Bị giảm phát điện : "điện gió sẽ chết"

Các nhà đầu tư điện gió chịu rất nhiều thiệt thòi. Đến nay lại gặp khó khăn do bị cắt giảm công suất. Đang là mùa gió tốt, nhưng có thời điểm chúng tôi bị cắt giảm 61%.

Điện gió là năng lượng tái tạo có hiệu số công suất cao, không tốn nhiều diện tích, có thể dự báo được tương đối chính xác, giúp điều độ tốt hơn. Song các nhà đầu tư điện gió lại chịu rất nhiều thiệt thòi. Sau nhiều đấu tranh, giá cũng đã tăng lên được 8,5 cent/kWh. Nhưng đến nay lại gặp khó khăn do bị cắt giảm công suất.

Đơn cử như các dự án nối lưới, trong đó có 3 dự án ở Bình Thuận, Ninh Thuận đang phải chịu chung cảnh cắt giảm công suất cùng các dự án điện mặt trời trên địa bàn. Chúng tôi kiến nghị Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cố gắng đưa điện gió ra khỏi danh sách cắt giảm, hoặc cắt giảm ít vì các dự án điện gió không phải là nguyên nhân gây quá tải. Trong khi về mặt kinh tế, giá mua điện gió chỉ 8,5 cent/kWh trong khi giá điện mặt trời là 9,35 cent/kWh, chưa kể về kỹ thuật điện gió thân thiện hơn nhiều.

Cứ thế này, điện gió sẽ chết - Ảnh 1.

Chúng tôi đã nhiều lần kiến nghị và EVN đã xin ý kiến Bộ Công thương, nhưng Bộ Công thương trả lời đây là trách nhiệm của EVN và cuối cùng vẫn như vậy. Dù đã có cuộc họp tháo gỡ khó khăn cho nhà đầu tư điện gió được EVN tổ chức trước tết, nhưng đến nay vẫn… như cũ. Đang là mùa gió tốt, nhưng có thời điểm cao nhất chúng tôi bị cắt giảm 61%, chỉ chạy được 39% vào ban ngày, còn ban đêm thì huy động được tối đa.

Đến thời điểm hiện nay, sản lượng của chúng tôi chỉ được 3 triệu kWh, trong khi cùng kỳ năm ngoái là 11 triệu kWh. Nếu cứ như thế này thì điện gió sẽ chết. Nếu vẫn tiếp diễn, sẽ phải kiến nghị tiếp tới cấp cao hơn vì đây là vấn đề sống còn. Như với Điện gió Phú Lạc do tôi đầu tư, bình quân thiệt hại 100 triệu đồng/ngày đêm cho dự án 24MW. Chúng tôi hầu như không có lãi, mà chỉ mong có nguồn tiền để trả nợ, thực tế đã có dự án vỡ nợ rồi. Tình trạng cắt giảm công suất thế này, doanh nghiệp chỉ mong tồn tại, phát triển là rất khó.

Chưa kể nhà đầu tư điện gió đang rất lo lắng khi hết thời hạn 1-1-2021 có thể sẽ không còn duy trì giá mua điện gió là 8,5 cent/kWh. Bài học điện mặt trời là quá lớn, sau 30-6-2019 gần như bị khoảng trống chính sách, không rõ giá mua được bao nhiêu, nên nhà đầu tư điện gió cũng sợ. Chúng tôi cũng lo ngại giá mua điện gió sẽ giảm, bởi với điện gió giá thành giảm không nhiều như điện mặt trời. Các tấm pin mặt trời bình quân mỗi năm giảm vài chục phần trăm nhưng nhiên liệu điện gió giá không giảm, thậm chí có thời điểm cục bộ còn tăng. Chẳng hạn như lúc này cung cầu chênh lớn, giá tuôcbin hiện nay cao hơn cách đây 1 năm.

Điện gió cũng phải sử dụng công nghệ hiện đại nhất, như phải cẩu lắp rất đặc thù, làm chi phí đầu tư điện gió nhiều hơn. Đầu tư điện gió cũng không thể làm ào ào như điện mặt trời. Với mức giá như hiện nay lợi nhuận đã không cao, còn sau năm 2021 không biết giá thế nào, nếu giảm thì thị trường điện gió không còn hấp dẫn. 10 năm nay phát triển điện gió mới có 300MW.

Chúng tôi thấu hiểu rằng EVN phải cân đối tài chính. Giá bán điện bình quân của EVN cho người tiêu dùng là 7,5 cent/kWh nhưng mua vào điện mặt trời là 9,35 cent/kWh và điện gió là 8,5 cent/kWh, nên đương nhiên càng huy động nhiều năng lượng tái tạo EVN càng lỗ. Song VN đang thiếu điện, nguồn điện rẻ là thủy điện đang cạn kiệt, năm nay lượng mưa thấp nhất 30 năm… Dù huy động năng lượng tái tạo giá cao nhưng vẫn tốt hơn mua điện chạy dầu, nên chúng tôi kỳ vọng huy động được nhiều hơn.

Thiệt hại gần 500 tỷ đồng do phải giảm phát công suất dự án điện mặt trời

Ngày 17.10, Đoàn công tác Chính phủ do Phó thủ tướng Trịnh Đình Dũng dẫn đầu có buổi làm việc với tỉnh Ninh Thuận về tình hình phát triển điện lực và các nội dung liên quan đến giải tỏa công suất các nguồn năng lượng tái tạo trên địa bàn Ninh Thuận.

Báo cáo với Đoàn công tác, ông Lưu Xuân Vĩnh, Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Thuận cho biết, thực hiện chủ trương của Thủ tướng Chính phủ (TTCP) về phát triển 2.000 MW điện mặt trời (ĐMT) trên địa bàn Ninh Thuận đến năm 2020, trên cơ sở dự án được TTCP và Bộ Công thương phê duyệt bổ sung vào quy hoạch phát triển điện lực, UBND tỉnh Ninh Thuận đã cấp quyết định chủ trương đầu tư cho 30 dự án với tổng công suất 1.817 MW.

Phó thủ tướng Trịnh Đình Dũng cùng đoàn công tác khảo sát các dự án năng lượng sạch tại Ninh Thuận /// Thiện Nhân

Đến ngày 30.6.2019, địa phương đã có 18 dự án năng lượng sạch (15 dự án ĐMT với tổng quy mô công suất 1.063 MW và 3 dự án điện gió (ĐG), tổng công suất 117 MW) đã chính thức đưa vào vận hành thương mại. Tuy nhiên, việc giải phóng công suất cho 18 dự án năng lượng sạch đang gặp rất nhiều khó khăn.

Hiện có đến 10/18 dự án (9/15 dự án ĐMT và 1/3 dự án ĐG) công suất 359 MW phải thực hiện giảm phát đến 60% công suất (tương đương 215 MW) để đảm bảo ổn định hệ thống truyền tải. Dự kiến đến cuối năm 2019, có 4 dự án, công suất 140 MW và năm 2020 có 12 dự án, công suất 614 MW tiếp tục đưa vào vận hành thương mại. Theo ông Vĩnh, việc giảm phát đã làm thiệt hại, ảnh hưởng rất lớn đến việc đầu tư của dự án và phát triển kinh tế – xã hội địa phương. Ước tính sơ bộ đến ngày 30.6, 10 dự án phải thực hiện giảm phát khoảng 23,2 triệu kWh sản lượng điện, với tổng số tiền thiệt hại đối với các chủ đầu tư khoảng 50 tỉ đồng. Nếu tình hình cứ tiếp tục giảm phát, ước tính 6 tháng cuối năm 2019 sẽ giảm phát lên đến 224 triệu kWh (tương đương thiệt hại khoảng 480 tỉ đồng). Việc này đã ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả đầu tư, gây thiệt hại cho các nhà đầu tư vì vi phạm cam kết tiến độ trả lãi cho ngân hàng.

10 dự án điện mặt trời giảm phát, thiệt hại gần 500 tỉ đồng - ảnh 2

Để giải quyết tình trạng giảm phát và hạn chế thiệt hại cho các nhà đầu tư, ông Vĩnh cho biết địa phương đã có văn bản báo cáo TTCP và Bộ Công thương có văn bản kiến nghị : Thống nhất cơ chế đầu tư Dự án nhà máy ĐMT kết hợp hạ tầng truyền tải trạm biến áp 500 kV Thuận Nam và đường dây đấu nối do Công ty cổ phần đầu tư xây dựng Trung Nam đề xuất; khi hoàn thành dự án sẽ bàn giao công trình hạ tầng này cho EVN quản lý, vận hành mà không yêu cầu hoàn trả kinh phí đầu tư.

Về kiến nghị cơ chế cho doanh nghiệp đầu tư Dự án nhà máy ĐMT kết hợp hạ tầng truyền tải trạm biến áp 500 kV Thuận Nam, Phó thủ tướng Trịnh Đình Dũng đặt câu hỏi : Trong khi chúng ta không có kinh phí đầu tư thì tư nhân sẵn sàng vay vốn đầu tư công trình đường dây dài 27 km và trạm biến áp 500 kV mà từ chối thì có khôn ngoan không? Phó Thủ tướng đề nghị các bộ ngành liên quan tổng hợp ý kiến, bổ sung quy hoạch… trình TTCP xem xét phê duyệt.