Điện mặt trời có thể bị cắt giảm khoảng 8 tỉ kWh trong năm 2021?

Theo các chuyên gia năng lượng, trong năm 2021, có khả năng năng lượng tái tạo, trong đó có điện mặt trời sẽ bị cắt giảm công suất lớn, không chỉ dừng lại ở con số 1,3 tỉ kWh như dự báo của Trung tâm Điều độ hệ thống điện quốc gia (A0).

Tại Tuần lễ Năng lượng thế giới diễn ra trong 3 ngày (5-7.10) tại Việt Nam, TS Lê Hải Hưng – thành viên chuyên gia Hội đồng năng lượng thế giới (WEC), Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Ứng dụng Công nghệ cho biết, theo số liệu của Tập đoàn Điện lực Việt Nam, tính đến cuối năm 2020, tổng công suất lắp đặt điện mặt trời, bao gồm điện mặt trời mặt đất và điện mặt trời mái nhà đạt xấp xỉ 19.400 MWp, tức là chiếm khoảng 25% tổng công suất của hệ thống điện ở Việt Nam.

Tuy nhiên, sản lượng điện của hệ thống điện mặt trời mới chỉ chiếm 4,3% (tức khoảng 10 tỉ kWh so với khoảng 247 tỉ kWh) tổng điện năng thương mại của cả nước.

Theo ông Hưng, sự phát triển điện mặt trời ồ ạt trong thời gian vừa qua đã gây ra quá tải nghiêm trọng cho hệ thống truyền tải điện vốn đã khá yếu của Việt Nam. Điều này dẫn tới việc nhiều nhà máy điện mặt trời đã phải cắt giảm công suất phát, gây thiệt hại cho nhà đầu tư và làm giảm động lực phát triển của điện mặt trời.

“Do chỉ phát vào các giờ nắng, nên điện mặt trời được coi là một nguồn điện thất thường, không tin cậy trong các quá trình sản xuất công nghiệp và ngay cả trong sinh hoạt dân sinh”, ông Hưng cho hay.

Điện mặt trời có thể bị cắt giảm công suất lớn. Ảnh minh hoạ, nguồn VT
Điện mặt trời có thể bị cắt giảm công suất lớn. Ảnh minh hoạ, nguồn VT 

Theo tính toán của A0, trong năm 2021, dự kiến cả nước sẽ phải xả bỏ khoảng 1,3 tỉ kWh năng lượng tái tạo để đảm bảo an toàn cho hệ thống truyền tải. 

Tuy nhiên, TS Lê Hải Hưng khẳng định, theo nghiên cứu và tính toán của Viện Nghiên cứu và Ứng dụng Công nghệ thì điện năng phải “xả bỏ” đi trong năm 2021 có thể nhiều hơn.

Cụ thể, với hệ thống điện mặt trời tập trung (có tổng công suất 10.000MWp phát điện thương mại) thì tổng điện năng phát ra khoảng 18 tỉ kWh. Nếu hệ thống truyền tải hiện tại chỉ tiếp nhận được khoảng 10 tỉ kWh như 2020 thì năm 2021 lượng điện phải xả bỏ vào khoảng 8 tỉ kWh. Đó là chưa kể các trạm điện mặt trời áp mái cũng phải xả bỏ một phần điện năng vào khung giờ cao điểm.

Nếu tính giá điện trung bình là 2.000 đồng/kWh, chỉ năm 2021 chúng ta (có thể) sẽ lãng phí khoảng 16.000 tỉ đồng – ứng với khoảng 700 triệu USD. “Đây là một con số lãng phí vô cùng lớn trong hoàn cảnh đất nước còn khó khăn và EVN đang phải nhập khẩu điện từ Trung Quốc và Lào”, ông Hưng nói.

Lưu trữ năng lượng là xu hướng tất yếu

Để hạn chế sự cắt giảm điện mặt trời trong năm 2021, theo ông Hưng, cần phải có hệ thống và công nghệ lưu trữ năng lượng, bởi đây là xu hướng tất yếu trong việc phát triển năng lượng tái tạo.

“Chúng tôi cho rằng, để hạn chế việc cắt giảm công suất cần có nghiên cứu đặc tính năng lượng trong mô hình hệ thống điện mặt trời nối lưới kết hợp pin lưu trữ công suất 1 MW.

Nghiên cứu, xây dựng, lắp đặt hoàn chỉnh một hệ thống điện mặt trời công suất 1MWp nối lưới với hệ pin lưu trữ lithium hoặc vanadium với công suất 500kW/2000kWh để kết nối và điều hòa các nguồn năng lượng trong hệ thống với phụ tải. 

Đồng thời thu thập kết quả thực tiễn, xây dựng dữ liệu, quy trình ứng dụng công nghệ điện mặt trời kết hợp pin lưu trữ”, ông Hưng đề xuất.

Sẽ phải nhập khẩu hàng trăm triệu tấn than để phát triển nhiệt điện

Cũng trong khuôn khổ Tuần lễ Năng lượng thế giới, ông Lê Nguyên Minh – thành viên chuyên gia Hội đồng Năng lượng thế giới cũng có những ý kiến, quan điểm về dự thảo Quy hoạch Điện VIII vừa được Hội đồng thẩm định thông qua, chuẩn bị trình Thủ tướng. 

Ông Minh cho rằng, theo dự thảo Quy hoạch Điện VIII, từ 2026-2045, Việt Nam xây dựng tiếp 54 nhà máy nhiệt điện than và tuabin khí hỗn hợp với tổng công suất đặt 82.830 MW, chiếm trên 50% tổng công suất đặt năm 2045.

Đây là định hướng không phù hợp với xu thế phát triển nguồn điện hiện nay trên thế giới. Bởi Việt Nam sẽ phải nhập khẩu hàng trăm triệu tấn than, LNG từ xa 4.000 km để đốt và xử lý hàng triệu tấn chất thải gây ô nhiễm môi trường.

Quy hoạch nên bớt đi một vài nhà máy điện, đồng thời giành chi phí hỗ trợ phát triển điện năng lượng tái tạo, nghiên cứu sản xuất pin lưu trữ trong nhiệm vụ cân bằng lưới điện quốc gia và tiêu thụ điện hộ gia đình.

Hội đồng thẩm định thông qua Đề án Quy hoạch điện VIII

Bộ Công thương đang hoàn thiện Đề án Quy hoạch điện VIII để có thể trình Thủ tướng Chính phủ vào cuối tuần này sau khi Hội đồng thẩm định đã bỏ phiếu thông qua.

Nguồn tin của Báo điện tử Đầu tư cho biết, Hội đồng thẩm định đã thông qua Đề án Quy hoạch phát triển Điện lực quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045 (Quy hoạch điện VIII) trong cuộc họp diễn ra ngày 3/10/2021.

Có 5 phiếu đồng ý thông qua nội dung không chỉnh sửa và 19 phiếu đồng ý thông qua với điều kiện bổ sung chỉnh sửa Đề án. Trong cuộc họp lần này có 5 thành viên Hội đồng không có mặt vì đang sống tại các địa phương có dịch bệnh là Đà Nẵng và TP.HCM hoặc đang đi công tác.

Ngay sau khi có kết quả từ Hội đồng thẩm định, Bộ Công thương đã bắt tay vào việc hoàn thiện lại với mục tiêu trình Đề án Quy hoạch Điện VIII hoàn chỉnh cuối cùng lên Thủ tướng Chính phủ ngay trong cuối tuần này để xem xét, phê duyệt.

Dự kiến Thường trực Chính phủ cũng sẽ có buổi làm việc để nghe về Đề án này trước khi Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Trước đó vào ngày 30/8/2021, Bộ Công thương đã đưa ra Báo cáo giải trình và Dự thảo tờ trình Quy hoạch Điện VIII để lấy ý kiến công khai.

Tại các văn bản này, Bộ Công thương cũng cho hay, về cơ bản các thông số đầu vào phục vụ dự báo nhu cầu phụ tải không thay đổi, do đó kết quả dự báo nhu cầu phụ tải vẫn giữ nguyên so với Tờ trình số 1682/TTr-BCT (ngày 26/3/2021) về việc phê duyệt Đề án Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia thời kỳ 2021 – 2030, tầm nhìn tới năm 2045 (Quy hoạch điện VIII).

Bộ cũng đã rà soát đánh giá những khó khăn, vướng mắc của tình hình thực hiện Quy hoạch điện VII điều chỉnh, những nguyên nhân chính dẫn tới việc triển khai các phương án phát triển điện lực không đáp ứng được quy hoạch, dẫn tới nhiều khó khăn trong quá trình điều hành, đảm bảo an ninh cung cấp điện giai đoạn 2016 – 2020.

Quan điểm được đặt ra trong lần rà soát này là ưu tiên phát triển những dự án có vị trí, quy mô, thời điểm phù hợp với các tính toán tối ưu tại chương trình phát triển nguồn điện của Quy hoạch điện VIII.

Theo hướng đó, các dự án nguồn điện ở khu vực phía Bắc sẽ được ưu tiên phát triển để tăng cường khả năng cung cấp nội miền, giảm thiểu sản lượng điện truyền tải từ khu vực miền Trung. Đồng thời, sẽ xem xét giãn tiến độ các dự án nguồn điện tại miền Trung, rà soát đầu tư hợp lý các dự án nguồn điện tại miền Nam.

Theo các tính toán này, tổng công suất đặt của hệ thống năm 2030 là khoảng 130.370-143.839 MW. Trong số đó, thuỷ điện lớn, vừa, nhỏ và thuỷ điện tích năng là 17,7% – 19,5%; nhiệt điện than là khoảng 28,3% – 31,2%; nhiệt điện khí, dầu (tính cả LNG) đạt khoảng 21,1 – 22,3%; nguồn điện năng lượng tái tạo (gồm điện gió, mặt trời, sinh khối) đạt 24,3 %- 25,7% và nhập khẩu khoảng 3-4%.

Về điện năng sản xuất và nhập khẩu năm 2030 là khoảng 551,3-595,4 tỷ kWh. Trong đó, thuỷ điện các loại và tích năng là 15,4% – 16,8%; nhiệt điện than khoảng 44 – 45,5%; nhiệt điện khí và dầu (cả LNG) chiếm 23 – 23,8%; năng lượng tái tạo là 11,9% – 13,4% và nhập khẩu điện khoảng 2,9% – 3,6%.

Theo tính toán mới, tổng nhu cầu vốn đầu tư để thực hiện chương trình phát triển điện lực được lựa chọn trong giai đoạn 2021-2030 khoảng 99,32 tỷ USD, trong đó vốn cho phát triển nguồn điện khoảng 85,74 tỷ USD, cho lưới điện truyền tải khoảng 13,58 tỷ USD.

Theo Báo điện tử Đầu Tư