Điện mặt trời cần thêm “đòn bẩy” để bay cao

Mức độ tăng trưởng của điện mặt trời mái nhà tại Việt Nam được xem là “hiện tượng” so với khu vực cũng như trên thế giới. Tuy nhiên, cần thêm “đòn bẩy” hỗ trợ vững chắc nhằm thúc đẩy các nhà đầu tư trong lĩnh vực còn mới mẻ này.

Điện chờ sẵn trên mái nhà

Trước sự suy giảm của nguồn năng lượng hóa thạch, điện mặt trời mở ra một thị trường đầy tiềm năng trên quy mô toàn cầu. Tại Việt Nam những năm qua, điện mặt trời mái nhà (ĐMTMN) có tốc độ tăng trưởng chóng mặt. 

Điện mặt trời mái nhà: Tiềm năng đã sẵn, cần thêm đòn bẩy - 1
Mái nhà ở Vịệt Nam chứa nguồn năng lượng hữu ích khổng lồ

Theo đánh giá của Viện Năng lượng, Việt Nam có thể phát triển khoảng 386GW điện mặt trời quy mô lớn, tập trung chủ yếu tại miền Nam, Nam Trung Bộ và Tây Nguyên.

Theo EVN, tổng tiềm năng điện mặt trời áp mái toàn quốc lên tới 48GW, trong đó chủ yếu nằm ở khu vực miền Nam 22GW.

Đến hết năm 2019, công suất lắp đặt ĐMTMN toàn quốc đạt 340MWp, đến tháng 10/2020 là 2.024MWp. Chỉ riêng tháng 10 vừa qua, công suất lắp đặt đạt 481,7MWp từ 8.744 hệ thống được lắp mới. 

Bà Vũ Chi Mai, Trưởng Hợp phần Năng lượng Tái tạo, Dự án Năng lượng Tái tạo và Hiệu quả Năng lượng, GIZ Việt Nam đánh giá: Mức độ tăng trưởng ĐMTMN tại Việt Nam nằm ngoài sức tưởng tượng của ngay cả những người trong ngành. So với khu vực, cũng như trên thế giới, có thể xem đây là một “hiện tượng”. 

Có nhiều yếu tố để ĐMTMN phát triển với tốc độ như thời gian vừa qua ở Việt Nam. Ngoài các ưu thế từ nguồn năng lượng này như tận dụng được tài nguyên có sẵn không mất chi phí đầu vào, đáp ứng nhu cầu sử dụng điện tại chỗ vào giờ cao điểm, chi phí đầu tư giảm phải kể đến Việt Nam có những cơ chế, chính sách phù hợp giúp cho việc đầu tư trở nên hấp dẫn, không chỉ cho nhà đầu tư công nghiệp và thương mại mà ngay cho cả các hộ dân. 

Thủ tướng Chính phủ có Quyết định 11/2017/QĐ-TTg và 13/2020/QĐ-TTg về cơ chế khuyến khích phát triển điện mặt trời tại Việt Nam như kiểm tra kỹ thuật, lắp đặt công tơ 2 chiều, ký kết hợp đồng mua bán điện và thanh toán tiền điện cho các công ty điện lực, nhằm tạo điều kiện tối đa cho khách hàng khi lắp đặt ĐMTMN. Các quy trình thủ tục hành chính đối với mô hình đầu tư này cũng đơn giản, gọn nhẹ.

Điện mặt trời mái nhà: Tiềm năng đã sẵn, cần thêm đòn bẩy - 2
Rất nhiều nhà đầu tư quan tâm đến lĩnh vực phát triển điện mặt trời mái nhà

Tuy nhiên, so với tiềm năng sẵn có, việc khai thác ĐMTMN chỉ mới chiếm phần nhỏ, nhiều nơi mới khai thác ở mức thấp hoặc vẫn đang để trống.

Ngoài quy mô hộ gia đình, điện mặt trời mái nhà còn có nhiều cơ hội để phát triển trên mái các công trình công cộng, chung cư, khách sạn, trung tâm thương mại, nhất là các nhà máy, xí nghiệp hay trong các khu công nghiệp…

“Đòn bẩy” cho ngành năng lượng bền vững

Tuy nhiên, cơ hội cũng sẽ luôn đi cùng những thách thức. Tiềm năng có, chính sách có nhưng nhiều nhà đầu tư vẫn e dè do đây là lĩnh vực mới, hiểu biết của họ còn hạn chế, nhiều thông tin trên thị trường, lo lắng về nguồn nhân lực trong lĩnh vực này… 

Mới đây, ngày 23/11, Tổ chức Hợp tác Phát triển Đức GIZ đã tổ chức Hội thảo “Giải pháp cho Điện mặt trời mái nhà khu Công nghiệp và Thương mại tại Việt Nam”. 

Điện mặt trời mái nhà: Tiềm năng đã sẵn, cần thêm đòn bẩy - 3
Ông Sven Ernedal, Giám đốc Dự án Năng lượng Tái tạo và Hiệu quả Năng lượng, GIZ Việt Nam tại Hội thảo

Ông Sven Ernedal, Giám đốc Dự án Năng lượng Tái tạo và Hiệu quả Năng lượng, GIZ Việt Nam chia sẻ hy vọng sự hợp tác này đóng góp vào sự phát triển của điện mặt trời, đưa điện mặt trời trở thành một nguồn năng lượng đáng tin cậy, giá cả phải chăng và bền vững cho khối thương mại – công nghiệp tại Việt Nam.

Đặc biệt, nhằm hỗ trợ Việt Nam trong việc phát triển năng lượng tái tạo bền vững, GIZ đã xây dựng và cung cấp hoàn toàn miễn phí tài liệu “Hướng dẫn đầu tư hệ thống ĐMTMN khu vực Thương mại – Công nghiệp” .

Bà Vũ Chi Mai cho biết: “Tài liệu hướng dẫn này như sổ tay giúp nhà đầu tư hiểu trước được về bức tranh tổng thể của ngành cho đến các bước thực hiện một cách cụ thể, chi tiết nhất. 

Qua sổ tay, họ biết sẽ phải làm việc với ai, tại thời điểm nào, có những câu hỏi, khó khăn gì trong từng giai đoạn của dự án, cách giải quyết có thể có là gì, các phân tích giúp họ đánh giá được mô hình kinh doanh nào phù hợp nhất.”

Điện mặt trời mái nhà: Tiềm năng đã sẵn, cần thêm đòn bẩy - 4
Các chuyên gia thảo luận tại hội thảo

Tài liệu hướng dẫn còn thu thập những kinh nghiệm thực tế khi triển khai dự án tại Việt Nam nên rất hữu dụng và gần với thực tế. Phù hợp làm tài liệu tham khảo cho các nhà thầu EPC, các đơn vị cung cấp dịch vụ, các nhà phát triển dự án.

Có thông tin hỗ trợ, các nhà đầu tư sẽ thuận lợi hơn khi tìm con đường để đi, nhất là trong việc khai thác nguồn năng lượng hữu ích, có khi đang nằm ngay trên tài sản của mình.

Các nội dung chính trong Bộ tài liệu hướng dẫn đầu tư hệ thống điện mặt trời :

– Các chính sách và khung pháp lý trong lĩnh vực đầu tư, phát triển ĐMTMN tại Việt Nam.

– Hướng dẫn lựa chọn mô hình đầu tư kinh doanh phù hợp.

– Mô tả các bước phát triển quan trọng của dự án ĐMTMN cùng các công vụ và danh sách kiểm tra. 

– Các gợi ý thực tiễn và hiểu biết dựa trên kinh nghiệm thực tế khi triển khai dự án tại Việt Nam.

Trường Thịnh

Tỉnh Đắk Nông truy quét, xử nghiêm các công trình điện mặt trời trái luật

UBND tỉnh Đắk Nông vừa có văn bản đề nghị các sở, ngành liên quan thành lập đoàn kiểm tra việc chấp hành pháp luật của các công trình điện mặt trời trên địa bàn tỉnh này.

Ngày 19/10, thông tin từ UBND tỉnh Đắk Nông cho biết, ông Trần Xuân Hải, Phó chủ tịch thường trực UBND tỉnh Đắk Nông vừa có văn bản số 5221 về việc tăng cường công tác kiểm tra điện mặt trời trên mái nhà.

Theo đó, tỉnh Đắk Nông đề nghị thành lập Đoàn kiểm tra liên ngành do lãnh đạo Sở Công thương làm trường đoàn, thành viên gồm một số sở liên quan như Sở Xây dựng, Sở Tài nguyên Môi trường… UBND các huyện, thành phố.

Nhiệm vụ của đoàn là kiểm tra, làm rõ việc chấp hành pháp luật đối với việc đầu tư, xây dựng, đấu nối vận hành các dự án công trình điện mặt trời áp mái đã và đang đầu tư trên địa bàn tỉnh. Từ đó chấn chỉnh, khắc phục, xử lý các sai phạm nếu có.

Tỉnh Đắk Nông truy quét, xử nghiêm các công trình điện mặt trời trái luật - 1
Cụm dự án ĐMTMN nằm san sát nhau tại xã Nam Dong có công suất 8MW

Tỉnh Đắk Nông yêu cầu đình chỉ thi công đối với các hoạt động xây dựng trái phép , kịp thời xử lý các trường hợp sử dụng đất sai mục đích; thực hiện xây dựng trang trại nông nghiệp không đúng với mục tiêu đề án đã đăng ký và thực hiện không đúng theo quy định của Thủ tướng Chính phủ.

UBND tỉnh Đắk Nông cũng yêu cầu Điện lực Đắk Nông thực hiện thỏa thuận đấu nối theo đúng Quyết định 13 của Thủ tướng Chính phủ, thông báo công khai thực trạng phụ tải điện trên địa bàn tỉnh để người dân, chủ đầu tư được biết; việc xây dựng, đấu nối phải đảm bảo quy định của điện mặt trời mái nhà.

Ngoài ra, Phó chủ tịch thường trực UBND tỉnh Đắk Nông yêu cầu các trường hợp được thỏa thuận đấu nối trái với quy định phải tự khắc phục ngay và phải chịu hoàn toàn trách nhiệm trước pháp luật về các hệ quả pháp lý.

Trước đó Dân trí đã phản ánh, tỉnh Đắk Nông đang là một trong số các địa phương phát triển nhanh các dự án điện mặt trời, trong đó tập trung ở các huyện phía bắc của tỉnh.

Tỉnh Đắk Nông truy quét, xử nghiêm các công trình điện mặt trời trái luật - 2
“Trang trại” gà phía dưới một công trình ĐMTMN tại xã Ea Pô

Tháng 7/2020, UBND tỉnh Đắk Nông khẳng định, thời gian qua một số công trình điện mặt trời được thỏa thuận đấu nối chưa đúng quy định, nhiều công trình thỏa thuận đấu nối điện mặt trời mái nhà nhưng tại thời điểm thỏa thuận đấu nối chưa có công trình xây dựng, chưa có mái nhà công trình xây dựng, một số công trình thỏa thuận đấu nối nhưng thực tế chưa có vị trí đấu nối.

Nhiều chủ đầu tư để đảm bảo điều kiện làm điện mặt trời mái nhà đã tiến hành trồng cây dưới mái tôn, thả vài con gà, thậm chí là bỏ không… với hình thức đăng ký là dự án nông nghiệp công nghệ cao.

Trước tình trạng này, lãnh đạo tỉnh Đắk Nông yêu cầu Sở Công thương, Điện lực Đắk Nông, UBND huyện, thành phố tăng cường kiểm tra, quản lý các dự án điện mặt trời mái nhà theo đúng Quyết định 13 ngày 6/4/2020 của Thủ tướng Chính phủ.

Dương Phong – Báo điện tử Dân Trí