Mở rộng tín dụng xanh cho các dự án điện mặt trời

Xã hội phát triển, đời sống của người dân và hoạt động sản xuất – kinh doanh của doanh nghiệp ngày một cải thiện, nhưng kéo theo đó là tình trạng ô nhiễm môi trường ngày một trầm trọng. Bởi vậy, việc hướng dòng vốn tín dụng vào các lĩnh vực xanh, sạch cần được quan tâm nhiều hơn và các ngân hàng đang tích cực thực hiện điều này. 

Rót mạnh vốn vào năng lượng mặt trời

Trong xu hướng đẩy mạnh cho vay lĩnh vực năng lượng tái tạo, các dự án điện mặt trời được nhiều ngân hàng quan tâm rót vốn.

Mới đây, OCB đã thu xếp nguồn vốn tài trợ bổ sung vốn lưu động cho Công ty cổ phần Năng lượng TTC – TTC Energy và tài trợ đầu tư hệ thống năng lượng mặt trời cho thuê. OCB nhận tài sản bảo đảm là hệ thống năng lượng mặt trời hình thành từ vốn vay, tỷ lệ tài trợ tối đa 70% tổng giá trị đầu tư của dự án.

Ông Nguyễn Ðình Tùng, Tổng giám đốc OCB cho biết, đối với ngành năng lượng nói chung, OCB có nhiều kinh nghiệm khi tài trợ vốn cho các dự án thủy điện Ðăk R’tih, Sông Ba, Thuận Hòa – Hà Giang, dự án điện mặt trời Eco Seido, Ðức Thành – Mũi Né…

Ðại diện HDBank cho hay, Ngân hàng dành 7.000 tỷ đồng cho chương tình tài trợ dự án điện mặt trời kéo dài đến năm 2020.

Theo đó, HDBank sẽ ưu tiên các dự án trong quy hoạch phát triển điện mặt trời đã được phê duyệt bổ sung vào dự án điện quốc gia đến năm 2020. Ðặc biệt, HDBank ưu tiên các dự án có khả năng đấu nối trước ngày 30/6/2019.

Riêng tại Ninh Thuận, HDBank sẽ ưu tiên cho vay các dự án có công suất thiết kế lớn (2.000 MW) đã được Chính phủ chấp thuận triển khai và có khả năng đấu nối trước 31/12/2020. Ðiều kiện để được vay là khách hàng phải có vốn chủ sở hữu từ 150 tỷ đồng trở lên và tỷ lệ tham gia vốn chủ sở hữu vào dự án tối thiểu là 30% tổng mức đầu tư. HDBank cũng yêu cầu toàn bộ nguồn thu từ dự án chuyển về tài khoản thanh toán của khách hàng tại Ngân hàng.

Agribank và Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB) đã ký thỏa thuận đồng tài trợ vốn cho dự án Nhà máy điện mặt trời Phong Ðiền, tỉnh Thừa Thiên – Huế.

Vốn đối ứng của chủ đầu tư 40%, vốn vay các ngân hàng 60%. Dự án Nhà máy điện mặt trời Phong Ðiền do Công ty cổ phần Ðiện Gia Lai (GEC) làm chủ đầu tư, xây dựng trên diện tích 45 ha, với tổng mức đầu tư gần 1.000 tỷ đồng, công suất thiết kế 35 MW và sản lượng điện khoảng 50 triệu KWh/năm.

Công trình được khởi công xây dựng quý IV/2017 và được đưa vào hoạt động từ tháng 10/2018.

Vietcombank cũng dành nguồn tài trợ hàng nghìn tỷ đồng cho điện mặt trời. Ngân hàng vừa ký kết hợp đồng tín dụng với Công ty cổ phần BP Solar tài trợ dự án Nhà máy điện mặt trời BP Solar 1, tổng giá trị cấp tín dụng là 785 tỷ đồng.

Dự án này có công suất 46 MW, tổng mức đầu tư 1.200 tỷ đồng, nằm tại xã Hữu Phước, huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận. Ðây là một trong số những dự án điện năng lượng mặt trời được triển khai sớm nhất tại Ninh Thuận và đi vào hoạt động từ đầu năm 2019.

Ngoài ra, Vietcombank Thủ Thiêm đã ký kết hợp đồng tín dụng với Công ty cổ phần Ðầu tư và phát triển điện Ðại Hải để tài trợ vốn cho dự án Nhà máy điện mặt trời Srêpok 1. Dự án có công suất lắp đặt 50 MW với tổng mức đầu tư gần 1.000 tỷ đồng.

Một dự án khác là Ðiện mặt trời TTC 01 tại Tây Ninh đã nhận được 1.000 tỷ đồng vốn vay từ VietinBank. Dự án này có quy mô 68,8 MW và tổng mức đầu tư 1.600 tỷ đồng.

Cần đẩy mạnh hơn tín dụng xanh

Biến đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường đang là vấn nạn chung của toàn cầu, trong có Việt Nam. Bởi vậy, xu hướng đầu tư, kinh doanh, tiêu dùng các sản phẩm “xanh” của cá nhân, doanh nghiệp được Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước khuyến khích áp dụng. Ðó cũng là lý do các nhà băng đang bắt tay đẩy mạnh dòng vốn vào các lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao, điện năng lượng mặt trời, hay các dự án sản xuất thân thiện với môi trường…

ảnh 1

Tình trạng ô nhiễm ở các đô thị do hoạt động công nghiệp và vận tải đang báo động.Trong kế hoạch hành động của Chính phủ hướng tới tăng trưởng xanh, các tổ chức tín dụng được xem là những mắt xích quan trọng.Theo Chỉ thị số 03/CT-NHNN ngày 24/03/2015, Ngân hàng Nhà nước yêu cầu các ngân hàng thương mại thúc đẩy cấp tín dụng xanh cho những dự án có mục tiêu rõ ràng về việc bảo vệ môi trường, đồng thời khuyến khích hoạt động kinh doanh thân thiện với môi trường.Ðầu năm 2017, Ngân hàng Nhà nước đã ban hành Chỉ thị 01/2017 tiếp tục nhấn mạnh việc triển khai kế hoạch hành động của ngành ngân hàng thực hiện chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh đến năm 2020.

Theo đó, nhiều ngân hàng đã và đang có những chính sách ưu đãi trong việc cấp tín dụng xanh. Là một trong những ngân hàng tiên phong trong triển khai tín dụng xanh tại Việt Nam, Nam A Bank đã ký kết với Quỹ Hợp tác khí hậu toàn cầu (GCPF).

Trong đó, Nam A Bank sẽ cấp tín dụng trung và dài hạn cho các dự án thúc đẩy giảm khí thải CO2 và các dự án tiết kiệm tối thiểu 20% nhu cầu năng lượng.

Ông Trần Ngọc Tâm, Tổng giám đốc Nam A Bank cho biết, với gói tín dụng hỗ trợ trong lĩnh vực này, mức lãi suất ngân hàng cho vay ưu đãi khoảng 5-6%/năm.

Bà Maud Savary Mornet, Giám đốc GCPF khu vực Châu Á – Thái Bình Dương chia sẻ, với chương trình tín dụng xanh này, GCPF và Nam A Bank sẽ đồng hành cùng khách hàng trong các mục tiêu tài chính và chung tay bảo vệ môi trường.

HDBank cũng dành 10.000 tỷ đồng phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp sạch, ưu đãi 1%/năm so với lãi suất thông thường. Bên cạnh đó, HDBank chấp nhận tài sản hình thành từ vốn vay với tỷ lệ cho vay tối đa 80% và thời hạn vay lên tới 10 năm.

Ðồng thời, HDBank đã triển khai các chương trình liên kết với các chuỗi siêu thị, cửa hàng tiện lợi trong cả nước, cũng như xây dựng các chương trình xuất khẩu kèm các giải pháp tài chính chuyên biệt, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp đưa sản phẩm nông nghiệp sạch đến tay người tiêu dùng trong và ngoài nước.

Tín dụng xanh là hướng đi tất yếu của ngành tài chính toàn cầu và có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển bền vững và hiện thực hóa chiến lược tăng trưởng xanh của Việt Nam.

Tuy vậy, theo thống kê của Ngân hàng Nhà nước, hiện mới có 24% dự án xanh được các ngân hàng xây dựng quy trình thẩm định tín dụng, trong đó chủ yếu được thực hiện tại một số hội sở chính và chi nhánh của các ngân hàng Sacombank, BIDV, VietinBank, Vietcombank, Agribank, SHB, ACB, Viet A Bank, OCB, HSBC…

Thực tế trên đòi hỏi ngành ngân hàng cần đẩy mạnh tín dụng xanh, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, năng lượng, cải thiện môi trường sống và sức khỏe, đồng thời đảm bảo tăng trưởng bền vững.

Giá mua điện mặt trời còn hấp dẫn các doanh nghiệp?

Nhiều doanh nghiệp phản ứng với dự thảo quy định mà Bộ Công thương trình Chính phủ: giá mua điện mặt trời trên mặt đất còn 7,09 cent/kWh.

Đâu là mức giá hợp lý để doanh nghiệp đầu tư nhưng cũng không tăng áp lực tiền điện lên người dân?

Báo cáo của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) cho biết kết quả đấu thầu tại Campuchia vào tháng 9-2019 đã có dự án trúng thầu bán điện mặt trời với giá chỉ 3,877cent/kWh. Tất nhiên Campuchia có đặc thù riêng, dự án này triển khai theo hình thức BOT, hạ tầng do chính phủ cung cấp… nhưng giá mua điện mặt trời cần cái nhìn khách quan. Lý do là người trả tiền điện mặt trời cuối cùng không phải là Tập đoàn Điện lực VN (EVN), mà chính là người dùng điện.

Không phải không làm được?

Thay vì mức giá điện mặt trời là 9,35 cent/kwh (2.086 đồng/kWh) với các dự án hòa lưới trước tháng 7-2019, nay trong dự thảo mà Bộ Công thương trình Chính phủ đã đề xuất: chỉ giữ nguyên mức giá 9,35 cent/kWh với điện mặt trời từ mái nhà. Giá bán điện từ dự án điện mặt trời trên mặt đất chỉ còn 7,09 cent/kWh (khoảng 1.620 đồng/kWh), nổi trên mặt nước là 7,69 cent/kWh (khoảng 1.750 đồng/kWh).

Dù đã khảo sát mặt bằng, tiến hành các thủ tục đầu tư 2 dự án điện mặt trời tại địa bàn Quảng Trị với tổng công suất đến 300 MW, ông Phạm Hữu Hiển, giám đốc Công ty TNHH năng lượng MT, cho biết với mức giá mua bán điện dành cho dự án điện mặt trời trên mặt đất như đề xuất mới nhất thì doanh nghiệp này sẽ không thể triển khai cả 2 dự án. 

Thay vào đó, doanh nghiệp này sẽ thúc đẩy dự án điện nổi trên mặt nước với tổng công suất 100 MW bởi mức giá dành riêng cho công nghệ này nhỉnh hơn.

Theo ông Hiển, nếu giá mua bán điện mặt trời giảm quá sâu so với trước đây (9,35 cent/kWh), không ít nhà đầu tư dù đã xin bổ sung quy hoạch ở khu vực miền Trung, miền Bắc vẫn phải tính phương án rút lui bởi đây là khu vực tiềm năng nắng thấp, dẫn đến việc tiếp tục đầu tư, xây dựng sẽ không còn hiệu quả.

Tương tự, dù dự án đã nằm trong quy hoạch ở Đắk Lắk, ông Nguyễn Nguyệt Hà (nhà đầu tư) cho biết bản thân rất lưỡng lự khi đầu tư, bởi mức giá mới sẽ tác động rất lớn thời gian thu hồi vốn. Theo ông Hà, với mức giá cũ, thời gian thu hồi vốn chừng dưới 10 năm, song với giá mới ước tính phải nâng lên khoảng 14-15 năm.

Áp lực lên giá bán lẻ điện

Trả lời Tuổi Trẻ, đại diện Cục Điện lực và năng lượng tái tạo (Bộ Công thương) cho rằng việc đề xuất biểu giá mới nhằm phản ánh sát giá công nghệ thế giới đã thay đổi và xu hướng tương lai. Bộ Công thương đã có nghiên cứu cho thấy việc giữ nguyên mức giá 9,35 cent/kWh cho điện mặt trời từ mái nhà và một số dự án tại các vùng ưu tiên tác động không lớn do lượng công suất không nhiều.

Theo đại diện EVN, với mức giá điện mặt trời mà EVN mua lại từ các nhà đầu tư điện mặt trời là 9,35 cent/kWh (với các dự án hòa lưới trước ngày 1-7-2019), về nguyên tắc, các chi phí này phải được phản ánh đầy đủ trong giá điện mà EVN bán cho khách hàng.

Thực tế, mức giá điện mặt trời mà EVN mua lại từ các nhà đầu tư là 2.086 đồng/kWh đang cao hơn giá bán điện bình quân mà EVN đang bán điện cho các khách hàng (như năm 2019 là 1.864 đồng/kWh). Giá bán lẻ điện sẽ phụ thuộc vào chi phí mua điện mặt trời, thủy điện, nhiệt điện khí, than, dầu…

Tuy nhiên, sản lượng phát điện từ điện mặt trời ngày càng lớn sẽ tác động càng nhiều đến giá thành điện, từ đó tác động gián tiếp lên giá bán lẻ điện cho người dân. EVN cũng cho biết việc tác động cụ thể thế nào đến giá bán lẻ điện cần phải tính toán dựa trên các số liệu thực tế.

Sao không đấu giá?

Một số chuyên gia cho rằng cần tham khảo câu chuyện Campuchia đấu thầu và chọn mua được điện mặt trời với giá chỉ 3,877cent/kWh. Trên thế giới, đã có 100 quốc gia áp dụng cơ chế đấu thầu đối với các dự án điện năng lượng tái tạo.

Tuy nhiên, Bộ Công thương cho rằng việc áp dụng giá điện cố định (giá FIT) kèm thời gian áp dụng với nguồn năng lượng tái tạo còn non trẻ như Việt Nam sẽ giúp thúc đẩy mở rộng quy mô thị trường. Đặc biệt, trước nguy cơ thiếu điện giai đoạn 2021-2023, việc tiếp tục áp dụng giá FIT đến hết năm 2021 sẽ thúc đẩy triển khai đầu tư các dự án đã có trong quy hoạch và một phần các dự án đã đăng ký.

Bộ Công thương cho hay đang phối hợp với các tổ chức quốc tế để nghiên cứu cơ chế đấu thầu, dự kiến áp dụng sau năm 2021. Theo đó, nhà đầu tư nào đưa ra giá bán điện thấp nhất từ dự án năng lượng tái tạo sẽ được chọn. Bộ Công thương sẽ chọn phương án phù hợp với quy định hiện hành, từ đó báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét triển khai thí điểm trước khi nhân rộng.

Trong khi đó, đại diện EVN cũng cho rằng việc đấu thầu giá điện mặt trời là giải pháp tốt để tối ưu hóa chi phí. “Tuy nhiên, hiện tại nếu đấu thầu có thể dẫn tới thời gian thủ tục kéo dài hơn, tốc độ phát triển nguồn điện mới có khả năng chậm lại, ảnh hưởng gián tiếp đến cung cấp điện, nhất là giai đoạn từ nay đến năm 2021. Vì vậy, từ nay đến năm 2021 nếu tổ chức đấu thầu giá bán điện mặt trời thì chỉ nên thí điểm ở một số dự án. Việc áp dụng đại trà nên được thực hiện sau năm 2021” – lãnh đạo EVN khuyến nghị.

Lo tái diễn quá tải

Với phương án một giá cố định cho điện mặt trời trên toàn quốc, Bộ Công thương nhận định chính sách giá sẽ đơn giản thay vì nhiều mức giá như đề xuất trước đó, cũng không cần hỗ trợ cao hơn cho các vùng có tiềm năng bức xạ thấp. Tuy nhiên, bộ này cũng cho rằng chính sách này sẽ kém khuyến khích các dự án ở miền Trung, miền Bắc.

Ngoài ra, do tập trung nhiều dự án ở vùng có tiềm năng bức xạ nên có nguy cơ quá tải lưới truyền tải, khả năng điều độ hệ thống truyền tải khó khăn và việc đền bù, giải phóng mặt bằng… cũng khó hơn.

Ông Park Changhwan – giám đốc Công ty CP Han&Han, nhà đầu tư điện mặt trời từ Hàn Quốc – cho biết nếu giá cố định điện mặt trời trên mặt đất chốt ở mức 7,09 cent/kWh sẽ khiến các nhà đầu tư chú ý hơn đến khu vực miền Nam thay vì miền Trung và miền Bắc, bởi đây là vùng có bức xạ cao hơn.

Đầu tư “liều lĩnh”, nhà đầu tư điện mặt trời dễ dính “đòn đau”

Khi dự thảo mới nhất về giá điện mặt trời sau ngày 30/6 chỉ còn 1 vùng, với mức giá giảm xuống còn 1.620 đồng/KWh, thì chủ đầu tư nhiều dự án điện mặt trời không khỏi lo ngại đứng trước khả năng thua lỗ, phá sản.

Nhà đầu tư lo sốt vó

Nhiều tháng nay, các lãnh đạo của Công ty TNHH GA Power Solar Park (Đức) – một DN 100% vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài – như ngồi trên đống lửa.

Công ty này đang đầu tư 2 nhà máy điện mặt trời với tổng công suất 60 MW ở Hà Tĩnh với số vốn 50 triệu USD. Theo kế hoạch ban đầu, nhà máy sẽ phát điện lên lưới để được hưởng mức giá ưu đãi là 2.100 đồng/số (tương đương 9,35 cent), nhưng vì một số lý do nên dự án chưa thể phát điện trước tháng 7/2019.

Chính vì thế, giá điện sau 30/6 như thế nào luôn được các lãnh đạo công ty này trông ngóng. Tuy nhiên, khi dự thảo mới nhất về giá điện mặt trời sau ngày 30/6 chỉ còn 1 vùng, với mức giá giảm xuống còn 1.620 đồng/số, thì họ không khỏi sửng sốt.

Trả lời PV. VietNamNet, ông Bùi Quang Cường, Giám đốc Công ty TNHH GA Power Solar Park, lo lắng: “Chúng tôi mà chưa triển khai thì chắc chắn sẽ không bao giờ làm nữa”, ông Cường sốt ruột.

“Tuy nhiên, hiện chúng tôi đã giải phóng mặt bằng, đã chuyển tiền đặt máy móc thiết bị, chả lẽ lại hủy hợp đồng,… Giờ nếu triển khai đảm bảo chắc chắn lỗ”.

“Với mức giá này, làm tiếp cũng lỗ, không làm tiếp thì cũng rất khó khăn. Nhiều thiết bị chúng tôi đã chuyển tiền, thiết bị đã cập cảng, và một số hợp đồng chuẩn bị chuyển tiền. Tình thế bây giờ rất gay go”, ông Bùi Quang Cường lo lắng.

Theo nhà đầu tư này, làm bất cứ dự án nào thì nhà đầu tư cũng mong có lãi, không có lãi không bao giờ làm. Nếu không hiệu quả, ngân hàng sau khi thẩm định dự án cũng không cho vay.

Ngoài ra, ông Cường cho rằng, nếu Chính phủ ban hành giá điện mặt trời với 1 vùng giá áp dụng cho cả nước, sẽ rất khó khăn trong việc thu hút đầu tư vào điện mặt trời ở các tỉnh Bắc Trung Bộ trở ra như Thừa Thiên Huế, Quảng Trị, Quảng Bình, Hà Tĩnh, Nghệ An, Thanh Hóa. Bởi bức xạ ở các tỉnh này không cao bằng các tỉnh phía Nam, nhất là các tỉnh Nam Trung Bộ như Ninh Thuận, Bình Thuận,…

Điều đó còn khiến các nhà đầu tư tiếp tục đổ xô đầu tư vào các vùng có bức xạ cao, gây ra tình trạng quá tải hệ thống truyền tải như đã và đang xảy ra ở Ninh Thuận và Bình Thuận. Việc quy định mức giá điện theo các vùng khác nhau sẽ giúp nhà đầu tư trải đều việc đầu tư ra các tỉnh, giúp giảm tình trạng quá tải đường dây.

Cùng chung sự lo lắng về giá điện 1 vùng, ông Lê Văn Hoàng, Giám đốc Công ty CP Đầu tư Thương mại và Du lịch Hoàng Sơn, chủ đầu tư dự án điện mặt trời ở Thanh Hóa, cho hay: “Công ty chúng tôi đã triển khai dự án, đã giải phóng mặt bằng, lắp đặt trang thiết bị. Dự án đã hoàn thành 70 % khối lượng công việc. Với mức giá 1.620 đồng/số, chắc chắn chúng tôi sẽ lỗ”.

Ông Lê Văn Hoàng chia sẻ: Từ sau 30/6, do chưa có mức giá mới nên ngân hàng đã tạm dừng giải ngân. Với mức giá thấp như vậy, nhà đầu tư sẽ lỗ. Khi đó, ngân hàng cũng không thể giải ngân tiếp. Khi đó nhà đầu tư phá sản, mất hết tiền đã bỏ ra đầu tư. Các ngân hàng cũng sẽ gặp khó. Mặt khác, DN phá sản thì nhiều công nhân và doanh nghiệp khác bị ảnh hưởng.

“Chúng tôi có 100 công nhân. Các nhà thầu san lấp, thiết kế, xây dựng cũng đều bị ảnh hưởng”, ông Lê Văn Hoàng lo ngại.

“Chúng tôi nói với nhau rằng giờ chỉ cần 1 chữ ký ban hành mức giá thấp như vậy thì rất nhiều doanh nghiệp ra đi. Như thế thì nguy hiểm quá, rất là căng”, ông Lê Văn Hoàng bày tỏ.

Với việc đầu tư “chạy trước” giá điện, không ít các doanh nghiệp như Hoàng Sơn hay GA Powers sẽ gặp rủi ro, điều này cũng không thể trách Chính phủ hay Bộ Công Thương, mà chỉ trách chính mình khi không có sự tư vấn đầy đủ và chính xác.

Mức giá điện nên chia theo nhiều vùng

Ông Lê Văn Hoàng, Giám đốc Công ty CP Đầu tư Thương mại và Du lịch Hoàng Sơn, cũng mong muốn Chính phủ ban hành mức giá điện theo 3 vùng hoặc 4 vùng. Dù mức giá không bằng giá cũ là 2.100 đồng/số thì cũng không nên để giá thấp quá như vậy.

“Miền Trung năm nào cũng chịu bão lũ, thiên tai, có điện mặt trời phát triển được thì cần khuyến khích”, ông Lê Văn Hoàng chia sẻ và cho hay đã có thư gửi Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Công Thương bày tỏ quan ngại về mức giá điện 1 vùng trong dự thảo mới nhất.

Trong khi đó, một cán bộ ngành điện cũng cho rằng mức giá điện mặt trời chia thành nhiều vùng như những dự thảo trước đó hợp lý hơn là chỉ quy định 1 mức giá cho cả nước. Nếu chỉ có một mức giá, thì nhà đầu tư sẽ tập trung đầu tư vào các tỉnh có bức xạ cao, gây quá tải lưới điện như đã và đang xảy ra nghiêm trọng ở Ninh Thuận, Bình Thuận.

Đây cũng là điều Bộ Công Thương lo ngại khi đề xuất mức giá điện 1 vùng áp dụng cho cả nước. Trước đó, Bộ này đã đề xuất phương án chia giá điện mặt trời làm 4 vùng, rồi 2 vùng.

Hiệp hội Năng lượng Việt Nam trong văn bản gửi Thủ tướng Chính phủ mới đây cũng cho rằng, cần thực hiện giá mua điện mặt trời nối lưới theo nhiều vùng (2-4 vùng) thay cho giá mua điện chung trong cả nước, tránh tình trạng mất cân đối, nơi thì tập trung nhiều dự án, nơi không có doanh nghiệp đầu tư, gây quá tải cục bộ, ảnh hưởng đến an toàn cung cấp điện của hệ thống.

Trong khi đó, giá điện mặt trời mới (FIT2) chưa biết đến khi nào mới được công bố, ngoài 83 dự án Điện mặt trời đã về đích trước 30/06/2019, còn hơn 400 dự án Điện mặt trời đã và đang chờ phê duyệt của Chính Phủ và Bộ Công Thương.

Điện mặt trời phát triển mạnh ở đồng bằng sông Cửu Long

Nằm trong vùng nhiệt đới gió mùa, với tiềm năng nguồn năng lượng mặt trời dồi dào, đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đang bước vào thời kỳ phát triển điện mặt trời (ĐMT) mạnh mẽ.

Tại nơi có địa hình cao nhất ĐBSCL là tỉnh An Giang, mỗi năm trung bình có tới 2.400 giờ nắng, cường độ bức xạ mỗi ngày khoảng 4,7 -5,1 kWh/m2, phân bố khắp địa bàn, cao nhất là ở khu vực phía Bắc của tỉnh (gồm các huyện/thị An Phú, Tân Châu, Châu Đốc, Phú Tân và một phần huyện Chợ Mới) có bức xạ mặt trời bình quân 5,1 kWh/m2/ngày và thấp nhất là khu vực đồi núi (thuộc huyện Tri Tôn và Tịnh Biên), cường độ bức xạ bình quân 4,7 kWh/m2/ngày.

Ông Mai Chí Cường (Phòng Quản lý Năng lượng, Sở Công thương), cho biết năng lượng mặt trời được lựa chọn là một trong những nguồn năng lượng tái tạo thay thế chủ yếu trong chiến lược phát triển năng lượng của tỉnh. Gần đây, tỉnh An Giang đã hoàn tất đề án phát triển nguồn năng lượng mặt trời của tỉnh đến năm 2020, xét đến 2030, nhằm giúp các địa phương xác định các khu vực tiềm năng và tạo điều kiện cho các nhà đầu tư điện khai thác hiệu quả, đáp ứng nhu cầu điện phục vụ phát triển kinh tế – xã hội.

Hiện An Giang có tới 10 dự án đầu tư nhà máy ĐMT với tổng công suất khoảng 780MWp tập trung tại các huyện Tịnh Biên, Tri Tôn và Châu Thành. Trong đó, đã có 4 nhà máy đầu tư xây dựng đi vào hoạt động, phát điện thương mại, tổng công suất 214 MWp, quy mô nhất là nhà máy ĐMT Solar PV1 tại huyện Tịnh Biên, có công suất 104 MWp (tổng công suất dự kiến sau khi hoàn thành giai đoạn II lên đến 210MWp). Còn lại 6 dự án đang trình Bộ Công Thương thẩm định, phê duyệt.

dien

Ở cuối nguồn sông Cửu Long, Trà Vinh là một tỉnh ven biển, lượng bức xạ trung bình năm đo được tại khu vực duyên hải đạt từ 1.700 kWh – 1900 kWh/m2 cường độ với bức xạ ngày trung bình hơn 4.9 kWh/m2. Tại xã Dân Thành, thị xã Duyên Hải, dự án xây dựng nhà máy ĐMT kết hợp nông nghiệp công nghệ cao, công suất 165MWp, quy mô 171 ha (bao gồm 32 trạm Inverter, 1 trạm biến áp 2×90 MVA và hơn 440 nghìn tấm pin mặt trời) đã được khởi công, với tổng vốn đầu tư 3.500 tỉ đồng, dự kiến sẽ đưa vào hoạt động trong năm nay.

Cùng với các dự án xây dựng nhà máy quy mô lớn, các hình thức ứng dụng công nghệ tận dụng năng lượng mặt trời phát điện đang được chính quyền, cơ quan chức năng, khuyến khích phổ biến rộng rãi trong sinh hoạt, sản xuất khắp các địa phương. Mô hình ĐMT áp mái tại tỉnh An Giang các cơ sở, doanh nghiệp, hộ gia đình đầu tư lắp đặt đấu nối với lưới điện, tổng công suất đạt khoảng 600kWp, ở các đô thị trong vùng ĐBSCL cũng đang phổ biến.

Qua tính toán chi tiết, PGS.TS. Lê Anh Tuấn, khẳng định việc đầu tư lắp ĐMT gia đình ở đô thị tận dụng được nguồn năng lượng tái tạo, giảm ô nhiễm môi trường, gia tăng giá trị năng lượng trong sinh hoạt, lợi nhuận đầu tư cao hơn tiền gửi ngân hàng.

Ở nông thôn, việc đầu tư các thiết bị sử dụng năng lượng mặt trời để điều khiển công cụ, phương tiện kiểm soát nguồn nước phục vụ canh tác lúa đang được quan tâm triển khai ở tỉnh Trà Vinh, huyện Tháp Mười (tỉnh Đồng Tháp), huyện Thạnh Phú (tỉnh Bến Tre) và ứng dụng năng lượng mặt trời kết hợp vi sinh ở các trang trại nuôi tôm ở các tỉnh Bạc Liêu, Cà Mau.

Đặc biệt, ngày càng có nhiều sáng kiến, sáng chế tận dụng năng lượng mặt trời vận hành thiết bị, phương tiện phục vụ sản xuất hiệu quả. Điển hình, ông Huỳnh Thiện Liêm (xã Trường Xuân, huyện Tháp Mười, Đồng Tháp) cùng nhóm cộng sự sáng chế thuyển chở khách du lịch sử dụng năng lượng mặt trời; ông Trần Trung Hiếu ở huyện Châu Thành (tỉnh An Giang) đã chế tạo ra máy phun thuốc trừ sâu sử dụng năng lượng mặt trời.

Theo PGS.TS. Lê Anh Tuấn, ĐMT ở ĐBSCL sẽ phổ biến mạnh mẽ hơn trong thời tới nếu có chính sách miễn giảm thuế và khuyến khích đầu tư từ Chính phủ, người dân được ưu đãi giá đầu tư lắp đặt pin mặt trời, được thông tin rõ hơn về chính sách đầu tư, được huấn luyện kỹ năng quản lý – vận hành và dịch vụ bảo trì, tư vấn, thay thế thiết bị ĐMT phát triển.

Tương lại giá điện mặt trời sau ngày hạn chót 30/6/2019?

Để khuyến khích phát triển điện mặt trời, Phó thủ tướng Trịnh Đình Dũng đã yêu cầu Bộ Công thương nghiên cứu thêm phương án chia 2 vùng bức xạ để tính biểu giá mua điện bên cạnh phương án chia 4 vùng như dự thảo đã công bố.

Theo thông báo kết luận của Phó thủ tướng Trịnh Đình Dũng tại cuộc họp về dự thảo Cơ chế khuyến khích phát triển điện mặt trời (áp dụng từ 1-7-2019, tiếp theo Quyết định số 11/2017/QĐ-TTg), nhiều vấn đề đã được Phó thủ tướng yêu cầu gấp rút thực hiện trong bối cảnh ngày hết hiệu lực của Quyết định 11-2017 sắp cận kề (30-6).

Đánh giá về dự thảo đã công bố và lấy ý kiến thời gian qua, Phó thủ tướng cho rằng dự thảo này đã nghiên cứu, sửa đổi cơ chế hiện tại theo xu hướng phát triển điện mặt trời ở nước ta và trên thế giới. 

Tuy nhiên, để hoàn thiện dự thảo, ông Dũng yêu cầu Bộ Công thương tiếp tục nghiên cứu nhiều vấn đề, trong đó, ngoài phương án chia cả nước thành 4 vùng bức xạ, cần nghiên cứu thêm phương án chia thành 2 vùng.

Mục đích là nhằm để khuyến khích phát triển hợp lý điện mặt trời tại các khu vực có tiềm năng, lợi thế về bức xạ nhiệt, đất đai để đảm bảo hiệu quả kinh tế chung, đồng thời hài hòa phát triển các vùng để tối ưu vận hành hệ thống điện quốc gia an toàn, hiệu quả. 

Đáng chú ý, ông Dũng yêu cầu Bộ Công thương cần có quy định về đấu thầu thực hiện các dự án điện mặt trời để sớm triển khai trong thời gian tới.  

4 vùng bức xạ gây tranh cãi

Cơ chế khuyến khích phát triển các dự án điện mặt trời tại Việt Nam áp dụng đến ngày 30-6-2019 quy định các dự án điện mặt trời vận hành thương mại trước thời điểm này được hưởng mức giá mua điện ưu đãi là 9,35 cent/kWh trong 20 năm và không phân biệt vùng bức xạ.

Tuy nhiên theo dự thảo của Bộ Công thương, các tỉnh thành sẽ chia thành 4 vùng bức xạ mặt trời, trong đó vùng 1 gồm 28 tỉnh từ Hà Giang đến Quảng Bình sẽ áp dụng biểu giá mua điện mặt trời cao nhất, từ 2.159 – 2.486 đồng/kWh (tương đương 9,44 – 10,87 cent/kWh).

Vùng có giá bán điện thấp nhất là vùng 4, bao gồm các tỉnh Phú Yên, Gia Lai, Đăk Lăk, Khánh Hòa, Ninh Thuận và Bình Thuận với các mức giá từ 1.566 – 1.803 đồng/kWh (tương đương 6,85 – 7,89 cent/kWh).

Nếu dự thảo này được thông qua thì các dự án điện mặt trời xây dựng ở các địa phương có chỉ số bức xạ thấp sẽ được bán điện lên lưới với giá cao hơn so với các dự án điện mặt trời xây dựng ở những tỉnh thành có chỉ số bức xạ cao.