Có nên lắp điện năng lượng mặt trời cho hộ gia đình?

Hiện nay giá điện tối thiểu của ngành điện đang áp dụng cao hơn 2,33 lần so với điện mặt trời. Nếu tính theo số điện tiêu thụ bình quân của các hộ gia đình, giá cao gấp 3 lần.

Thời tiết nắng nóng khắc nghiệt, giá điện bình quân tăng cao, nhiều hộ gia đình đã chọn giải pháp “tự cung tự cấp” điện nhờ vào nguồn năng lượng mặt trời (hay còn gọi là điện mặt trời) lắp đặt trên mái.

Chi phí lắp đặt giảm gấp 6 lần

Với số giờ nắng trung bình là 300 ngày/năm, miền Nam được đánh giá là khu vực có tiềm năng rất lớn về điện mặt trời và hiệu quả đầu tư hệ thống điện năng lượng mặt trời đạt hiệu suất tối đa. Tuy nhiên thực tế, nhiều người dân vẫn chưa thực sự hiểu các điều kiện, mô hình, cơ chế, hiệu quả và lợi ích của việc lắp đặt hệ thống điện mặt trời nối lưới. Ông Vũ Hoàng An, đại diện Samtrix Solar, thông tin hiện nay có 3 mô hình lắp đặt điện mặt trời chính là sân thượng mái bằng, mái tôn và mái ngói. Trong đó, sân thượng mái ngói đòi hỏi kỹ thuật khó hơn nhưng giá thành không chênh nhau bao nhiêu. Thông thường, hệ thống điện mặt trời được chia làm 3 gói: 3 Kw, 5 Kw và 10 Kw.Với gói 3 Kw, tương ứng công suất 3.240 W, số điện sinh ra mỗi tháng là ~360 kWh, giá trọn gói (bao gồm cả bộ inverter chuyển đổi dòng điện) là 62-65 triệu đồng, cần 20 m2 diện tích lắp đặt. Gói 5 Kw – công suất 5.400 W mỗi tháng sẽ sinh ra ~600 kWh điện, diện tích cần lắp đặt là 38 m2, giá trọn gói 105 triệu đồng.

Hai gói này thường được lắp đặt tại hộ gia đình tùy theo lượng điện tiêu thụ và diện tích sử dụng. Thông thường, những hộ tiêu thụ điện bình quân hằng tháng từ hơn 1 triệu đồng trở xuống sẽ chọn gói 3 Kw. Gia đình có hóa đơn tiền điện từ 2 triệu đồng trở lên phù hợp gói 2. Gói còn lại 10 Kw, công suất 10.260 Kw, mỗi tháng cung cấp ~1.200 kWh, cần 62 m2 với giá 199 triệu đồng, thường được các hộ kinh doanh, doanh nghiệp sản xuất lựa chọn. Thời hạn sử dụng cho 1 hệ thống điện mặt trời từ 20 – 25 năm và chỉ sau khoảng 5 năm có thể thu hồi vốn. Là người đã có 10 năm theo đuổi công nghệ điện mặt trời, ông An cho biết vào năm 2009, tấm pin mặt trời có giá tới 4 – 6 USD/w, bây giờ chỉ còn 40 cent – chưa tới 1 USD. Do đó nhiều hộ lắp đặt cách đây vài năm hệ thống 1 KWp hết khoảng 120 – 130 triệu đồng thì nay cả gói 3 KWp mới hết 65 triệu đồng. “Có nhiều nguyên nhân giúp giá thành lắp đặt ngày càng giảm. Thứ nhất do trước đây nhu cầu thấp, ít người làm, tấm pin hệ suất thấp và tỷ lệ hư hỏng cao vì kỹ thuật kém. Bây giờ giá điện ngày càng tăng, thời tiết thay đổi khắc nghiệt, yêu cầu bảo vệ môi trường hướng đến cuộc sống văn minh cũng cao hơn nên nhiều người tìm tới điện mặt trời. Có cầu ắt có cung. Pin điện được sản xuất nhiều hơn, năng suất cao hơn, khoa học kỹ thuật tiến bộ nên ít hư hỏng. Chi phí lắp đặt điện mặt trời hiện đã giảm bằng 1/6 so với cách đây 10 năm” – ông lý giải.

Chỉ bẳng ½ giá điện tối thiểu

Giá bán lẻ điện cho hộ sinh hoạt hiện được ngành điện chia thành 6 bậc theo chỉ số sử dụng từ 0-50 kWh, từ 51-100 kWh, từ 101-200 kWh, từ 201-300 kWh, từ 301-400 kWh và từ 401 kWh trở lên. Theo khảo sát của chúng tôi, mức tiêu thụ điện năng với các gia đình trung bình phổ biến là bậc 3 (2.014 đồng/kWh) và 4 (2.530 đồng/kWh). Trong khi đó, điện mặt trời giá lắp đặt trung bình (theo các gói được giới thiệu ở trên) là 20 triệu đồng/Kw, 1 năm cung cấp được 1.440 kWh điện. Chia cho 20 năm bình quân sử dụng thì giá cho 1 kWh điện mặt trời chỉ hơn 800 đồng, chưa bằng ½ lần giá điện tối thiểu và gần bằng 1/3 lần giá điện trung bình phổ biến của mỗi gia đình hiện nay. Đáng chú ý, giá này không tăng trong suốt 20 năm sử dụng, không “nhảy múa” thất thường như giá điện hiện nay. Một chuyên gia năng lượng phân tích những bất cập trong việc chia bậc điện càng thể hiện rõ sự tiết kiệm trong sử dụng điện mặt trời. Cụ thể, do mạng lưới điện mặt trời sẽ được đồng bộ với điện lưới có sẵn nhưng ưu tiên sử dụng điện mặt trời trước nên đơn cử, 1 gia đình 1 tháng dùng hơn 400 kWh điện, phải chịu mức giá tính theo bậc cao nhất (gần 3.000 đồng/kWh), lắp hệ thống 3 Kw – 1 tháng sinh ~360 kWh thì chỉ cần đóng tiền cho gần 100 kWh lấy từ lưới điện AC, tương đương bậc 2. Ước tính có thể tiết kiệm tới 1,1 triệu đồng/tháng.

Với hộ kinh doanh, doanh nghiệp, cơ sở sản xuất… còn lời hơn. Những đối tượng này hiện sử dụng điện theo 3 giá chia theo từng khung giờ thấp điểm, bình điểm và cao điểm. Trong đó, khung giờ cao điểm là từ 9 rưỡi – 11 rưỡi, mức giá điện cao nhất. Đây cũng là thời điểm nhiều nắng nhất nên hoàn toàn chi phí cho số điện bậc cao nhất này sẽ được tiết giảm nếu sử dụng điện mặt trời. Cũng theo ông Vũ Hoàng An, hiện nay ngành điện đã có chính sách mua lại điện mặt trời của từng hộ gia đình theo dạng “dư tức thì”. Nghĩa là bất cứ lúc nào (cuối tuần doanh nghiệp nghỉ hoặc khi gia đình đi làm không ở nhà) điện dư không sử dụng sẽ được đẩy ngược lên lưới điện, đồng hồ điện 2 chiều do công ty điện lực lắp đặt sẽ ghi nhận và trả lại tiền tương ứng. Đồng hồ 2 chiều hiện được công ty điện cung cấp, lắp đặt miễn phí nhằm khuyến khích người dân sử dụng điện mặt trời.

Mong muốn phát triển điện mặt trời, doanh nghiệp tư nhân muốn đầu tư hạ tầng lưới điện

Nhiều dự án điện mặt trời chạy đua phát điện trước ngày 30-6 để hưởng ưu đãi về giá điện, khiến cho việc vận hành hệ thống điện gặp khó, nhưng nếu chậm chân thì các dự án cũng gặp khó vì giá bán điện sẽ giảm mạnh…

Đây là những nội dung được các địa phương phát triển mạnh về năng lượng tái tạo, nhất là điện mặt trời, nêu ra tại hội thảo “Hiện trạng và tiềm năng phát triển các dự án năng lượng tái tạo tại một số tỉnh thành trọng điểm khu vực Nam Trung bộ và miền Nam”, do Cục Ứng dụng và phát triển công nghệ phối hợp cùng các đơn vị tổ chức ngày 25-6.

Chạy đua đầu tư

Ông Đạo Văn Rớt – phó giám đốc Sở Công thương tỉnh Ninh Thuận – cho biết thời gian qua địa phương này đã thu hút được 19 dự án điện gió, với quy mô công suất lên đến hơn 1.000MW. 

Trong số đó đã có 14 dự án được cấp quyết định đầu tư, 5 dự án đã khởi công và 3 dự án đang vận hành thương mại, với tổng công suất khoảng 117MW. 

Ngoài ra, hiện có 54 dự án năng lượng mặt trời với tổng công suất khoảng 3.500MW đã được được địa phương này chấp thuận chủ trương để nhà đầu tư khảo sát, lập hồ sơ bổ sung vào quy hoạch phát triển điện quốc gia. 

Đã có 31 dự án với tổng công suất 1.817 MW được cấp quyết định đầu tư, trong đó  10 dự án đã vận hành thương mại với tổng công suất 725 MW. Đến 30-6 sẽ có thêm 6 dự án nối lưới.

Ông Đỗ Minh Kính – giám đốc Sở Công thương tỉnh Bình Thuận – cũng cho biết trong số 20 dự án điện gió đăng ký, mới chỉ có 3 dự án đi vào hoạt động và 1 dự án đang thi công. 

Ngoài ra, có đến 95 dự án điện mặt trời đăng ký đầu tư với tổng công suất hơn 6.000 MW, nhưng đến nay chỉ mới có 12 nhà máy điện mặt trời đưa vào hoạt động và 8 dự án dự kiến phát điện trong quý II.

Tại Tây Ninh cũng có 19 dự án điện mặt trời đang triển khai, trong đó 7 dự án sẽ đóng điện trước 30-6. 

Bình Phước cũng đã trình 40 dự án với công suất 3.509 MWp nhưng chỉ có 5 dự án được Thủ tướng phê duyệt và 1 dự án được Bộ Công thương phê duyệt bổ sung quy hoạch, 20 dự án chưa được Bộ Công thương lấy ý kiến thẩm định.

 Phải giảm phát điện lên lưới

Ông Đạo Văn Rớt cho biết phần lớn các dự án năng lượng tái tạo đều tập trung hoàn thành vào cuối tháng 5 và tháng 6 để kịp hưởng mức giá bán điện ưu đãi, khiến cho đơn vị quản lý và vận hành hệ thống điện gặp khó. 

Nhiều dự án trên địa bàn phải giảm phát điện lên lưới, chưa kể nhiều dự án đã có thể phát điện nhưng chưa được cấp chứng nhận vận hành thương mại (COD) do những nguyên nhân khác nhau có thể dẫn tới ảnh hưởng phần nào lợi ích của nhà đầu tư.

Do đó, Ninh Thuận đề xuất cho phép các chủ dự án đầu tư hệ thống lưới điện truyền tải, sau đó chuyển giao lại cho EVN quản lý và khai thác, thay vì chỉ có EVN đầu tư hệ thống này. 

Trong khi đó, theo ông Đỗ Minh Kính, nếu giá mua điện mặt trời giảm xuống mức thấp nhất (6,67 cent/kWh) từ sau ngày 30-6 theo dự thảo đã công bố, sẽ không khuyến khích nhà đầu tư khai thác tiềm năng điện mặt trời dù  giá thành đã giảm so với trước đây.

Ngoài việc báo cáo Thủ tướng để được hưởng chính sách ưu đãi về giá đến hết năm 2020, Ninh Thuận cũng đề xuất ngành điện phối hợp với các nhà đầu tư nghiên cứu phương án đầu tư các công trình lưới điện bằng hình thức cho ngành điện ứng vốn hoặc cho mượn không tính lãi suất để xây dựng lưới điện. 

Một số địa phương cũng kiến nghị Bộ Công thương sớm triển khai xây dựng hệ thống truyền tải phân vùng hợp lý.

Nghệ An : người dân đã bắt đầu bán điện cho EVN

Thời gian gần đây, nhu cầu tìm và lắp đặt pin mặt trời của người dân tăng đột biến. Yếu tố xúc tác cho sự phát triển này chính là sự ra đời của Thông tư 05/2019/TT/BCT về việc điện lưới quốc gia sẽ mua lại điện của những khách hàng sử dụng điện năng lượng mặt trời.

Không sử dụng các nhiên liệu hóa thạch như than, dầu mỏ, khí đốt…, điện mặt trời là nguồn năng lượng tái tạo với tiềm năng vô tận, dồi dào, có thể sử dụng ở mọi nơi trên thế giới. Mỗi ngày, bề mặt trái đất được hưởng 120.000 terawatts (TW) từ ánh sáng mặt trời, cao gấp 20.000 lần so với nhu cầu của con người trên toàn thế giới (1TW = 1.000 tỉ W). Bên cạnh đó, năng lượng mặt trời còn góp phần bảo vệ môi trường trước sự biến đổi khí hậu, nóng lên toàn cầu. Cũng như nhiều quốc gia khác trên thế giới, Chính phủ và Tổng Công ty Điện lực Việt Nam đang khuyến khích người dân sử dụng nguồn năng lượng tái tạo này bằng nhiều chính sách, hỗ trợ.

Tiên phong lắp điện mặt trời từ năm 2014, mất một khoản đầu tư không nhỏ cho năng lượng tái tạo nhưng anh Nguyễn Văn Lợi (TP. Vinh) nhận định hiệu quả kinh tế từ mô hình này không cao. Anh cho biết: “Sau khi lắp đặt điện mặt trời, gia đình tôi sử dụng bộ lưu trữ để tích điện và sử dụng. Tuy nhiên, chí phí cho ắc quy để lưu trữ điện quá lớn, khấu hao nhanh nên chi phí tái đầu tư cao, hiệu suất thấp”. Từ kinh nghiệm của anh Lợi, rất nhiều bạn bè, người thân của anh đều ngần ngại lắp đặt hệ thống năng lượng xanh này.

Tuy nhiên, Thông tư 05 về việc mua lại điện mặt trời từ khách hàng của Tổng Công ty Điện lực Việt Nam ban hành ngày 22/4 vừa qua đã thay đổi tình hình. Anh Nguyễn Trung, giám đốc một công ty Quang Năng chuyên cung cấp và lắp đặt điện mặt trời, cho biết: “Khoảng hai tháng trở lại đây, kể từ khi có thông tư về việc điện lưới quốc gia mua lại điện của người dân với giá 2.086 đồng/kWh, số lượng khách hàng tìm đến công ty để sử dụng dịch vụ tăng mạnh. Có thể nói, thông tư này đã giải được bài toán về chi phí đầu tư bộ lưu trữ điện và những băn khoăn về nguồn điện dư thừa cho người dân”. Anh Tuấn Anh cũng cho biết, chi phí đầu tư cho một hệ thống phát điện năng lượng mặt trời công suất 1kWp giao động từ 20-30 triệu đồng, thấp hơn rất nhiều so với 5 năm trước nên người dân cũng dễ chấp nhận hơn. Sau 5-7 năm sử dụng, người dân có thể thu hồi vốn, tuổi thọ sử dụng của mỗi tấm pin là từ 25-30 năm.

Trong danh sách 35 khách hàng của Công ty Điện lực Nghệ An lắp đặt điện trời hòa lưới, Công ty CP Sách và Thiết bị trường học Nghệ An có công suất lắp đặt cao nhất với 31,05kWp. Ông Trần Xuân Toàn, Giám đốc công ty, cho biết: “Chúng tôi tận dụng không gian mái để lắp hệ thống điện, điều này vừa tiết kiệm chi phí điện, vừa bảo vệ môi trường, vừa có tác dụng làm mát. Điện dư ra sẽ được bán lại cho công ty điện lực mà không cần phải đầu tư bộ lưu trữ”.Ông Mai Anh Tuấn, Phó Giám đốc Trung tâm Tiết kiệm năng lượng Nghệ An, cho biết: Hiện nay, người dân có 3 lựa chọn ứng dụng điện năng lượng mặt trời. Một là sử dụng điện năng lượng mặt trời hòa lưới: Năng lượng của dòng bức xạ điện xuất phát từ mặt trời được hấp thu trực tiếp qua tấm pin mặt trời chuyển hóa thành điện năng, nối trực tiếp vào hệ thống điện lưới có sẵn nên được gọi là hệ thống điện mặt trời hòa lưới hoặc nối lưới. Với cách này, năng lượng điện dư ra có thể bán lại cho công ty điện. Hai là sử dụng điện mặt trời độc lập. Ba là kết hợp cả hòa lưới và độc lập. “Theo tôi, người tiêu dùng nên sử dụng cùng lúc cả điện hòa lưới và điện mặt trời. Đây cũng là cách mà chúng tôi đang áp dụng cho hệ thống điện tại cơ quan. Nếu chỉ sử dụng hoàn toàn điện mặt trời thì chúng ta phải lưu trữ điện mặt trời vào ắc quy để sử dụng vào buổi tối, lúc không có bức xạ mặt trời… Kinh phí đầu tư ắc quy rất cao, tuổi thọ lại thấp nên liên tục phải tái đầu tư, xét về kinh tế thì không tương xứng với kết quả thu được” – ông Tuấn chia sẻ thêm.

Theo tìm hiểu, thủ tục bán điện cho lại cho điện hòa lưới quốc gia rất đơn giản. Người dân chỉ cần có hợp đồng mua điện trực tiếp với công ty điện lực và công tơ đo đếm hai chiều đúng tiêu chuẩn là đã có thể đăng ký bán điện lên lưới. Hiện tại, Công ty Điện lực Nghệ An đang tiến hành tính toán và chuẩn bị chi trả tiền mua điện cho những khách hàng bán điện đầu tiên trên địa bàn.

Nhà đầu tư điện mặt trời “ngóng” giá mới

Việc chưa chính thức có giá điện mặt trời cho thời điểm sau ngày 30/6/2019 đang khiến các nhà đầu tư vào lĩnh vực này thấp thỏm…

Chia 2 hay 4 vùng

Chỉ còn 10 ngày nữa là tới ngày 1/7/2019 – mốc thời gian phải áp dụng giá điện mặt trời mới thay thế cho mức 9,35 UScent/kWh đang áp dụng theo Quyết định 11/2017/QĐ-TTg, nhưng mọi chuyện vẫn chưa ngã ngũ. Đáng nói là, mốc thời điểm này đã được biết từ cách đây 2 năm, khi Quyết định 11 được ban hành vào tháng 4/2017. Sự chậm trễ trong việc ban hành mức giá điện mặt trời mới khiến nhiều nhà đầu tư phải dừng lại vòng quay đang rất hối hả để chờ đợi.

Trong Thông báo số 205/TB-VPCP ngày 7/6/2019, Phó thủ tướng Trịnh Đình Dũng đã yêu cầu Bộ Công thương nghiên cứu thêm phương án chia 2 vùng, thay vì 4 vùng như đang đề xuất, để khuyến khích phát triển hợp lý điện mặt trời tại các khu vực có tiềm năng, lợi thế phát triển.

Lấy ý kiến các bộ, ngành liên quan vào ngày 13/6, Bộ Công thương đã đưa ra phương án 2 vùng, trong đó vùng 1 gồm 6 tỉnh Ninh Thuận, Bình Thuận, Đắc Lắk, Phú Yên, Gia Lai, Khánh Hoà và vùng 2 là tất cả các tỉnh còn lại.

Theo Bộ Công thương, việc chia 2 vùng có ưu điểm là không có nhiều mức giá và không phải hỗ trợ cao hơn cho các vùng có tiềm năng bức xạ thấp. Nhưng nhược điểm là không đủ khuyến khích các nhà đầu tư làm điện mặt trời ở các tỉnh miền Bắc và miền Trung, khó đạt được mục tiêu phát triển 20.000 MW điện mặt trời tới năm 2030 và càng khó khăn trong truyền tải do điện mặt trời tập trung lớn ở một vùng.

“Bộ Công thương kiến nghị Thủ tướng giữ nguyên việc phân chia thành 4 vùng điện mặt trời như đề xuất bấy lâu nay, bởi việc này đã được tư vấn nước ngoài nghiên cứu khá kỹ lưỡng”, nguồn tin của Báo Đầu tư cho hay.

Trong phương án 4 vùng, 6 địa phương nói trên được xếp vào vùng 4 với giá mua điện mặt trời thấp hơn các vùng khác, dù có lợi thế về tiềm năng bức xạ. Điều này nhằm giãn sự đổ bộ của các dự án điện mặt trời vào khu vực trên, khi đường dây truyền tải không kịp đầu tư, khiến các dự án đã hoàn tất xây dựng không thể phát điện lên lưới.

Ông Bùi Vạn Thịnh, Giám đốc Công ty cổ phần Phong điện Thuận Bình cho hay, năm 2016, đường dây Phan Rí – Ninh Phước công suất 95 MW chỉ có 2 dự án điện gió đấu nối vào. Còn tháng 6/2019, đường dây này có thêm 13 dự án điện mặt trời khác được đấu nối. Tổng công suất của 15 dự án là hơn 500 MW. Điều này khiến các nhà máy điện mặt trời chỉ có thể phát lên lưới điện quốc gia sản lượng điện rất ít so với khả năng sản xuất.

Theo ông Võ Quang Lâm, Phó tổng giám đốc EVN, để đầu tư được đường dây 220 kV, phải mất 3 – 5 năm, với đường dây 500 kV, thời gian còn dài hơn. “Lâu nhất là các thủ tục đất đai, đất rừng…, phải xin ý kiến Chính phủ”, ông Lâm nói.

Ngóng đấu thầu chọn chủ đầu tư

Ông Thái Phụng Nê, nguyên Bộ trưởng Bộ Năng lượng, Phái viên của Thủ tướng Chính phủ về các công trình điện cho hay, có một lỗ hổng lớn trong quá trình phát triển điện mặt trời thời gian qua. Việc phát triển hàng ngàn, hàng chục ngàn MW điện mặt trời nhưng không có quy hoạch cấp tỉnh, cấp quốc gia được phê duyệt trước đó dẫn tới khó xây dựng được mạng lưới truyền tải và phân phối. Trong khi đó, việc đầu tư hàng ngàn, hàng chục ngàn MW điện mặt trời đòi hỏi hàng chục trạm biến áp 500 kV, vài chục trạm biến áp 220 kV thì mới giải quyết được việc đưa điện từ các dự án này hoà vào lưới điện quốc gia.

“Trước hết, Nhà nước cần có quy hoạch địa điểm, sau đó là quy hoạch hệ thống truyền tải để triển khai xây dựng, chưa kể giải phóng mặt bằng cho các đường dây này chưa bao giờ là dễ”, ông Nê nhận xét từ kinh nghiệm nhiều năm chỉ đạo và đốc thúc các công trình điện của mình.

Không chỉ băn khoăn về việc quy hoạch chưa bài bản, chưa có giá mua điện mặt trời mới, ông Nê còn cho rằng, cần làm tốt công tác ban hành các tiêu chuẩn, quy chuẩn, quy định thiết kế và vận hành để tránh rơi vào tình trạng do làm không tốt công tác quy chuẩn và tiêu chuẩn, nên khi vận hành, nếu xảy ra tình trạng gì, thì không biết lấy đâu bù đắp, cân đối. “Nếu không có thì cần có tiêu chuẩn, quy chuẩn tạm thời, rồi rút kinh nghiệm để ban hành chính thức”, vị chuyên gia nói.

Liên quan đến yêu cầu “quy định về thời gian đấu thầu thực hiện các dự án điện mặt trời để sớm triển khai trong thời gian tới” được Chính phủ nhắc tới với Bộ Công thương, các chuyên gia cho rằng, đây là vấn đề cần minh bạch sớm, tránh tình trạng xin – cho trong đầu tư loại hình năng lượng tái tạo này.

Ngân hàng HSBC cho khách hàng vay “ưu đãi” để lắp điện mặt trời hòa lưới

Ngân hàng TNHH một thành viên HSBC Việt Nam (HSBC Việt Nam) vừa giới thiệu chương trình tín dụng xanh hỗ trợ khách hàng cá nhân vay tín dụng để lắp đặt hệ thống điện năng lượng mặt trời áp mái với lãi suất ưu đãi.

HSBC Việt Nam ưu đãi lãi suất cho khách hàng cá nhân lắp đặt điện mặt trời áp mái
Theo đại diện HSBC Việt Nam chương trình “Tín dụng Xanh” là gói vay của ngân hàng dành cho khách hàng có nhu cầu lắp đặt hệ thống điện năng lượng mặt trời áp mái.

Theo đó, các khách hàng của ngân hàng HSBC Việt Nam có mong muốn lắp đặt hệ thống điện năng lượng mặt trời cho nhà thổ cư của mình tại Đà Nẵng và TP. HCM sẽ nhận được khoản vay với lãi suất ưu đãi chỉ 11,99% dành cho khách hàng Premier và 12,99% dành cho khách hàng cá nhân khác. Thời hạn vay lên đến 60 tháng.

Việc sử dụng rộng rãi hệ thống điện năng lượng mặt trời áp mái ở các khu dân cư trong cả nước được kỳ vọng sẽ giúp giảm bớt căng thẳng cho lưới điện quốc gia cũng như tạo ra những tác động tích cực đến môi trường và tăng khả năng hồi phục khí hậu.

Với nhu cầu về điện dự kiến tăng 8% mỗi năm trong giai đoạn 2021-2031, Việt Nam cần phải sản xuất 60.000 Megawatt (MW) điện vào năm 2020, 96.500MW vào năm 2025 và 129.500MW vào năm 2030. Để thực hiện được điều đó, Chính phủ cũng đang tiến tới phát triển các nguồn năng lượng tái tạo để đảm bảo đảm bảo đủ sản lượng điện và giải quyết nhu cầu năng lượng ngày càng tăng.

Năm 2017, Tập đoàn HSBC đã công bố sẽ cung cấp 100 tỷ USD để hỗ trợ tài chính và đầu tư bền vững trên toàn thế giới cho đến năm 2025. 


Ninh Thuận : Tuyên truyền người dân lắp điện mặt trời

Là tỉnh có tổng số giờ nắng trung bình cao nhất cả nước, tiềm năng về điện năng lượng mặt trời rất lớn nhưng người dân Ninh Thuận vẫn còn rất ít người quan tâm đến việc lắp đặt điện mặt trời hòa lưới trên mái nhà.

Lợi nhiều bề

Với lượng bức xạ thực tế hàng năm là 161,6 kcal/cm2, trung bình ngày tương đương với 5,221 kWh/m2, Ninh Thuận được xem là địa phương có lợi thế nhất trong việc phát triển điện năng lượng mặt trời. Tỉnh này cũng chọn điện mặt trời là ngành chủ lực với việc triển khai hàng loạt nhà máy sản xuất điện mặt trời công suất lớn. Gần đây, khi ngành điện triển khai mua điện mặt trời từ các hộ nhỏ lẻ, điện mặt trời áp mái cũng bắt đầu phát triển tại địa phương này.

Ông Trương Ngọc Vũ (ngụ phường Bảo An, TP Phan Rang – Tháp Chàm) là một trong những khách hàng vừa được thanh toán tiền điện mà ông bán cho ngành điện từ hệ thống điện mặt trời lắp đặt trên mái nhà mình.

Ông Vũ cho biết: “Tôi lắp đặt điện mặt trời mái nhà với công suất 5kWp từ tháng 10/2018. Đến tháng 5/2019 thì đã được Điện lực Ninh Thuận thanh toán tiền điện dư được tải lên lưới là hơn 6,6 triệu đồng”.

Nhà ông Đỗ Văn Hẹ (ngụ phường Đô Vinh, TP Phan Rang – Tháp Chàm) kinh doanh tạp hóa, mỗi tháng trả tiền điện khoảng 8 triệu đồng. Sau khi tìm hiểu,  ông quyết định  lắp đặt hệ thống điện mặt trời áp mái với công suất 6 kWp.

Ông Hẹ vui vẻ cho biết: “Ở đây nắng nhiều nên lắp điện mặt trời rất có lợi. Hệ thống điện mặt trời vận hành ổn định và kinh tế. Mình đầu tư một lần mà sử dụng được trong một thời gian dài thì sẽ kinh tế hơn là đóng tiền hàng tháng”.

Làm điện áp mái, bán điện cho EVN: Người dân vẫn chưa hứng thú? - 1
Ông Đỗ Văn Hẹ phấn khởi bên công trình điện mặt trời mái nhà của gia đình

Ông Nguyyễn Đức Thành (ngụ phường Phước Mỹ, TP Phan Rang – Tháp Chàm) cũng vừa lắp đặt hệ thống điện mặt trời áp mái với công suất 3kWp.

Ông cho biết: “Mình tận dụng mái nhà để lắp đặt nên không tốn thêm diện tích, mà nó còn giúp nhà mình mát hơn. Mình vừa giảm được tiền điện hàng tháng nhờ dùng điện mặt trời và mà còn bán được sản lượng điện dư cho ngành điện. Tôi còn theo dõi được chỉ số sản lượng điện thông qua ứng dụng trên điện thoại. Tôi thấy rất là tiện!”.

Theo Công ty Điện lực Ninh Thuận, việc đầu tư hệ thống điện mặt trời áp mái không cần nhiều vốn, lắp đặt nhanh, không tốn diện tích đất và tỉnh có nhiều chính sách hỗ trợ (lắp đặt miễn phí công tơ đo đếm 2 chiều) nhằm khuyến khích về phát triển điện năng lượng mặt trời. Do đó, trong thời gian qua đã có nhiều hộ dân, doanh nghiệp và cơ quan nhà nước tham gia lắp đặt hệ thống này.

Làm điện áp mái, bán điện cho EVN: Người dân vẫn chưa hứng thú? - 2
Ông Đỗ Văn Hẹ nghiên cứu và ký hợp đồng mua bán điện với Điện lực Phan Rang- Tháp Chàm

Vẫn ít người quan tâm

Dù tiềm năng rất lớn nhưng dựa vào các con số thống kê hiện tại có thể thấy các hộ gia đình vẫn còn ít quan tâm đến điện mặt trời. Theo thống kê đến ngày 10/6 của Điện lực Ninh Thuận, toàn tỉnh mới có 86 khách hàng lắp đặt điện mặt trời áp mái với tổng công suất lắp đặt là gần 4.000kWp, sản lượng phát lên lưới (điện dư sau khi các hộ dân đã sử dụng) là hơn 296.000kWh.

So với cùng kỳ tháng 4/2019 thì con số khách hàng lắp đặt điện mặt trời áp mái đã tăng gấp đôi. Tuy nhiên, số lượng tăng mỗi tháng hơn 20 khách hàng là không cao.

Làm điện áp mái, bán điện cho EVN: Người dân vẫn chưa hứng thú? - 3
Công ty Điện lực Ninh Thuận tăng cường tuyên truyền, vận động khách hàng lắp điện mặt trời mái nhà

Ông Nguyễn Đức Hà – nhân viên phụ trách tư vấn hỗ trợ lắp đặt điện mặt trời áp mái của Điện lực Ninh Thuận. chia sẻ: Nhiều hộ dân được tư vấn còn lưỡng lự, chưa muốn lắp đặt vì với họ thì khoản kinh phí đầu tư ban đầu còn khá cao. Ngoài ra, vì chưa biết hiệu quả như thế nào, sử dụng điện mặt trời thì nguồn điện có ổn định hay không nên các hộ dân còn tâm lý “nhìn nhau”, hàng xóm lắp trước thì họ mới lắp”.

“Nhiều hộ thì còn nghĩ lắp điện mặt trời rồi mà chỉ sử dụng được ban ngày khi có nắng, còn ban đêm vẫn dùng điện lưới nên họ chưa muốn lắp. Hơn nữa, nhiều gia đình còn chưa tin là điện lực sẽ trả tiền điện cho họ nên còn lưỡng lự”, ông Hà cho biết thêm.

Trả lời vấn đề này, ông Nguyễn Hữu Tiên – Phó giám đốc Công ty Điện lực Ninh Thuận, khẳng định: “Công ty sẽ lắp đặt miễn phí công tơ hai chiều, ký hợp đồng mua sản lượng điện dư từ điện mặt trời mái nhà của khách hàng trong thời hạn 20 năm. Giá chúng tôi thu mua là 9,35 Uscents/kWh và được quy đổi thành tiền đồng theo tỷ giá hàng năm đúng quy định của nhà nước”.

“Giá mua điện này áp dụng cho các dự án đóng điện vận hành thương mại trước ngày 1/7/2019. Sau thời gian trên nhà nước sẽ có hướng dẫn về chính sách mua điện mặt trời tiếp theo”, ông Tiên nói thêm.

Làm điện áp mái, bán điện cho EVN: Người dân vẫn chưa hứng thú? - 4
Ông Nguyễn Hữu Tiên- Phó giám đốc Công ty Điện lực Ninh Thuận

Ông Nguyễn Hữu Tiên cũng khuyến cáo người dân: “Hiện nay trên thị trường có rất nhiều loại pin quang điện với giá cả khác nhau, dẫn đến chất lượng cũng khác nhau. Vì vậy, người dân nên chọn các nhà cung cấp sản phẩm có uy tín trên thị trường và đảm bảo cam kết bảo hành trong quá trình sử dụng”.

“Nên chọn Pin mặt trời của các thương hiệu nổi tiếng thế giới như Jinko Solar, JA Solar, Canadian Solar… Lựa chọn công suất phù hợp với tấm pin đảm bảo độ bền và có hiệu suất cao nhất. Trước khi lắp đặt nên tham khảo kinh nghiệm từ người thân quen đã lắp đặt để lựa chọn cho phù hợp”, ông Tiên đưa ra lời khuyên.

Tương lại giá điện mặt trời sau ngày hạn chót 30/6/2019?

Để khuyến khích phát triển điện mặt trời, Phó thủ tướng Trịnh Đình Dũng đã yêu cầu Bộ Công thương nghiên cứu thêm phương án chia 2 vùng bức xạ để tính biểu giá mua điện bên cạnh phương án chia 4 vùng như dự thảo đã công bố.

Theo thông báo kết luận của Phó thủ tướng Trịnh Đình Dũng tại cuộc họp về dự thảo Cơ chế khuyến khích phát triển điện mặt trời (áp dụng từ 1-7-2019, tiếp theo Quyết định số 11/2017/QĐ-TTg), nhiều vấn đề đã được Phó thủ tướng yêu cầu gấp rút thực hiện trong bối cảnh ngày hết hiệu lực của Quyết định 11-2017 sắp cận kề (30-6).

Đánh giá về dự thảo đã công bố và lấy ý kiến thời gian qua, Phó thủ tướng cho rằng dự thảo này đã nghiên cứu, sửa đổi cơ chế hiện tại theo xu hướng phát triển điện mặt trời ở nước ta và trên thế giới. 

Tuy nhiên, để hoàn thiện dự thảo, ông Dũng yêu cầu Bộ Công thương tiếp tục nghiên cứu nhiều vấn đề, trong đó, ngoài phương án chia cả nước thành 4 vùng bức xạ, cần nghiên cứu thêm phương án chia thành 2 vùng.

Mục đích là nhằm để khuyến khích phát triển hợp lý điện mặt trời tại các khu vực có tiềm năng, lợi thế về bức xạ nhiệt, đất đai để đảm bảo hiệu quả kinh tế chung, đồng thời hài hòa phát triển các vùng để tối ưu vận hành hệ thống điện quốc gia an toàn, hiệu quả. 

Đáng chú ý, ông Dũng yêu cầu Bộ Công thương cần có quy định về đấu thầu thực hiện các dự án điện mặt trời để sớm triển khai trong thời gian tới.  

4 vùng bức xạ gây tranh cãi

Cơ chế khuyến khích phát triển các dự án điện mặt trời tại Việt Nam áp dụng đến ngày 30-6-2019 quy định các dự án điện mặt trời vận hành thương mại trước thời điểm này được hưởng mức giá mua điện ưu đãi là 9,35 cent/kWh trong 20 năm và không phân biệt vùng bức xạ.

Tuy nhiên theo dự thảo của Bộ Công thương, các tỉnh thành sẽ chia thành 4 vùng bức xạ mặt trời, trong đó vùng 1 gồm 28 tỉnh từ Hà Giang đến Quảng Bình sẽ áp dụng biểu giá mua điện mặt trời cao nhất, từ 2.159 – 2.486 đồng/kWh (tương đương 9,44 – 10,87 cent/kWh).

Vùng có giá bán điện thấp nhất là vùng 4, bao gồm các tỉnh Phú Yên, Gia Lai, Đăk Lăk, Khánh Hòa, Ninh Thuận và Bình Thuận với các mức giá từ 1.566 – 1.803 đồng/kWh (tương đương 6,85 – 7,89 cent/kWh).

Nếu dự thảo này được thông qua thì các dự án điện mặt trời xây dựng ở các địa phương có chỉ số bức xạ thấp sẽ được bán điện lên lưới với giá cao hơn so với các dự án điện mặt trời xây dựng ở những tỉnh thành có chỉ số bức xạ cao.