và quần đảo nhỏ, việc lắp đặt tấm pin mặt trời ở Indonesia dường như đang đình trệ trong những năm gần đây, khi mà mới chỉ có 0,1 GW năng lượng điện mặt trời được lắp đặt cho đến nay.

Thực tế này đồng nghĩa rằng Indonesia cần nỗ lực nhiều hơn để bổ sung thêm 6,4 GW năng lượng điện mặt trời trong chỉ trong 6 năm nữa để hoàn thành mục tiêu đã đề ra trong kế hoạch RUEN. 

Điều này khiến các chuyên gia đang đặt dấu hỏi về khả năng thành công của Indonesia.

Việc lắp đặt pin mặt trời ở Indonesia cũng đang tụt lại phía sau các quốc gia láng giềng khác.

Việt Nam nổi lên như một “tay chơi” đáng nể trong lĩnh vực điện mặt trời

Dựa trên dữ liệu từ Trung tâm Năng lượng ASEAN (ACE), tính đến tháng 6/2019, hoạt động lắp đặt năng lượng mặt trời trên toàn khu vực ASEAN đã đạt công suất khoảng 9,1 GW, tăng đáng kể từ mức 0,03 GW năm 2010.

Mức tăng trưởng trên là nhờ sự bùng nổ năng lượng điện mặt trời tại Thái Lan (3 GW), Malaysia (0,7 GW), Philippines (0,8 GW) và gần đây là Việt Nam (4,5 GW), với chính phủ các nước này đưa ra nhiều chương trình khuyến khích năng lượng tái tạo.

Năng lượng điện mặt trời đang bùng nổ mạnh mẽ ở Việt Nam với tổng công suất 4,5 GW tính đến tháng 6/2019, chỉ hai năm sau khi hệ thống Feed-in Tariff (FiT) ra mắt. FiT là một chương trình trợ giá điện mặt trời.

Từ đó, Việt Nam trở thành nước lắp đặt năng lượng điện mặt trời lớn nhất trong khối ASEAN và đẩy “gã tiên phong” Thái Lan xuống hàng thứ hai.

Indonesia có thể học hỏi kinh nghiệm từ thành công của Việt Nam. 

Cả hai nước giàu dự trữ than đá và vẫn chủ yếu sử dụng nguyên liệu này trong tổ hợp năng lượng quốc gia. Đồng thời, Indonesia và Việt Nam vẫn là các nước đang phát triển, có nhu cầu năng lượng cao để tạo đà cho tăng trưởng kinh tế.

1

Tiến trình lắp đặt tấm pin mặt trời tại khu vực ASEAN, giai đoạn 2010 – 2019. (Ảnh: The Asean Post)

Hơn nữa, hai nước còn có cấu trúc thị trường điện tương tự nhau, với mô hình một người mua duy nhất do nhà nước sở hữu, cụ thể là Công ty Điện lực Nhà nước (PLN) ở Indonesia và Điện lực Việt Nam (EVN) tại Việt Nam.

Indonesia có thể áp dụng thành công của Việt Nam như một tài liệu tham khảo, với 4 điểm chính sau:

Hỗ trợ tài chính, giảm giá điện mặt trời

Năm 2017, Việt Nam đã bắt đầu chương trình hỗ trợ cho năng lượng điện mặt trời với mức giá 0,0935 USD/kWh trong giai đoạn đầu đối với các nhà máy vận hành trước tháng 6/2019.

Mức giá này được thiết lập cao hơn giá bán lẻ điện trung bình (0,0803 USD/kWh), vì vậy góp phần khuyến khích các nhà phát triển năng lượng tái tạo bước chân vào lĩnh vực mới mẻ này và thu hút vốn đầu tư.

Tại Indonesia, việc định giá năng lượng tái tạo, gồm cả năng lượng mặt trời, bị hạn chế bởi biểu giá điện bán lẻ tối đa địa phương, hiện vào khoảng 0,07 USD/kWh cho những khu vực có nhu cầu điện cao như Java.

Điều này không tạo động lực cho ngành điện mặt trời khi mà giá điện mặt trời trong nước tương đương chi phí sản xuất điện từ than đá hoặc các nhiên liệu hóa thạch khác.

Bên cạnh giá bán lẻ cạnh tranh, hỗ trợ từ lĩnh vực tài chính cũng đóng vai trò quan trọng. 

Ở Việt Nam, các ngân hàng và lĩnh vực tài chính rất quan tâm đến các dự án điện mặt trời nên họ sẵn sàng cung cấp khoản vay cho các nhà phát triển điện mặt trời khi mà các dự án này có thể được ngân hàng nhận trả (bankable).

Ngành công nghiệp điện mặt trời hoàn thiện

Có được một ngành công nghiệp điện mặt trời chín muồi để hỗ trợ nhu cầu năng lượng là rất cần thiết. Khi hệ thống FiT ra mắt, Việt Nam đã sở hữu một ngành công nghiệp sản xuất điện mặt trời trời tương đối hoàn thiện để đáp ứng nhu cầu lớn trong nước.

Năm 2016, Việt Nam là nhà sản xuất điện mặt trời lớn thứ ba châu Á với tổng công suất 5,2 GW/năm, chỉ đứng sau Ấn Độ và Trung Quốc.

Trước khi FiT có hiệu lực, sản lượng module điện mặt trời được tạo ra chủ yếu là dùng cho xuất khẩu, nhưng với năng lực sản xuất của Việt Nam vào thời điểm đó, thị trường nội địa đã sẵn sàng cho sự ra mắt của hệ thống FiT.

Bằng cách này, các nhà phát triển có thể sử dụng module điện mặt trời nội địa thay vì nhập khẩu vì mang lại nhiều lợi ích kinh tế.

Theo Hiệp hội Sản xuất Pin Năng lượng Mặt trời Indonesia, sản lượng pin năng lượng mặt trời của nước này chỉ đạt công suất 416 MW/năm trong năm.

Do đó, giá mỗi module năng lượng mặt trời nội địa sẽ đắt hơn nhiều so với nhập khẩu. Trong khi đó, Indonesia qui định các dự án năng lượng tái tạo phải sử dụng tối thiểu 40% các sản phẩm địa phương.

EVN tích cực ủng hộ đưa điện mặt trời vào hệ thống tải điện tại Việt Nam

EVN mở cửa chào đón điện mặt trời và năng lượng tái tạo trong hệ thống tải điện, đồng thời họ cũng đang cải thiện khả năng để thích nghi với các công nghệ mới này.

Ngoài ra, hoạt động đầu tư nhằm tăng tính linh hoạt và năng lực truyền tải của mạng lưới điện là yêu cầu cần có để đảm bảo EVN có thể xử lí tốt tình trạng gián đoạn của năng lượng mặt trời.

EVN xem sự gián đoạn nói trên như một thách thức cần giải quyết hơn là một mối đe dọa, theo đó giúp thúc đẩy cải thiện năng lực truyền phát điện hơn nữa. 

Công ty điện lực cũng nhận thấy nguồn cung năng lượng tái tạo dồi dào hơn sẽ giảm các tác động của tình trạng gián đoạn khi mà các dự án có thể bù đắp cho nhau trong một hệ thống lớn.

Chính phủ Việt Nam nỗ lực đơn giản hóa qui trình cấp phép dự án điện mặt trời

Cuối cùng, đơn giản hóa quy trình cấp phép và hỗ trợ từ chính quyền địa phương cho các dự án điện mặt trời cũng là điều kiện quan trọng để bảo đảm cho quá trình triển khai điện mặt trời nhanh chóng.

Tại Việt Nam, các nhà chức trách địa phương ở những vùng có tiềm năng điện mặt trời cao đã xây dựng bản đồ qui hoạch điện mặt trời, trong đó xác định những địa điểm có thể cho phép xây dựng điện mặt trời để các nhà phát triển nộp đơn đề xuất dự án.

Các nhà phát triển điện mặt trời không còn phải chịu qui trình xin cấp phép dong dài và ở một số khu vực, chính quyền địa phương thậm chí còn đưa ra nhiều khuyến khích khác bên cạnh chính sách quốc gia, chẳng hạn như ưu đãi về vấn đề cho thuê đất. 

Việc này rút ngắn thời gian thủ tục và tăng thời gian dành cho việc xây dựng.

Theo The Asean Post, bằng cách áp dụng 4 bài học này từ Việt Nam, Indonesia có thể dễ dàng hoàn thành mục tiêu đề ra trong 6 năm.


Sài Gòn : Đa dạng hóa nguồn cung năng lượng tái tạo

Mỗi năm, TPHCM tiêu thụ khoảng 22 tỷ kWh điện năng, chiếm khoảng 15% so với cả nước. Từ đầu năm 2018 đến nay, TPHCM đã triển khai các hạng mục quan trọng trong đề án xây dựng thành phố thông minh giai đoạn 2017-2020, tầm nhìn đến năm 2025. 

Đây là đề án được triển khai trong bối cảnh bùng nổ mạnh mẽ của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0. Sử dụng năng lượng thông minh cũng là một trong các trụ cột hướng tới đô thị thông minh, bao gồm các yếu tố sử dụng năng lượng sạch, năng lượng tiết kiệm, hiệu quả. 

Hướng đi tất yếu

Trong kế hoạch giảm thiểu ô nhiễm môi trường giai đoạn 2016-2020, TPHCM đã đặt mục tiêu chuyển đổi cơ cấu sử dụng năng lượng theo hướng tăng tỷ lệ năng lượng tái tạo, năng lượng mới lên trên 1,74% tổng công suất tiêu thụ trên toàn thành phố. Đến nay, công suất lắp đặt pin mặt trời trên địa bàn thành phố ước tính đạt 2MWp, trong đó 1.838,2kWp đã nối lưới, được phân bố ở các đối tượng chính là tòa nhà các cơ quan và doanh nghiệp – đạt 1.607,2kWp (chiếm 87,5%); hộ gia đình 231kWp (chiếm 12,5%).

Theo đánh giá của các chuyên gia, TPHCM không có nhiều diện tích đất cũng như địa hình phù hợp để phát triển các công trình sản xuất điện quy mô lớn như thủy điện hay nhiệt điện, điện hạt nhân. Vì thế, phát triển năng lượng mặt trời và tiết kiệm năng lượng là hướng đi TPHCM nên lựa chọn. Ông Phạm Trần Hải, Viện Nghiên cứu phát triển TPHCM, cho rằng để đạt được các mục tiêu trong sử dụng năng lượng hiệu quả và phát triển năng lượng tái tạo, vấn đề này cần được lồng ghép một cách phù hợp vào các chiến lược, quy hoạch, chương trình, kế hoạch khác nhau của thành phố, để huy động được sự tham gia đóng góp của các ngành, lĩnh vực, các thành phần xã hội.

Ghi nhận tại một số hộ dân đã lắp đặt pin mặt trời cho thấy, người dân rất chủ động và hào hứng với việc sử dụng nguồn năng lượng xanh này. Nhiều người cho biết, sử dụng điện mặt trời không chỉ giảm được chi phí tiêu thụ điện mà còn góp một phần nhỏ cùng thành phố trong việc tiết kiệm năng lượng, bảo vệ môi trường.

Chị Nguyễn Thị Kim Ánh (cư ngụ tại nhà số 81 đường Bành Văn Trân, quận Tân Bình) cho biết, gia đình chị đã đầu tư 12 tấm pin điện mặt trời với kinh phí 70 triệu đồng. Sau thời gian sử dụng, mỗi tháng gia đình chị tiết kiệm được từ 800.000 – 900.000 đồng tiền điện và quan trọng hơn là nguồn điện rất ổn định, không phải lo bị cắt hay cúp để sửa điện theo kế hoạch ngành điện.

Chú Trương Văn Cường (ngụ tại 477/3/14 Âu Cơ, quận Tân Phú) cũng chia sẻ đã đầu tư hệ thống điện mặt trời cho gia đình là 167 triệu đồng. Mỗi tháng, gia đình tiết kiệm được khoảng 500kW điện. Đầu tư điện mặt trời chi phí ban đầu tuy có lớn nhưng về lâu dài sẽ mang lại nhiều lợi ích cho người sử dụng; mặt khác còn góp một phần nhỏ trong kế hoạch kêu gọi sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả để thích ứng với biến đổi khí hậu.

Kêu gọi đầu tư các dự án đốt rác phát điện

Theo Sở TN-MT TPHCM, tổng công suất năng lượng tái tạo trên địa bàn tính đến thời điểm hiện nay là 35,4MW, so với nhu cầu phụ tải lớn nhất toàn thành phố là 3.575MW. Để đảm bảo an ninh năng lượng phục vụ nhu cầu sinh hoạt và sản xuất, thành phố đã và đang đẩy mạnh triển khai các giải pháp đa dạng hóa nguồn cung năng lượng.

Theo đó, từ năm 2005, thành phố đã phát điện Nhà máy điện Gò Cát từ công nghệ đốt rác với công suất khoảng 2,4MW và sắp đưa vào vận hành Nhà máy điện rác Đa Phước với công suất khoảng 12MW. Bên cạnh đó, thành phố đang kêu gọi đầu tư xử lý rác bằng công nghệ đốt rác phát điện, với mong muốn có những nhà máy thông minh, vừa xử lý rác vừa tạo năng lượng an toàn cho môi trường. Đồng thời, thành phố khuyến khích, có hỗ trợ người dân sử dụng máy nước nóng bằng năng lượng mặt trời. Hiện nay, trên địa bàn thành phố có khoảng 17.340 bình nước nóng năng lượng mặt trời, góp phần cắt giảm được công suất hệ thống khoảng 31MW.

Theo bà Nguyễn Thị Thanh Mỹ, Phó Giám đốc Sở TN-MT TPHCM, sở này cũng đã đẩy mạnh các giải pháp tuyên truyền, khuyến khích người dân sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả. Khuyến khích sử dụng các loại thiết bị điện có hiệu suất cao và được dán nhãn năng lượng. Tận dụng tối đa ánh sáng và thông gió tự nhiên, tắt đèn chiếu sáng và các thiết bị điện khi không có nhu cầu sử dụng.

Tuyên truyền, tư vấn cho người dân biết đến nhiều hơn những sản phẩm tiết kiệm năng lượng, các nguồn năng lượng mới và hiểu rõ hơn về công năng cũng như lợi ích khi sử dụng sản phẩm này. Đặc biệt, thành phố đang chú trọng kêu gọi các nhà đầu tư có đủ năng lực tham gia dự án xử lý rác thải sinh hoạt có phát điện. Đây là bài toán đạt được 2 mục đích mà thành phố đang hướng tới.

Hiệu quả kinh tế của hệ thống điện năng lượng mặt trời hòa lưới

Mô hình điện mặt trời trên mái nhà (áp mái) mang lại hiệu quả kinh tế vượt trội: Nhà nước giảm tiền đầu tư nhà máy điện, trạm biến áp, đường dây; Các công ty điện lực giảm quá tải và sự cố điện; Đối với vùng sâu, vùng cao, hải đảo… điện mặt trời trên mái nhà đem lại hiệu quả cao về mặt chính trị, xã hội. Ngoài ra, hộ tiêu thụ điện giảm chi phí tiền, được bán điện cho công ty điện lực với giá cao hơn giá mua điện bậc 1-2-3… Tuy nhiên, để mô hình này phát triển nhanh, bền vững, Chính phủ cần xem xét cơ chế hỗ trợ về vốn vay ưu đãi và xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật đảm bảo chất lượng, an toàn, hiệu quả cho khách hàng, cũng như hệ thống lưới điện.

Ngày nay, việc sử dụng năng lượng mặt trời cho mục đích phát điện không còn xa lạ với mọi người.

Do vị trí địa lý và khí hậu mà giá trị bức xạ của Việt Nam theo phương ngang dao động từ 897 kWh/m2/năm đến 2108kWh/m2/năm. Tương ứng giá trị 2,46 kWh/m2/ngày đến 5,77 kWh/m2/ngày.

Tổng diện tích khả dụng là rất lớn, chiếm gần 14% tổng diện tích toàn quốc, với tiềm năng kỹ thuật khả dụng đến 1.677.461 MW, sản lượng điện dự kiến 262.327 TWh/năm.

Dự án điện mặt trời trên mái nhà (ĐMTMN) là dự án điện mặt trời lắp đặt trên mái nhà, hoặc gắn với công trình xây dựng do tổ chức, hoặc cá nhân làm chủ đầu tư có đấu nối và bán điện lên lưới điện của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN).

1/ Cơ chế mua bán điện

Theo Thông tư 05/2019-BCT, các dự án ĐMTMN được thực hiện cơ chế mua bán điện theo chiều giao và chiều nhận riêng biệt của công tơ điện đo đếm hai chiều.

Giá mua điện (chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng) là tiền Việt Nam đồng (tương đương với 9,35 UScents/kWh nhân với tỷ giá trung tâm của đồng Việt Nam với đô la Mỹ do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố).

Năm dự ánGiá mua điện (VNĐ)Tỉ giá VNĐ/ USD
Trước 01/01/20182.086 đồng/kWh (9,35 UScents/kWh)22.316 đồng/USD
01/01/2018 31/12/20182.096 đồng/kWh (9,35 UScents/kWh)22.425 đồng/USD
01/01/2019 31/12/20192.134 đồng/kWh (9,35 UScents/kWh)22.825 đồng/USD
Từ 2020tiền Việt Nam đồng tương đương với 9,35 UScents/kWhTheo tỉ giá NHNN ngày 31/12 của năm liền trước

2/ Hệ thống điện mặt trời hòa lưới tiết kiệm chi phí đầu tư

Nhờ quy mô nhỏ, lắp đặt phân tán nên ĐMTMN thường được đấu nối vào lưới điện hạ áp và trung áp hiện hữu, không cần đầu tư thêm hệ thống lưới điện truyền tải.

Vào thời gian cao điểm sử dụng điện, hoặc mùa nắng nóng, các hệ thống ĐMTMN phát điện tự cung cấp một phần, hoặc toàn phần nhu cầu phụ tải của hộ tiêu thụ, và có thể phát lên lưới điện giúp giảm quá tải các trạm biến áp, giảm khả năng sự cố điện.

Tùy thuộc quy mô lắp đặt mà hệ thống ĐMTMN có thể cung cấp hoàn toàn 100% lượng điện năng cho khách hàng (ban ngày phát dư lên lưới điện, ban đêm sử dụng ít hơn); hoặc làm giảm chỉ số tiêu thụ điện năng (khách hàng trả tiền mua điện mức giá thấp, bậc 1-2-3), không mất chi phí, hoặc giảm chi phí tiền mua điện giá cao (bậc 4-5-6). Phần điện dư thừa được các công ty điện lực mua lại với giá tương đương với 9,35 UScents/kWh (2134 VNĐ/kWh, theo giá năm 2019).

Dưới đây là bảng giá điện sinh hoạt theo 6 bậc, được ban hành tháng 3 năm 2019:

Biểu giá điện sinh hoạt tháng 3/2019.

Phần mái nhà được cách nhiệt bằng hệ thống tấm pin năng lượng mặt trời giúp giảm nóng cho ngôi nhà, khu sản xuất, văn phòng và giảm công suất tiêu thụ điện của máy lạnh. Hệ thống không sử dụng ắc quy do đó không phải tốn chi phí đầu tư, bảo trì, bảo dưỡng ắc quy. Đặc biệt, hệ thống này có tuổi thọ kéo dài trên 30 năm giúp mang lại hiệu quả lâu dài về mặt kinh tế và môi trường.

Bảng mô tả hiệu quả kinh tế pin năng lượng mặt trời áp mái:

Qui mô3
KW
5
kW
10
KW
20kWp50kWp80kWp100kWp150kWp200kWp
Điện năng/tháng480kWh810kWh1680kWh3115kWh7780kWh12450kWh15570kWh22360kWh31150kWh
Số tấm pin 345Wp9153058145232290435580
Diện tích m22036801403605606609901350
GiảmCO2/tháng235kg395kg795kg1595kg3975kg6360kg7955kg11925kg15900kg
Chi phí đầu tư VNĐ60 triệu100 triệu200 triệu400 triệu1 tỉ1,6 tỉ2 tỉ3 tỉ4 tỉ
Thời gian hoàn vốn6 năm6 năm6 năm6 năm6 năm6 năm6 năm6 năm6 năm

3/ Khảo sát và thỏa thuận đấu nối

Nguyên tắc thoả thuận đấu nối: Tổng công suất lắp đặt của các dự án ĐMTMN đấu nối vào lưới điện trung, hạ áp phải đảm bảo không được vượt quá công suất định mức của đường dây, MBA phân phối trung, hạ áp.

Sơ đồ ĐMTMN hòa lưới không dự trữ.

Trường hợp tổng công suất lắp đặt của các dự án ĐMTMN đấu nối vào lưới điện (kể cả dự án đang khảo sát) nhỏ hơn công suất định mức của đường dây, MBA phân phối hạ áp, thì các công ty điện lực, điện lực (CTĐL/ĐL) thống nhất với chủ đầu tư về công suất lắp đặt và phương án đấu nối như sau:

Trường hợp tổng công suất lắp đặt của các dự án ĐMTMN lớn hơn công suất định mức của đường dây, MBA phân phối hạ áp, CTĐL/ĐL có văn bản thông báo về khả năng quá tải của đường dây, MBA phân phối hạ áp và thỏa thuận chủ đầu tư giảm công suất lắp đặt của dự án, hoặc xây dựng đường dây, MBA nâng áp để được đấu nối vào lưới điện trung áp gần nhất.

Trường hợp lưới điện hiện hữu chưa đáp ứng về công suất đấu nối của dự án ĐMTMN, CTĐL/ĐL có văn bản thông báo cho chủ đầu tư về việc lưới điện không còn khả năng tiếp nhận công suất phát lên lưới điện của dự án.

4/ Một số kiến nghị, đề xuất

Mô hình ĐMTMN mang lại hiệu quả kinh tế vượt trội:

Thứ nhất: Nhà nước giảm tiền đầu tư nhà máy điện, trạm biến áp, đường dây. Các công ty điện lực giảm quá tải và sự cố điện. Đối với vùng sâu vùng cao, hải đảo… ĐMTMN đem lại hiệu quả cao về mặt chính trị, xã hội.

Thứ hai: Hộ tiêu thụ điện giảm chi phí tiền, được bán điện cho công ty điện lực với giá cao hơn giá mua điện bậc 1-2-3.

Một số kiến nghị:

Thứ nhất: Chính phủ xem xét cơ chế hỗ trợ các hộ gia đình một phần kinh phí đầu tư; có cơ chế cho các nhà đầu tư thuê lắp đặt hệ thống ĐMTMN bán điện lại cho điện lực (ưu đãi vốn vay ngân hàng).

Thứ hai: Các bộ, ngành liên quan xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật điện mặt trời áp mái đảm bảo chất lượng, an toàn và hiệu quả cho khách hàng, cũng như hệ thống lưới điện.

THS. NGUYỄN HỮU KHOA – TRƯỜNG CAO ĐẲNG ĐIỆN LỰC TP. HCM

Có nên lắp điện năng lượng mặt trời cho hộ gia đình?

Hiện nay giá điện tối thiểu của ngành điện đang áp dụng cao hơn 2,33 lần so với điện mặt trời. Nếu tính theo số điện tiêu thụ bình quân của các hộ gia đình, giá cao gấp 3 lần.

Thời tiết nắng nóng khắc nghiệt, giá điện bình quân tăng cao, nhiều hộ gia đình đã chọn giải pháp “tự cung tự cấp” điện nhờ vào nguồn năng lượng mặt trời (hay còn gọi là điện mặt trời) lắp đặt trên mái.

Chi phí lắp đặt giảm gấp 6 lần

Với số giờ nắng trung bình là 300 ngày/năm, miền Nam được đánh giá là khu vực có tiềm năng rất lớn về điện mặt trời và hiệu quả đầu tư hệ thống điện năng lượng mặt trời đạt hiệu suất tối đa. Tuy nhiên thực tế, nhiều người dân vẫn chưa thực sự hiểu các điều kiện, mô hình, cơ chế, hiệu quả và lợi ích của việc lắp đặt hệ thống điện mặt trời nối lưới. Ông Vũ Hoàng An, đại diện Samtrix Solar, thông tin hiện nay có 3 mô hình lắp đặt điện mặt trời chính là sân thượng mái bằng, mái tôn và mái ngói. Trong đó, sân thượng mái ngói đòi hỏi kỹ thuật khó hơn nhưng giá thành không chênh nhau bao nhiêu. Thông thường, hệ thống điện mặt trời được chia làm 3 gói: 3 Kw, 5 Kw và 10 Kw.Với gói 3 Kw, tương ứng công suất 3.240 W, số điện sinh ra mỗi tháng là ~360 kWh, giá trọn gói (bao gồm cả bộ inverter chuyển đổi dòng điện) là 62-65 triệu đồng, cần 20 m2 diện tích lắp đặt. Gói 5 Kw – công suất 5.400 W mỗi tháng sẽ sinh ra ~600 kWh điện, diện tích cần lắp đặt là 38 m2, giá trọn gói 105 triệu đồng.

Hai gói này thường được lắp đặt tại hộ gia đình tùy theo lượng điện tiêu thụ và diện tích sử dụng. Thông thường, những hộ tiêu thụ điện bình quân hằng tháng từ hơn 1 triệu đồng trở xuống sẽ chọn gói 3 Kw. Gia đình có hóa đơn tiền điện từ 2 triệu đồng trở lên phù hợp gói 2. Gói còn lại 10 Kw, công suất 10.260 Kw, mỗi tháng cung cấp ~1.200 kWh, cần 62 m2 với giá 199 triệu đồng, thường được các hộ kinh doanh, doanh nghiệp sản xuất lựa chọn. Thời hạn sử dụng cho 1 hệ thống điện mặt trời từ 20 – 25 năm và chỉ sau khoảng 5 năm có thể thu hồi vốn. Là người đã có 10 năm theo đuổi công nghệ điện mặt trời, ông An cho biết vào năm 2009, tấm pin mặt trời có giá tới 4 – 6 USD/w, bây giờ chỉ còn 40 cent – chưa tới 1 USD. Do đó nhiều hộ lắp đặt cách đây vài năm hệ thống 1 KWp hết khoảng 120 – 130 triệu đồng thì nay cả gói 3 KWp mới hết 65 triệu đồng. “Có nhiều nguyên nhân giúp giá thành lắp đặt ngày càng giảm. Thứ nhất do trước đây nhu cầu thấp, ít người làm, tấm pin hệ suất thấp và tỷ lệ hư hỏng cao vì kỹ thuật kém. Bây giờ giá điện ngày càng tăng, thời tiết thay đổi khắc nghiệt, yêu cầu bảo vệ môi trường hướng đến cuộc sống văn minh cũng cao hơn nên nhiều người tìm tới điện mặt trời. Có cầu ắt có cung. Pin điện được sản xuất nhiều hơn, năng suất cao hơn, khoa học kỹ thuật tiến bộ nên ít hư hỏng. Chi phí lắp đặt điện mặt trời hiện đã giảm bằng 1/6 so với cách đây 10 năm” – ông lý giải.

Chỉ bẳng ½ giá điện tối thiểu

Giá bán lẻ điện cho hộ sinh hoạt hiện được ngành điện chia thành 6 bậc theo chỉ số sử dụng từ 0-50 kWh, từ 51-100 kWh, từ 101-200 kWh, từ 201-300 kWh, từ 301-400 kWh và từ 401 kWh trở lên. Theo khảo sát của chúng tôi, mức tiêu thụ điện năng với các gia đình trung bình phổ biến là bậc 3 (2.014 đồng/kWh) và 4 (2.530 đồng/kWh). Trong khi đó, điện mặt trời giá lắp đặt trung bình (theo các gói được giới thiệu ở trên) là 20 triệu đồng/Kw, 1 năm cung cấp được 1.440 kWh điện. Chia cho 20 năm bình quân sử dụng thì giá cho 1 kWh điện mặt trời chỉ hơn 800 đồng, chưa bằng ½ lần giá điện tối thiểu và gần bằng 1/3 lần giá điện trung bình phổ biến của mỗi gia đình hiện nay. Đáng chú ý, giá này không tăng trong suốt 20 năm sử dụng, không “nhảy múa” thất thường như giá điện hiện nay. Một chuyên gia năng lượng phân tích những bất cập trong việc chia bậc điện càng thể hiện rõ sự tiết kiệm trong sử dụng điện mặt trời. Cụ thể, do mạng lưới điện mặt trời sẽ được đồng bộ với điện lưới có sẵn nhưng ưu tiên sử dụng điện mặt trời trước nên đơn cử, 1 gia đình 1 tháng dùng hơn 400 kWh điện, phải chịu mức giá tính theo bậc cao nhất (gần 3.000 đồng/kWh), lắp hệ thống 3 Kw – 1 tháng sinh ~360 kWh thì chỉ cần đóng tiền cho gần 100 kWh lấy từ lưới điện AC, tương đương bậc 2. Ước tính có thể tiết kiệm tới 1,1 triệu đồng/tháng.

Với hộ kinh doanh, doanh nghiệp, cơ sở sản xuất… còn lời hơn. Những đối tượng này hiện sử dụng điện theo 3 giá chia theo từng khung giờ thấp điểm, bình điểm và cao điểm. Trong đó, khung giờ cao điểm là từ 9 rưỡi – 11 rưỡi, mức giá điện cao nhất. Đây cũng là thời điểm nhiều nắng nhất nên hoàn toàn chi phí cho số điện bậc cao nhất này sẽ được tiết giảm nếu sử dụng điện mặt trời. Cũng theo ông Vũ Hoàng An, hiện nay ngành điện đã có chính sách mua lại điện mặt trời của từng hộ gia đình theo dạng “dư tức thì”. Nghĩa là bất cứ lúc nào (cuối tuần doanh nghiệp nghỉ hoặc khi gia đình đi làm không ở nhà) điện dư không sử dụng sẽ được đẩy ngược lên lưới điện, đồng hồ điện 2 chiều do công ty điện lực lắp đặt sẽ ghi nhận và trả lại tiền tương ứng. Đồng hồ 2 chiều hiện được công ty điện cung cấp, lắp đặt miễn phí nhằm khuyến khích người dân sử dụng điện mặt trời.

Ninh Thuận : Tuyên truyền người dân lắp điện mặt trời

Là tỉnh có tổng số giờ nắng trung bình cao nhất cả nước, tiềm năng về điện năng lượng mặt trời rất lớn nhưng người dân Ninh Thuận vẫn còn rất ít người quan tâm đến việc lắp đặt điện mặt trời hòa lưới trên mái nhà.

Lợi nhiều bề

Với lượng bức xạ thực tế hàng năm là 161,6 kcal/cm2, trung bình ngày tương đương với 5,221 kWh/m2, Ninh Thuận được xem là địa phương có lợi thế nhất trong việc phát triển điện năng lượng mặt trời. Tỉnh này cũng chọn điện mặt trời là ngành chủ lực với việc triển khai hàng loạt nhà máy sản xuất điện mặt trời công suất lớn. Gần đây, khi ngành điện triển khai mua điện mặt trời từ các hộ nhỏ lẻ, điện mặt trời áp mái cũng bắt đầu phát triển tại địa phương này.

Ông Trương Ngọc Vũ (ngụ phường Bảo An, TP Phan Rang – Tháp Chàm) là một trong những khách hàng vừa được thanh toán tiền điện mà ông bán cho ngành điện từ hệ thống điện mặt trời lắp đặt trên mái nhà mình.

Ông Vũ cho biết: “Tôi lắp đặt điện mặt trời mái nhà với công suất 5kWp từ tháng 10/2018. Đến tháng 5/2019 thì đã được Điện lực Ninh Thuận thanh toán tiền điện dư được tải lên lưới là hơn 6,6 triệu đồng”.

Nhà ông Đỗ Văn Hẹ (ngụ phường Đô Vinh, TP Phan Rang – Tháp Chàm) kinh doanh tạp hóa, mỗi tháng trả tiền điện khoảng 8 triệu đồng. Sau khi tìm hiểu,  ông quyết định  lắp đặt hệ thống điện mặt trời áp mái với công suất 6 kWp.

Ông Hẹ vui vẻ cho biết: “Ở đây nắng nhiều nên lắp điện mặt trời rất có lợi. Hệ thống điện mặt trời vận hành ổn định và kinh tế. Mình đầu tư một lần mà sử dụng được trong một thời gian dài thì sẽ kinh tế hơn là đóng tiền hàng tháng”.

Làm điện áp mái, bán điện cho EVN: Người dân vẫn chưa hứng thú? - 1
Ông Đỗ Văn Hẹ phấn khởi bên công trình điện mặt trời mái nhà của gia đình

Ông Nguyyễn Đức Thành (ngụ phường Phước Mỹ, TP Phan Rang – Tháp Chàm) cũng vừa lắp đặt hệ thống điện mặt trời áp mái với công suất 3kWp.

Ông cho biết: “Mình tận dụng mái nhà để lắp đặt nên không tốn thêm diện tích, mà nó còn giúp nhà mình mát hơn. Mình vừa giảm được tiền điện hàng tháng nhờ dùng điện mặt trời và mà còn bán được sản lượng điện dư cho ngành điện. Tôi còn theo dõi được chỉ số sản lượng điện thông qua ứng dụng trên điện thoại. Tôi thấy rất là tiện!”.

Theo Công ty Điện lực Ninh Thuận, việc đầu tư hệ thống điện mặt trời áp mái không cần nhiều vốn, lắp đặt nhanh, không tốn diện tích đất và tỉnh có nhiều chính sách hỗ trợ (lắp đặt miễn phí công tơ đo đếm 2 chiều) nhằm khuyến khích về phát triển điện năng lượng mặt trời. Do đó, trong thời gian qua đã có nhiều hộ dân, doanh nghiệp và cơ quan nhà nước tham gia lắp đặt hệ thống này.

Làm điện áp mái, bán điện cho EVN: Người dân vẫn chưa hứng thú? - 2
Ông Đỗ Văn Hẹ nghiên cứu và ký hợp đồng mua bán điện với Điện lực Phan Rang- Tháp Chàm

Vẫn ít người quan tâm

Dù tiềm năng rất lớn nhưng dựa vào các con số thống kê hiện tại có thể thấy các hộ gia đình vẫn còn ít quan tâm đến điện mặt trời. Theo thống kê đến ngày 10/6 của Điện lực Ninh Thuận, toàn tỉnh mới có 86 khách hàng lắp đặt điện mặt trời áp mái với tổng công suất lắp đặt là gần 4.000kWp, sản lượng phát lên lưới (điện dư sau khi các hộ dân đã sử dụng) là hơn 296.000kWh.

So với cùng kỳ tháng 4/2019 thì con số khách hàng lắp đặt điện mặt trời áp mái đã tăng gấp đôi. Tuy nhiên, số lượng tăng mỗi tháng hơn 20 khách hàng là không cao.

Làm điện áp mái, bán điện cho EVN: Người dân vẫn chưa hứng thú? - 3
Công ty Điện lực Ninh Thuận tăng cường tuyên truyền, vận động khách hàng lắp điện mặt trời mái nhà

Ông Nguyễn Đức Hà – nhân viên phụ trách tư vấn hỗ trợ lắp đặt điện mặt trời áp mái của Điện lực Ninh Thuận. chia sẻ: Nhiều hộ dân được tư vấn còn lưỡng lự, chưa muốn lắp đặt vì với họ thì khoản kinh phí đầu tư ban đầu còn khá cao. Ngoài ra, vì chưa biết hiệu quả như thế nào, sử dụng điện mặt trời thì nguồn điện có ổn định hay không nên các hộ dân còn tâm lý “nhìn nhau”, hàng xóm lắp trước thì họ mới lắp”.

“Nhiều hộ thì còn nghĩ lắp điện mặt trời rồi mà chỉ sử dụng được ban ngày khi có nắng, còn ban đêm vẫn dùng điện lưới nên họ chưa muốn lắp. Hơn nữa, nhiều gia đình còn chưa tin là điện lực sẽ trả tiền điện cho họ nên còn lưỡng lự”, ông Hà cho biết thêm.

Trả lời vấn đề này, ông Nguyễn Hữu Tiên – Phó giám đốc Công ty Điện lực Ninh Thuận, khẳng định: “Công ty sẽ lắp đặt miễn phí công tơ hai chiều, ký hợp đồng mua sản lượng điện dư từ điện mặt trời mái nhà của khách hàng trong thời hạn 20 năm. Giá chúng tôi thu mua là 9,35 Uscents/kWh và được quy đổi thành tiền đồng theo tỷ giá hàng năm đúng quy định của nhà nước”.

“Giá mua điện này áp dụng cho các dự án đóng điện vận hành thương mại trước ngày 1/7/2019. Sau thời gian trên nhà nước sẽ có hướng dẫn về chính sách mua điện mặt trời tiếp theo”, ông Tiên nói thêm.

Làm điện áp mái, bán điện cho EVN: Người dân vẫn chưa hứng thú? - 4
Ông Nguyễn Hữu Tiên- Phó giám đốc Công ty Điện lực Ninh Thuận

Ông Nguyễn Hữu Tiên cũng khuyến cáo người dân: “Hiện nay trên thị trường có rất nhiều loại pin quang điện với giá cả khác nhau, dẫn đến chất lượng cũng khác nhau. Vì vậy, người dân nên chọn các nhà cung cấp sản phẩm có uy tín trên thị trường và đảm bảo cam kết bảo hành trong quá trình sử dụng”.

“Nên chọn Pin mặt trời của các thương hiệu nổi tiếng thế giới như Jinko Solar, JA Solar, Canadian Solar… Lựa chọn công suất phù hợp với tấm pin đảm bảo độ bền và có hiệu suất cao nhất. Trước khi lắp đặt nên tham khảo kinh nghiệm từ người thân quen đã lắp đặt để lựa chọn cho phù hợp”, ông Tiên đưa ra lời khuyên.

Kinh nghiệm đầu tư điện mặt trời nối lưới

Trong bối cảnh giá điện tăng và sự phát triển mạnh của điện mặt trời, nhiều hộ gia đình đã chọn giải pháp đầu tư vào điện mặt trời áp mái để giảm được hóa đơn tiền điện và sinh lời nhờ bán điện dư. Nhưng trên thực tế không phải sự đầu tư nào cũng mang lại hiệu quả như mong đợi.    

Như trường hợp của anh Lonh tại Bắc Giang, anh đã đầu tư hệ thống điện mặt trời công suất 3 kWp với chi phí khoảng 80 triệu đồng với hi vọng có thể giảm bớt hóa đơn tiền điện hàng tháng và bán điện cho EVN. Tuy nhiên, khi vận hành thực tế, lượng điện sản sinh lại chưa đạt mong đợi.

Không riêng anh Long, không ít người dân cũng gặp phải sự cố tương tự với hệ thống điện mặt trời đã đầu tư hoạt động không hiệu quả, thậm chí còn có nguy lỗ vốn, không bù được chi phí bỏ ra ban đầu.

Anh Phạm Đức Sơn, nhân viên kỹ thuật của Samtrix Solar cho biết, để một hệ thống điện mặt trời hoạt động hiệu quả, cần khảo sát kỹ từ vị trí, thời tiết, tới cả nhu cầu của người sử dụng. Vì vậy, để đảm bảo được lợi ích khi đầu tư điện mặt trời, người dân nên lựa chọn đơn vị cung cấp có uy tín, đội ngũ tư vấn am hiểu sâu các vấn đề kỹ thuật để tránh tình trạng hệ thống hoạt động kém hiệu quả.

Ngoài ra, hiện nay trên thị trường đã xuất hiện rất nhiều tấm pin mặt trời không rõ thương hiệu, nguồn gốc xuất xứ kèm theo những lời mời chào đánh trúng tâm lý người mua như hoàn vốn từ 1 đến 2 năm với mức giá chỉ bằng 2/3 so với các đơn vị chuyên cung cấp giải pháp điện mặt trời. Trên thực tế thời gian hoàn vốn của khu vực miền Bắc sẽ lâu hơn khi so sánh với khu vực miền Trung và miền Nam do cường độ bức xạ mặt trời thấp. Cụ thể ở khu vực Bắc Bộ, thời gian hoàn vốn kéo dài từ 7-8 năm.

Chính vì thế, nhiều người dân vẫn bất chấp nguy hiểm mua tấm pin không rõ nguồn gốc trên thị trường về tự lắp. Ngoài mua tấm pin, nhiều người dân còn mua thêm một số thiết bị nữa để tự lắp đặt hoàn thiện hệ thống điện mặt trời áp mái.

Top 10 các thương hiệu pin mặt trời hàng đầu thế giới

Tuy nhiên, theo anh Trung, kỹ sư kỹ thuật Samtrix Solar việc mua thiết bị về tự lắp là một việc làm rất nguy hiểm, bởi những thiết bị đó chưa có đơn vị nào kiểm định chất lượng, cũng như tính an toàn. Việc lắp đặt có thể gặp sự cố nếu không may mắc lỗi làm hệ thống rò rỉ điện. Các tấm pin kém chất lượng sẽ dễ dàng hư hỏng như nứt, vỡ, lủng, hiệu suất kém. Khách hàng nên chọn mua các sản phẩm thuộc Top 10 thế giới. Không nên mua những sản phẩm không có thương hiệu, chưa được kiểm định bởi các tổ chức đánh giá chất lượng uy tín của Thế giới.