Cơ chế đấu thầu điện mặt trời : liệu có khả thi?

Liệu cơ chế đấu thầu điện mặt trời có hoàn thiện và hấp dẫn để lôi cuốn 10.000 MW vào phát điện năm 2020 khi nguồn cung điện gần cạn?

Mấy tháng nay, ông Tuân  – một nhà đầu tư điện mặt trời – đã đi khắp các tỉnh để tìm mua mặt bằng để triển khai dự án điện mặt trời. Ông tìm phương án mua đất với mong muốn đầu tư bài bản, lâu dài bởi ông nghĩ rằng, chính sách giá FiT (Feed-in Tariffs – giá bán điện năng sản xuất ra từ nguồn năng lượng tái tạo cung cấp vào lưới điện) dành cho điện mặt trời tiếp tục được thực hiện như đã được cam kết.

Tuy nhiên, gần đây ông Tuân đã dừng mọi nỗ lực để nghe ngóng các chính sách liên quan, nhất là sau khi Thủ tướng yêu cầu Bộ Công Thương nghiên cứu cơ chế đấu thầu điện mặt trời, chỉ ban hành biểu giá FiT để áp dụng với các dự án đã ký hợp đồng mua bán điện và đang triển khai thi công xây dựng đưa vào vận hành trong năm 2020.

Cơ chế đấu thầu, như Nhà nước mong muốn, là tiến bộ và minh bạch, nhưng lại làm những nhà đầu tư như ông Tuân băn khoăn. Ông nói: “Muốn tổ chức đấu thầu, ít nhất phải có quy hoạch bồi thường giải phóng mặt bằng của UBND tỉnh. Tuy nhiên, quy hoạch mặt bằng là chuyện rất khó khăn nên làm sao thực hiện được đấu thầu?” ông T sốt ruột.

Trước thông tin đấu thầu dự án điện mặt trời, một cán bộ trong ngành điện cũng nói ngay với tôi rằng: Phải làm nhanh lên, nếu không cung ứng điện sẽ rất khó.

Ông nói thêm: Theo tính toán, năm 2021 bắt đầu thiếu điện. Vì thế, nếu ngay trong năm 2020 thực hiện đấu thầu được khoảng 10.000 MW điện mặt trời thì sẽ góp phần giúp tình trạng thiếu điện bớt căng thẳng.

Dù vậy, ông cũng thừa nhận rằng, nếu không có giải pháp thúc đẩy nhanh việc xây dựng cơ chế đấu thầu thì việc đạt được con số 10.000 MW điện mặt trời năm 2020 “là rất khó”.

Khi yêu cầu đấu thầu dự án điện mặt trời, Thủ tướng Chính phủ đã nhấn mạnh cần phải tính toán cơ cấu các nguồn điện một cách khoa học và bài bản, phải chuyển hẳn sang thực hiện cơ chế đấu thầu, kiên quyết loại bỏ tình trạng xin cho…

Ông Nguyễn Hữu Vinh, Phó Chủ tịch ủy ban phát triển năng lượng của Tập đoàn Hà Đô, cho rằng: Mục tiêu của Chính phủ muốn đấu thầu là minh bạch, công khai. Đây là điều tốt.

Nhưng đại diện doanh nghiệp này băn khoăn bao giờ mới có cơ chế đấu thầu? Về hạ tầng, các dự án điện này muốn đưa ra đấu thầu phải có đất sạch, nhưng muốn có đất sạch phải có quy hoạch. Trong khi, quy hoạch là vấn đề bị kêu nhiều sau khi Luật Quy hoạch có hiệu lực.

Ngay sau yêu cầu của Thủ tướng, Bộ Công Thương cũng đã phát đi thông điệp khẳng định sẽ báo cáo Thủ tướng Chính phủ cơ chế đấu thầu này “trong thời gian sớm nhất”.

Dẫn khuyến nghị của các chuyên gia, trong đó có Ngân hàng Thế giới (WB), Ngân hàng phát triển châu Á (ADB), Bộ Công Thương đồng quan điểm rằng để có thể có kết quả đấu thầu là giá bán điện thấp thì Nhà nước cần chia sẻ các rủi ro cho nhà đầu tư về hạ tầng sạch, hợp đồng mua bán điện có bảo lãnh Chính phủ về bao tiêu, chuyển đổi ngoại tệ…

Bộ Công Thương khẳng định đang nghiên cứu các đề xuất này xem có phù hợp với các quy định hiện hành của Việt Nam không, có cần điều chỉnh hay ban hành bổ sung quy định pháp lý không, khả năng áp dụng thực tế tại Việt Nam…

Đấu thầu dự án điện mặt trời ở Việt Nam là điều chưa có tiền lệ, song ở Campuchia việc này đã được thực hiện thành công.

Cách đây ít lâu, với dự án Công viên Năng lượng mặt trời, hình thức đấu thầu cạnh tranh để chọn nhà phát triển dự án giúp công khai, minh bạch và đã giúp Campuchia thu được kết quả rất tốt khi giá trúng thầu cuối cùng là 3,877 UScents/kWh (khoảng 900 đồng/kWh), bỏ xa mức giá trần được đặt ra ban đầu là 7,6 UScents/kWh (gần 1.800 đồng/kWh).

Để có mức giá này, Campuchia đã làm 4 việc: Bàn giao mặt bằng sạch cho nhà đầu tư; làm đường dây truyền tải, trạm biến áp cho nhà đầu tư; dự án được vay lãi suất thấp của WB và ADB (khoảng 2,5% bằng đồng USD, tương đương mức lãi suất 5,5% bằng VND); bức xạ tốt hơn, nắng nhiều hơn Việt Nam.

Cần lưu ý, mức giá đấu thầu thành công của các dự án là không giống nhau, giữa các nước càng có sự khác nhau đáng kể. Mức giá 900 đồng/kWh mà Campuchia đạt được rất khó để là mức giá thành công ở Việt Nam. Một nhà đầu tư tính toán rằng, mức giá đấu thầu thành công cho 1 dự án ở Việt Nam ngay cả khi nhận được nhiều sự hỗ trợ cũng phải ở mức 1.400 đồng/kWh, không thấp hơn nhiều mức giá FiT hơn 1.600 đồng/kWh mà Bộ Công Thương từng đưa ra.

Đại diện Bộ Công Thương cho biết từ nay đến năm 2020, Bộ sẽ tổ chức đấu thầu thí điểm, chọn ra những dự án có chi phí hợp lý. Đến năm 2021, Bộ sẽ tổ chức đấu thầu rộng rãi.

Rõ ràng, phần việc cho các cơ quan quản lý để đưa cơ chế đấu thầu vào thực thi như Campuchia là không ít. Điều này cũng cần sự phối hợp của chính quyền địa phương – những nơi có tiềm năng lợi thế làm điện mặt trời. Song, nếu chậm trễ có cơ chế giá điện mặt trời, trong khi khả năng thiếu điện ngày càng hiện hữu, thì sẽ tạo áp lực không nhỏ cho việc cung ứng điện thời gian sau 2020.

Theo Vietnamnet

Samtrix Solar : Nhà phát triển điện mặt trời hàng đầu VN

Đề xuất hai phương án đấu thầu phát triển Điện mặt trời

Đại diện Bộ Công Thương cho biết có thể đấu giá điện mặt trời tại trạm biến áp hoặc giải phóng mặt bằng sạch, rồi mời gọi nhà đầu tư. 

Tại thông báo kết luận cuộc họp thường trực Chính phủ về cơ chế cho điện mặt trời, Chính phủ giao Bộ Công Thương nghiên cứu cơ chế đấu thầu thay thế cơ chế giá FIT (giá bán điện năng sản xuất ra từ nguồn năng lượng tái tạo được cung cấp vào hoặc bán cho lưới điện). Cơ chế giá FIT áp dụng theo Quyết định 11/2017 đã hết hiệu lực từ 30/6.

Hai phương án đấu thầu giá điện mặt trời được ông Đỗ Đức Quân – Phó cục trưởng Cục Điện lực & Năng lượng tái tạo (Bộ Công Thương) chia sẻ tại hội thảo về năng lượng tái tạo vừa tổ chức. Đó là đấu thầu tại trạm biến áp hoặc giải phóng mặt bằng sạch, sau đó mời gọi nhà đầu tư tham gia đấu giá một phần hoặc toàn bộ dự án như cách Campuchia làm thành công dưới sự hỗ trợ của ADB. Ông hy vọng, sẽ chọn được các dự án điện với chi phí hợp lý thông qua hình thức đấu thầu giá.

Theo ông Quân, trước đây Bộ đã nghiên cứu cơ chế giá đấu thầu với sự hỗ trợ, tư vấn của Ngân hàng Thế giới (WB) và Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) và sau chỉ đạo của Thủ tướng, “mọi việc sẽ được đẩy nhanh hơn”.

Nhiều chuyên gia ủng hộ phải đấu giá sau sự phát triển ồ ạt điện mặt trời vừa qua. Nhưng để được mục đích giá rẻ, không ảnh hưởng tới việc tăng trưởng các nguồn điện mới trong bối cảnh nguy cơ thiếu điện từ năm sau, lại không dễ dàng.

Ông Trần Viết Ngãi – Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Việt Nam nói, để ngăn tình trạng phát triển điện mặt trời bùng phát, “vô trật tự” như hiện tại, cần phải đấu thầu vào năm 2020. Nhưng ông lưu ý, phát triển điện mặt trời ồ ạt dẫn tới tắc nghẽn lưới truyền tải, nên khâu chuẩn bị thí điểm đấu giá điện phải tính toán vấn đề này.

“Quy hoạch điện mặt trời cần phải tính lâu dài, trên cơ sở tính toán được cường độ bức xạ điện mặt trời trên mỗi m2 ở từng vùng miền địa phương. Được như vậy, ở bất kỳ tỉnh nào, nhà đầu tư cũng sẵn sàng”, ông Ngãi nói.

Từng tư vấn, hỗ trợ Campuchia đấu thầu chọn nhà đầu tư phát triển dự án điện mặt trời thành công với mức giá gần 3,9 cent một kWh, bà Hyunjung Lee – chuyên gia Ban Năng lượng Vụ Đông Nam Á (ADB) nêu thực tế, Việt Nam cần  nghiên cứu khả thi, đánh giá nhu cầu và cơ chế thỏa thuận để khuyến khích nhà đầu tư.

“Không nên chỉ dựa trên mức giá, mà quan trọng là quy trình thực hiện đạt hiệu quả tốt nhất, thu hút nhiều nhất đầu tư tư nhân”, chuyên gia ADB góp ý. Chưa kể, đấu thầu điện mặt trời cần dựa trên bức tranh tổng thể là Việt Nam đang phải giải quyết vấn đề liên quan tới gia tăng nhu cầu điện.

Đồng ý quan điểm này, ông Oliver Behrend nói thêm “không nên quá ám ảnh vấn đề đấu thầu”. Bởi nếu chỉ áp dụng cơ chế đấu thầu thì không thể giải quyết các vấn đề, mà cần ứng dụng cơ chế này để sàng lọc các bên tham gia, cùng khung hợp đồng, yếu tố huy động tài chính. Vì thế, cần đưa ra điều kiện, tài liệu hợp đồng phù hợp để xác định chi phí dự án phù hợp.

“Doanh nghiệp tham gia đấu thầu đều mong muốn quy trình rõ ràng, cơ chế khả thi vay vốn theo chuẩn quốc tế. Họ cũng quan tâm tới tính bền vững, ổn định chính sách chứ không phải sự thay đổi cơ chế liên tục. Khi chính sách ổn định sẽ đảm bảo bền vững, tính toán suất đầu tư và khi đó định giá không còn là yếu tố quan trọng nhất”, chuyên gia WB lưu ý.

Samtrix Solar : Nhà phát triển điện mặt trời hàng đầu VN

Đấu thầu giá điện mặt trời : chia sẻ rủi ro, tìm giá phù hợp

Bộ Công Thương cho biết đang xem xét khuyến nghị của các chuyên gia việc chia sẻ rủi ro cho các nhà đầu tư để có giá bán điện thấp trong đấu thầu điện mặt trời.

Văn phòng Chính phủ mới đây đã thông báo kết luận cuộc họp của Thủ tướng về giá điện mặt trời áp dụng sau ngày 1/7/2019.

Điểm đáng chú ý là Chính phủ giao Bộ Công Thương nghiên cứu cơ chế đấu thầu giá điện mặt trời. Như vậy, giá điện mặt trời sau ngày 30/6/2019 (thời điểm Quyết định 11/2017 hết hiệu lực) sẽ không chia theo vùng, hay áp dụng phương án một giá điện cho tất cả vùng như phương án trình trước đây của Bộ Công Thương.

Theo phương án mới này, Chính phủ giao Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) thống nhất cơ chế đấu thầu phát triển điện mặt trời, báo cáo Thủ tướng trước ngày 15/12.

Trao đổi với Dân trí, ông Đỗ Đức Quân – Phó cục trưởng Cục Điện lực và Năng lượng tái tạo đã cho biết rõ hơn về vấn đề này.

Xin ông cho biết, Bộ Công Thương đã có kế hoạch gì về cơ chế đấu thầu các dự án năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện mặt trời?

Về cơ chế đấu thầu các dự án năng lượng tái tạo (điện gió, điện mặt trời), Thủ tướng Chính phủ đã giao Bộ Công Thương nghiên cứu, đề xuất và sớm báo cáo.

Hiện nay, Ngân hàng thế giới (WB), Ngân hàng phát triển Châu Á (ADB), đang hỗ trợ Bộ Công Thương nghiên cứu cơ chế đấu thầu các dự án điện mặt trời.

Qua nghiên cứu sơ bộ của tư vấn, nhiều nước trên thế giới cũng áp dụng cơ chế khuyến khích giá bán điện cố định trong thời gian đầu, sau đó dần chuyển sang hình thức đấu thầu.

Về báo cáo cơ chế đấu thầu, WB đề xuất 02 hình thức thực hiện. Hình thức đấu thầu thành công tại Campuchia tương ứng với đề xuất hình thức thứ 2 của WB và tương tự đề xuất của ADB.

Theo khuyến nghị của các chuyên gia, để có thể có kết quả đấu thầu là giá bán điện thấp thì Nhà nước cần chia sẻ các rủi ro cho nhà đầu tư về hạ tầng sạch, hợp đồng mua bán điện có bảo lãnh Chính phủ về bao tiêu, chuyển đổi ngoại tệ…

Bộ Công Thương đang nghiên cứu các đề xuất này xem có phù hợp với các quy định hiện hành của Việt Nam không, có cần điều chỉnh hay ban hành bổ sung quy định pháp lý không, khả năng áp dụng thực tế tại Việt Nam… để báo cáo Thủ tướng trong thời gian sớm nhất.

Vỡ quy hoạch điện mặt trời, Bộ Công Thương nói gì?

Trong kết luận của Thủ tướng mới đây nêu rõ, quy mô công suất điện mặt trời bổ sung quy hoạch rất lớn so với dự kiến trong Quy hoạch điện VII điều chỉnh, trong khi đó nội dung tính toán và cập nhật cơ cấu nguồn điện hệ thống điện quốc gia chưa được Bộ Công Thương thực hiện đầy đủ, kịp thời; công tác quản lý quy hoạch phát triển điện mặt trời của Bộ Công Thương còn thiếu tính khoa học và thực tiễn, công tác dự báo còn nhiều yếu kém. Ông có thể nói rõ hơn về nguyên nhân để xảy ra tình trạng này?

Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia giai đoạn 2011-2020 có xét đến 2030 (QHĐ VII điều chỉnh) được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt vào ngày 18/3/2016 (Quyết định số 428/QĐ-TTg) đặt ra mục tiêu phát triển điện mặt trời ở mức 850 MW vào năm 2020, 4.000 MW năm 2025 và 12.000 MW năm 2030.

Tại thời điểm lập và phê duyệt quy hoạch điện VII điều chỉnh (năm 2016) chưa tính đến kịch bản phát triển bùng nổ điện mặt trời trong giai đoạn đến năm 2020 do cơ chế khuyến khích phát triển điện mặt trời được ban hành vào tháng 4/2017.

Cơ chế khuyến khích phát triển điện mặt trời của Chính phủ đã tạo động lực mạnh thu hút các nhà đầu tư đề xuất nhiều dự án điện mặt trời bổ sung quy hoạch.

Tính đến cuối năm 2018, Bộ Công Thương đã nhận được các đề xuất bổ sung quy hoạch của Ủy ban nhân dân các tỉnh: tổng số 360 dự án điện mặt trời đề xuất bổ sung quy hoạch với tổng quy mô công suất khoảng 24.000 MW; đã phê duyệt bổ sung quy hoạch 135 dự án với tổng công suất khoảng 10.400 MW.

Thực tế tỷ lệ điện mặt trời trong cơ cấu nguồn vẫn thấp hơn so với khả năng phát triển thực tế đến năm 2025.

Trong bối cảnh Quy hoạch điện 8 mới bắt đầu triển khai xây dựng, tỷ lệ điện mặt trời đến năm 2020 cao hơn so với mục tiêu đề ra trong Quy hoạch điện VII điều chỉnh, để đảm bảo cung cầu điện, Bộ Công Thương đã thường xuyên báo cáo Chính phủ về rà soát Quy hoạch điện 7 điều chỉnh, tình hình bổ sung quy hoạch nguồn năng lượng tái tạo và cân đối cung cầu điện.

Gần đây nhất, Bộ Công Thương đã có báo cáo Thủ tướng Chính phủ về cập nhật tính toán cơ cấu nguồn hợp lý và tình hình bổ sung quy hoạch các dự án điện, trong đó Bộ Công Thương đã tính toán cơ cấu nguồn đến năm 2025.

Theo cơ cấu nguồn điện mà Bộ Công Thương báo cáo, để đảm bảo cân đối đủ điện trong bối cảnh nhiều nguồn điện lớn chậm tiến độ, việc phát triển hơn nữa nguồn điện mặt trời đến năm 2025 là giải pháp có thể thực hiện nhanh, đáp ứng tiến độ vận hành ngay từ năm 2021.

Đầu tư Điện mặt trời đã “bớt nóng”

Cơn sốt đầu tư vào điện mặt trời đang có dấu hiệu hạ nhiệt khi các cơ quan chức năng có xu hướng thiên về đấu thầu chọn nhà đầu tư phát triển dự án. Hiện vẫn chưa có mức giá mua điện mặt trời chính thức cho giai đoạn sau ngày 30/6/2019.

Hết thời giá cố định

Cuộc họp của Thường trực Chính phủ liên quan đến việc phát triển điện mặt trời diễn ra tuần trước được các nhà đầu tư trong lĩnh vực này đặc biệt quan tâm bởi quyết định lớn tới đường đi, nước bước của họ trong thời gian tới.

Mặc dù kết luận của cuộc họp chưa được ban hành chính thức, nhưng giới thạo tin đã tỏ ra lo lắng về mức độ hấp dẫn của điện mặt trời khi giá mua điện thời gian tới đi theo hướng đấu thầu chọn nhà đầu tư phát triển dự án, như cách mà Campuchia vừa thực hiện với sự hỗ trợ của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB).

Được biết, hiện có 20 – 30 dự án điện mặt trời trong diện đã được bổ sung quy hoạch, đã đàm phán xong hợp đồng mua bán điện với Công ty Mua bán điện thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và đang triển khai thi công trên thực địa. Tổng công suất của các dự án này khoảng 2.000 MW.

“Các dự án đang thi công này vẫn áp dụng mức giá mua điện cố định, nhưng không còn là 9,35 UScent/kWh như trước ngày 30/6/2019. Hiện mức giá mua điện mặt trời mới được Bộ Công thương trình Chính phủ cho giai đoạn sau ngày 30/6/2019 đến hết năm 2021 là 7,09 UScent/kWh và áp dụng chung một vùng. Các dự án còn lại chưa thi công, kể cả đã được bổ sung vào quy hoạch, có thể đi theo hướng đấu thầu chọn nhà phát triển dự án”, một nguồn tin của Báo Đầu tư cho biết.

Trả lời chất vấn Quốc hội ít ngày trước, ông Trần Tuấn Anh, Bộ trưởng Bộ Công thương cũng cho hay, hiện còn gần 260 dự án điện mặt trời với tổng công suất 28.300 MW đang chờ để được đưa vào quy hoạch.

Trước thực trạng đó và viễn cảnh giá mua điện mặt trời giảm mạnh, cũng như tiến tới đấu giá chọn nhà phát triển dự án cụ thể, nhiều nhà đầu tư điện mặt trời đã và sẽ rút lui trong lặng lẽ.

Đấu giá: Chờ xây cơ chế

Tại Diễn đàn Năng lượng tái tạo Việt Nam, ông Trần Hồng Kỳ, chuyên gia của Ngân hàng Thế giới (WB) cho hay, việc Thủ tướng yêu cầu Bộ Công thương nghiên cứu không tiếp tục áp dụng cơ chế giá FiT (giá bán điện năng sản xuất ra từ nguồn năng lượng tái tạo được cung cấp vào hoặc bán cho lưới điện) và chuyển sang cơ chế đấu thầu đang tạo nên sự tranh luận sôi nổi về tính khả thi cũng như cách thức triển khai đấu thầu với nhiều ý kiến trái chiều.

“WB cũng đã hỗ trợ Bộ Công thương xây dựng Chương trình đấu thầu dự án điện mặt trời cho Việt Nam trong gần hai năm qua và đã đưa ra một chiến lược cùng khung đấu thầu. Các nghiên cứu đã được tham vấn rộng rãi trong các hội thảo tổ chức trong năm 2018 – 2019. WB đang tiếp tục hỗ trợ để triển khai vòng 1 đấu thầu điện mặt trời với mục tiêu tổng công suất 500 MW trong năm 2020”, ông Kỳ cho hay.

Dẫu vậy, nhiều nhà đầu tư cũng cho rằng, việc đấu thầu chọn nhà phát triển dự án điện mặt trời tại Việt Nam sẽ không nhanh như kỳ vọng. Theo phân tích của một nhà đầu tư năng lượng tái tạo, cần làm rõ các điều kiện ưu đãi với trường hợp Campuchia đấu thầu thành công với mức giá 3,877 UScents/kWh. Đó là, nhà đầu tư không phải đầu tư hệ thống truyền tải điện, trạm điện, không phải giải phóng mặt bằng, được vay vốn với mức lãi suất chỉ khoảng 2,5%/năm và được ADB hỗ trợ 3 triệu USD.

Thậm chí, có chuyên gia tài chính cho rằng, nếu tính thêm chi phí phát triển dự án (chi phí khảo sát, quy hoạch, chuẩn bị đầu tư), chi phí giải phóng mặt bằng và chi phí vốn ở mức 10 – 11%/năm, thì mức giá 3,877 UScents/kWh sẽ tăng lên trên 6 UScents/kWh. Mức giá này được cho là không thấp hơn nhiều so với mức giá FiT 7,09 cents/kWh mà Bộ Công thương đang đề xuất.

“Đối với các dự án năng lượng, lãi vay là yếu tố rất nhạy cảm đối với hiệu quả của dự án. Với lãi vay phổ biến ở mức 10 – 11% như hiện nay, hơn 60% doanh thu từ bán điện của các nhà máy sẽ dành cho trả lãi. Việc giảm lãi vay chỉ có thể khi chủ đầu tư phải thế chấp bằng các tài sản và dòng tiền khác. Hiện nay, một số ngân hàng thương mại Việt Nam chủ trương dừng tài trợ các dự án điện mặt trời do các rủi ro trong lĩnh vực đầu tư điện mặt trời”, nhà đầu tư này nói.

Cũng theo nhà đầu tư này, cần tính đến những khó khăn và chi phí vượt trội mà các nhà đầu tư tại Việt Nam đang phải đối mặt. Chưa kể, việc cắt giảm công suất do hạ tầng truyền tải quá yếu kém cũng mang lại rủi do cho nhà đầu tư.

“Để hấp dẫn, các dự án mặt trời thường tập trung nơi đất đai cằn cỗi, kinh tế chậm phát triển. Vì vậy, đòi hỏi bố trí ngân sách để “làm sạch”, bao gồm chi phí giải phóng mặt bằng, bảo đảm giải tỏa công suất cho nhà đầu tư và các thủ tục khác cũng cần nhanh chóng, thuận tiện. Với thực tế lưới điện Việt Nam hiện nay, sẽ không có nhiều dự án có thể đấu thầu thành công, chưa kể đến các khó khăn về pháp lý liên quan đến cơ chế đấu thầu dự án”, nhà đầu tư này nhận định.

Cũng theo nhà đầu tư trên, khó có thể phát điện thành công ở quy mô 1.000 MW trong thời gian 2 – 3 năm tới thông qua cơ chế đấu thầu.

Dự kến thí điểm đấu thầu điện mặt trời vào năm sau?

Cần sớm thực hiện cơ chế đấu thầu các dự án điện mặt trời, thực hiện thí điểm trong năm 2020 để hoàn thiện và thực hiện rộng rãi từ năm 2021.

Cục Điện lực và Năng lượng tái tạo (Bộ Công Thương) vừa có báo cáo về Dự thảo cơ chế khuyến khích phát triển điện mặt trời.

Theo đó, sau khi Bộ Công Thương báo cáo, Văn phòng Chính phủ báo cáo và các ý kiến tại cuộc họp, Thủ tướng Chính phủ đã kết luận: Sau khoảng 2 năm thực hiện Quyết định 11/2017/QĐ-TTg về khuyến khích phát triển các dự án điện mặt trời tại Việt Nam, đến nay đã đạt được một số kết quả tốt. 

Đó là đã thu hút đầu tư và đưa vào vận hành 84 dự án điện mặt trời với tổng công suất khoảng 4.500 MW, góp phần cung ứng, bổ sung nguồn điện sạch cho hệ thống điện Việt Nam.

Tuy nhiên, cơ chế này cũng đã bộc lộ một số nhược điểm như giá mua điện vẫn cao hơn giá bán lẻ điện, phát triển quá ồ ạt dẫn đến khó khăn trong giải tỏa công suất.

Đối với dự thảo này, Bộ Công Thương cần lưu ý: Xem xét phát triển điện mặt trời với cơ cấu hợp lý, phù hợp với việc phát triển lưới truyền tải, mức độ khuyến khích phù hợp đảm bảo hài hòa lợi ích Nhà nước, nhà đầu tư và người dân; cần khuyến khích điện mặt trời áp mái; không nên chia nhiều vùng, cần xem xét chia vùng phù hợp.

Cần sớm thực hiện cơ chế đấu thầu các dự án điện mặt trời, thực hiện thí điểm trong năm 2020 để hoàn thiện và thực hiện rộng rãi từ năm 2021, đảm bảo minh bạch, bám sát giá thị trường.

Bộ Công Thương phối hợp với Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tập trung nghiên cứu đề xuất cơ chế tư nhân tham gia đầu tư hệ thống truyền tải.

Trả lời phóng viên tại phiên họp Chính phủ thường kỳ hôm 1/8, ông Đỗ Thắng Hải, Thứ trưởng Công Thương cho hay ngày 31/7 vừa qua, Bộ Công thương đã báo cáo thường trực Chính phủ về kịch bản giá điện mới trên cơ sở nghiên cứu, tham vấn ý kiến của các chuyên gia và tổ chức quốc tế. 

Tuy nhiên, trước góp ý của các thành viên Chính phủ, Bộ, ngành, Bộ Công Thương sẽ hoàn thiện lại kịch bản giá điện mặt trời mới theo hai vùng và trình lại Chính phủ vào ngày 15/9.

Theo ông Hải, giá điện mặt trời tới đây sẽ không còn chung một mức giá 9,35 cent/kWh (2.086 đồng/kWh) mà sẽ chia ra nhiều mức ra theo từng vùng bức xạ nhiệt. Việc để một giá điện mặt trời cho tất cả các vùng bức xạ như vừa qua là không còn phù hợp.

Trong các kịch bản đưa ra trước đây, Bộ Công Thương đề xuất 4 mức giá tương ứng cho 4 vùng bức xạ mặt trời. Tuy nhiên, sau đó Bộ Công thương đưa ra phương án 2 mức giá sau khi nhận góp ý từ các Bộ, ngành và thường trực Chính phủ. 

Dữ liệu của Bộ Công Thương cho biết, tổng công suất điện mặt trời theo đề xuất của các nhà đầu tư đã lên đến khoảng 25.000 MW, còn điện gió là 16.500 MW. Đến hết tháng 6, đã có 89 nhà máy điện mặt trời đưa vào vận hành với tổng công suất gần 4.500MW, trong đó tập trung chủ yếu tại Ninh Thuận và Bình Thuận.

Thực tế cho thấy, các dự án điện mặt trời đã đi vào hoạt động liên tiếp từ tháng 4/2019 trở lại đây đã giải quyết phần nào cho hoạt động cung cấp điện khi nắng nóng dâng cao trong tháng 6.

Ghi nhận của Trung tâm Điều độ hệ thống điện quốc gia (A0), công suất phát điện của các nhà máy điện mặt trời cao nhất trong ngày thường rơi vào tầm 14g và đạt 3.200 MW. Tuy nhiên, đỉnh công suất này lại không trùng với cao điểm sáng, từ 9-11g hàng ngày và sau 18g là không thể đóng góp được gì.

Dẫu vậy, câu chuyện đang được các nhà đầu tư lo lắng là lưới truyền tải không theo kịp sự có mặt của các dự án điện mặt trời, khiến nhiều dự án điện được yêu cầu giảm công suất phát, có thể tới 65%.

Đáng nói là, do mối lợi 9,35 UScent/kWh trong 20 năm, nhiều chủ đầu tư mặt trời đã chấp nhận bổ sung điều khoản phụ về sa thải phụ tải khi quá tải lưới khi ký hợp đồng mua bán điện.

Việc triển khai làm lưới nhanh để giải tỏa công suất điện mặt trời cũng được cho là không dễ khi giá đền bù đất làm cột điện đang được đẩy lên rất cao.

Đó là chưa kể, nếu các đường dây 100 kV này chưa có tên trong Quy hoạch Điện VII điều chỉnh hiện nay, thì việc xin bổ sung quy hoạch còn nhiều gian nan. Mặt khác, do các nhà máy điện mặt trời tập trung lớn tại Ninh Thuận, Bình Thuận là khu vực tiêu thụ điện thấp, cần phải truyền tải vào Nam hay ra Bắc, nên có thể phải cấp 220 kV hay 500 kV mới giải tỏa được trọn vẹn, do đó sẽ cần cả tiền và thời gian để triển khai.