Hết nguồn đất, doanh nghiệp chuyển sang hồ thủy lợi để phát triển điện mặt trời

Các hồ thủy lợi đang tạo ra sức hút rất lớn đối với các doanh nghiệp làm điện mặt trời và tuần nào Bộ NN-PTNT cũng nhận được hồ sơ, đơn đề nghị được nghiên cứu triển khai dự án sản xuất điện mặt trời.

Đó là chia sẻ của Thứ trưởng Bộ NN-PTNT Nguyễn Hoàng Hiệp tại hội thảo điện mặt trời trên hồ thủy lợi, diễn ra tại Hà Nội sáng nay 23.10. Hội nghị có sự tham gia của các doanh nghiệp, nhà khoa học trong lĩnh vực thủy lợi, năng lượng. Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp cho rằng, tiềm năng điện mặt trời từ các hồ thủy lợi tại Việt Nam đang được rất nhiều doanh nghiệp quan tâm.

Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp xem các mô hình điện mặt trời trên mặt nước của các doanh doanh nghiệp giới thiệu tại hội nghị /// Ảnh Hoàng Phan

Theo thống kê, với khoảng 7.000 hồ hiện có bao gồm diện tích mặt nước hàng triệu km3 thì những công trình này đặc biệt thu hút doanh nghiệp đầu tư sản xuất điện mặt trời. Ước tính nếu để khai thác toàn bộ diện tích mặt nước hiện có thì công suất sản xuất điện mặt trời có thể đạt tới 15.000 MW. Theo thông tin từ các nhà khoa học và doanh nghiệp, điện mặt trời trên hồ thủy điện đã được triển khai ở nhiều nước trên thế giới.

Sức hút từ công trình thủy lợi đối với các doanh nghiệp năng lượng là chi phí đầu tư thấp do có mặt bằng sẵn, không tốn công giải phóng mặt bằng. Bên cạnh đó, hiệu suất tạo ra điện năng từ các công trình thủy điện mặt trời trên mặt nước thường cho sản lượng điện cao hơn 10% so với nhà máy trên mặt đất. Đại diện doanh nghiệp chuyên cung cấp về giải pháp năng lượng trên mặt nước, ông Phạm Đức Sơn, nhà đầu tư Samtrix Solar, cho biết sản xuất điện mặt trời trên mặt nước hiện có nhiều công nghệ tiên tiến. Đặc biệt, công trình nghệ có khả năng hạn chế sự bay hơi cũng như bảo tồn môi trường nước bằng cách giảm lượng bức xạ mặt trời tại vùng hồ chứa. Cũng theo ông Phạm Đức Sơn, hệ thống công nghệ sản xuất điện mặt trời trên mặt nước doanh nghiệp này đang sử dụng có độ bền lên tới 20 – 25 năm, đảm bảo không gây ô nhiễm môi trường nước và không làm tăng thêm hiệu ứng nhà kính.

Giám sát chặt chẽ chất lượng nguồn nước 

Ông Nguyễn Tùng Phong, Phó viện trưởng Viện Khoa học thủy lợi, cho rằng các nghiên cứu cho thấy, nếu làm điện mặt trời trên hồ thủy lợi có thể làm giảm lượng nước bốc hơi lên tới 30%. Các tấm pin mặt trời cũng hạn chế sự phát triển của tảo dưới đáy hồ nhưng bên cạnh đó cũng sản sinh ra một số vi khuẩn phát triển trên mặt hồ.

Theo ông Phong, tiềm năng điện mặt trời trên hồ thủy lợi là rất lớn và nếu cho phép làm cần có đánh giá tác động môi trường, đồng thời quan tâm nhiều hơn đến kiểm soát, giám sát chặt chẽ chất lượng nước hồ, đặc biệt là khi các công trình được đưa vào vào sử dụng.Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp cho rằng, khai thác điện mặt trời trên hồ thủy lợi là vấn đề rất mới tại Việt Nam và nhu cầu thực tế hiện nay là rất lớn, có thể cảm nhận dòng chảy làm điện mặt trời đang từ mặt đất chảy xuống các lòng hồ thủy lợi. Thống kê trong 3 tháng gần đây, trung bình mỗi tuần đều có ít nhất 1 hồ sơ, đơn, thư ngỏ đề nghị về việc cho phép, tạo điều kiện để nghiên cứu các dự án để sản xuất điện mặt trời. 

Bộ NN-PTNT sẽ nghiên cứu để đảm bảo việc triển khai hiệu quả điện mặt trời trên các hồ chứa thủy lợi, cần có tính toán cụ thể đối với những hồ chứa đủ điều kiện để sản xuất điện mặt trời nhưng phải đảm bảo an toàn về môi trường, hiệu quả cấp nước sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp cũng như đảm bảo an toàn trong quản lý vận hành, khai thác các hồ chứa.


Dự án điện mặt trời đầu tiên được vay vốn nước ngoài

Hơn 37 triệu USD đã được Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) và các đối tác tài chính quốc tế khác thu xếp cho Công ty Thủy điện Đa Nhim – Hàm Thuận – Đa Mi (DHD) vay để làm dự án điện mặt trời nổi đầu tiên tại Việt Nam.

Gần 2 năm đàm phán

Ông Nguyễn Trọng Oánh, Chủ tịch HĐQT Công ty DHD nhớ lại, kể từ khi tiếp xúc với ADB hồi đầu năm 2018 tới ngày ký được hợp đồng vay vốn tuần trước, tính ra mất gần 2 năm. “Sở dĩ lâu vậy là bởi, đây là khoản vay không có bảo lãnh của Chính phủ và dựa hoàn toàn vào nội lực của DHD”, ông Oánh nói.

Thừa nhận đã mất rất nhiều thời gian trong đàm phán tại dự án trên, đại diện ADB cũng cho hay, thường thì một dự án kiểu này cần thời gian xử lý từ khi đàm phán đến lúc ký kết là 5-6 tháng. “Đây là dự án điện mặt trời nổi đầu tiên ở Việt Nam, dùng công nghệ mới và khoản vay này không có bảo lãnh Chính phủ cho một công ty, nên cũng mất nhiều thời gian để tìm hiểu, nghiên cứu để có cơ chế đảm bảo cho khoản vay. Tuy nhiên, với các dự án trong tương lai, chúng tôi đã có kinh nghiệm thì thời gian chắc chắn giảm đi nhiều”, đại diện ADB nói.

Với công suất 47 MWp, Dự án Điện mặt trời nổi trên hồ Đa Mi có tổng mức đầu tư khoảng 1.300 tỷ đồng, đã gồm thuế. Theo thiết kế và vận hành, Nhà máy hoạt động trong thời gian 25 năm và sẽ hoàn vốn sau 13,5 năm. “Với mức suy giảm hiệu suất hàng năm trung bình từ 0,5-0,7%, DHD tự tin vào hiệu quả của dự án”, ông Lê Văn Quang, Tổng giám đốc DHD nói.

Nhà máy Điện mặt trời nổi Đa Mi đã hòa lưới thành công từ ngày 13/5. Ảnh: Thanh Hương

Theo ông Quang, ban đầu, Dự án có tổng mức đầu tư hơn 1.430 tỷ đồng, nhưng sau khi đấu thầu, thì còn lại 1.300 tỷ đồng. Phần vay nước ngoài tính toán là hơn 40 triệu USD, nhưng thực tế chỉ vay có 37 triệu USD.

Gói tài trợ bao gồm một khoản vay trị giá 17,6 triệu USD từ nguồn vốn vay thông thường của ADB. Khoản vay này được bổ sung 15 triệu USD tài trợ ưu đãi hỗn hợp được cung cấp bởi Quỹ Biến đổi khí hậu Canada cho Khu vực tư nhân ở châu Á và Quỹ Biến đổi khí hậu Canada cho Khu vực tư nhân ở châu Á II (do Chính phủ Canada thành lập). Gói tài trợ cũng bao gồm khoản vay song song trị giá 4,4 triệu USD từ Quỹ Cơ sở hạ tầng khu vực tư nhân hàng đầu châu Á (LEAP), được hỗ trợ bởi Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA).

Sự có mặt của JICA trong gói vay này là bởi 3 nhà máy thủy điện lớn của DHD đều có sự hỗ trợ của nguồn vốn đến từ Nhật Bản trong quá trình xây dựng trước đây.

Nguồn tin của Báo Đầu tư cho hay, mặc dù khác nhau, nhưng lãi suất của các khoản vay này không quá 5%/năm và được xem là khá hấp dẫn.

Sức hút từ chính doanh nghiệp

Lý giải về việc DHD nhận được khoản vay không nhỏ từ ADB và các đối tác, ông Oánh cho hay, khó nhất với ADB chính là chứng minh khả năng quản lý và tài chính, đáp ứng các điều kiện về môi trường và xã hội.

Ngay trước khi ký hợp đồng vay vốn chính thức vài ngày, các chuyên gia của ADB đã kiểm tra thực tế Nhà máy Điện mặt trời Đa Mi, tuyến đường dây 110 kV và các hộ dân chịu ảnh hưởng tác động của Dự án, để đánh giá kết quả thực hiện cam kết bảo vệ môi trường và phát triển cộng đồng của DHD theo hồ sơ vay vốn như một phần quan trọng để xem xét, chấp thuận giải ngân cho dự án.

Có thể nói, mô hình và kết quả hoạt động kinh doanh của DHD cũng là một phần lý do khiến khoản vay ngoại nói trên được chấp thuận dù không có bảo lãnh của Chính phủ. Năm 2018, DHD đạt mức lợi nhuận sau thuế 1.282 tỷ đồng, năm 2017 là 655 tỷ đồng. 

DHD là một trong các doanh nghiệp phát điện hoạt động theo mô hình công ty cổ phần từ năm 2010, dù Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) vẫn nắm tới hơn 98% vốn điều lệ. Doanh nghiệp này từng được SN Power (Na Uy) theo đuổi với mong muốn mua được tới 49% vốn điều lệ hồi năm 2011.

“Trong dự án trên, ADB đóng góp không lớn, nhưng đã thu hút được các nguồn khác cùng tham gia và chúng tôi hy vọng sẽ còn có các đột phá trong những dự án tiếp theo”, ông Christopher Thieme, Phó tổng vụ trưởng Vụ Nghiệp vụ khu vực tư nhân của ADB nói.

Theo ông Christopher Thieme, để thu hút vốn từ các tổ chức tài chính nước ngoài trong lĩnh vực cơ sở hạ tầng mà không cần bảo lãnh của Chính phủ, phía Việt Nam cần xem xét kỹ Luật Đầu tư theo hình thức hợp tác công – tư đang được soạn thảo theo hướng đưa ra các quy định gần với chuẩn mực quốc tế, nhằm phát huy được công nghệ mới và nguồn lực gia tăng từ đóng góp của khu vực tư nhân.

Singapore kêu gọi DN Việt đầu tư vào điện mặt trời nổi

Singapore đang lên kế hoạch triển khai hệ thống điện mặt trời nổi trên các hồ chứa nước và trên biển lớn nhất thế giới với mục tiêu tăng công suất điện mặt trời lên mức 1GW từ năm 2020.

Lời kêu gọi đầu tư được Tổng lãnh sự Singapore, ông Roy Kho, đưa ra trong lễ kỷ niệm Quốc khánh lần thứ 54 của Singapore tối 2-8 tại TP.HCM.

Theo ông Roy Kho, là nước đầu tiên ở Đông Nam Á đánh thuế khí thải carbon từ năm 2019, Singapore đang quyết tâm theo đuổi các giải pháp đổi mới nhằm vượt xa hơn nữa các giới hạn thông thường.

Trong số đó, các hệ thống điện mặt trời nổi trên các hồ chứa nước và mặt biển được xem là một giải pháp sáng tạo. Singapore hiện có 10 nhà máy điện chạy bằng dầu, khí tự nhiên và 4 nhà máy chạy bằng rác tập trung chủ yếu tại phía tây nam đảo quốc này.

Từ cuối năm 2018, Singapore đã bắt đầu lắp đặt hệ thống điện mặt trời nổi ở eo Johor phía bắc nước này với sản lượng điện đủ cung cấp cho 1.250 căn hộ 4 phòng ngủ.

Việc triển khai các nhà máy điện mặt trời không chỉ giúp Singapore giảm bớt lượng khí thải từ các nhà máy nhiệt điện mà còn là giải pháp tiết kiệm quỹ đất và tận dụng tối đa những thứ sẵn có.

Với các kinh nghiệm thu được, Singapore đang đặt mục tiêu triển khai hệ thống điện mặt trời nổi lớn nhất thế giới sau năm 2020.

Tổng lãnh sự Roy Kho cũng cho biết Chính phủ Singapore sẽ dành 1 tỉ đôla Singapore từ tiền thuế thu được trong vòng 5 năm tới để hỗ trợ các dự án giúp cắt giảm khí thải ra môi trường.

Singapore kêu gọi doanh nghiệp Việt đầu tư vào điện mặt trời nổi - Ảnh 1.
Tổng lãnh sự Roy Kho phát biểu tại buổi lễ

“Nếu những người bạn doanh nhân Việt của Singapore có mặt ngày hôm nay đang cân nhắc các cơ hội kinh doanh ở nước ngoài, đây chính là thời điểm thích hợp để các bạn tìm hiểu cơ hội kinh doanh tại Singapore”, ông Roy Kho kêu gọi.

Phó chủ tịch thường trực UBND TP.HCM, ông Lê Thanh Liêm đã đến dự lễ và có bài phát biểu chúc mừng.

Phó chủ tịch Lê Thanh Liêm bày tỏ sự tin tưởng với các nỗ lực của Tổng lãnh sự Singapore tại TP.HCM, ông Roy Kho, quan hệ hai thành phố sẽ ngày càng phát triển trong tương lai.

Hình ảnh nhà máy điện mặt trời nổi trên hồ

Tính đến tháng 6-2019, Singapore là nhà đầu tư nước ngoài lớn thứ ba tại Việt Nam với gần 2.300 dự án tại 48 trong tổng số 63 tỉnh thành, trong đó TP.HCM chiếm hơn 1.100 dự án. 

Lĩnh vực được Singapore đầu tư nhiều nhất là chế biến thực phẩm, bất động sản, năng lượng, công nghệ thông tin và dịch vụ.