Chính phủ Việt Nam ưu đãi các nhà đầu tư lĩnh vực năng lượng tái tạo

Ngày nay, khi thế giới đang đứng trước nguy cơ cạn kiệt dần nguồn nguyên liệu hóa thạch, năng lượng tái tạo nổi lên như một nguồn năng lượng thay thế tất yếu. Năng lượng tái tạo đang ngày càng trở nên phổ biến đối với nhiều nước trên thế giới, đặc biệt là đối với những nước đang phát triển như Việt Nam.

Nhận thức được tầm quan trọng, lợi thế và lợi ích của các nguồn năng lượng tái tạo trước nhu cầu tiêu thụ điện ngày càng tăng phục vụ phát triển kinh tế (với sự gia tăng tiêu thụ điện hàng năm từ 10-15%), gần đây Chính phủ Việt Nam đã xem xét việc nghiên cứu, khảo sát, khuyến khích và hỗ trợ các nhà đầu tư, cả trong và ngoài nước, đầu tư vào các dự án năng lượng tái tạo.

 

 

Phát triển năng lượng mới và năng lượng tái tạo đã được đưa vào trong chiến lược phát triển năng lượng quốc gia của Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2050 (Quyết định 1855/2007/QĐ-TTg ngày 27/12/2007). Cụ thể, chiến lược đề ra mục tiêu tăng thị phần của năng lượng tái tạo trong tổng năng lượng thương mại sơ cấp từ 3% năm 2010 lên 5% năm 2020 và 11% năm 2050. Để đạt được những mục tiêu đó, Quyết định 1855 cũng tổ chức hướng dẫn và có các chính sách, biện pháp khuyến khích, hỗ trợ để thu hút các nhà đầu tư.

Các thuận lợi của nhà đầu tư

Theo pháp luật hiện hành, các nhà đầu tư được hưởng các ưu đãi tối đa cho tất cả các vấn đề liên quan đến các dự án năng lượng mặt trời hay năng lượng gió, chẳng hạn như miễn thuế thuê đất trong một khoảng thời gian nhất định, ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế giá trị gia tăng, thuế nhập khẩu và thuế xuất khẩu, giải phóng mặt bằng, và trích khấu hao tài sản cố định…. (theo Quyết định 37/2011/QĐ-TTg ngày 29/6/2011 của Thủ tướng Chính phủ).

Ngoài ra, các dự án năng lượng mặt trời và gió được xem là dự án theo cơ chế phát triển sạch (Quyết định 130/2007/QĐ-TTg ngày 02/8/2007). Theo đó, nhà đầu tư được trợ cấp từ Nhà nước thông qua Quỹ Bảo vệ Môi trường Việt Nam cho sự chênh lệch giữa chi phí thực tế đầu vào và giá bán điện theo thoả thuận trong hợp đồng để cung cấp năng lượng được tạo ra bởi năng lượng mặt trời hay năng lượng gió (theo Quyết định 37/2011/QĐ-TTg ngày 29/6/2011 của Thủ tướng Chính phủ).

Và những thách thức

Mặc dù được hưởng nhiều ưu đãi, nhưng nhà đầu tư cũng phải đối mặt với một số thách thức khi đầu tư vào các loại dự án trên. Thứ nhất, đến thời điểm hiện nay, Việt Nam đã chưa chính thức thực hiện bất kỳ một cuộc điều tra toàn diện, nghiên cứu, hoặc đánh giá về tiềm năng của năng lượng mặt trời hay năng lượng gió tại Việt Nam. Như vậy, nhà đầu tư tiềm năng thiếu những thông tin cần thiết khi tìm kiếm cơ hội đầu tư.

Thứ hai, Việt Nam không có một khuôn khổ pháp lý gắn kết các chính sách liên quan các dự án năng lượng mặt trời hay năng lượng gió; chưa có qui hoạch và chính sách minh bạch, rõ ràng, thống nhất từ Trung ương đến địa phương, chưa có văn bản quy phạm pháp luật về khuyến khích phát triển năng lượng tái tạo nói chung và điện mặt trời, điện gió nói riêng. Để vượt qua những khó khăn này, trong một cuộc họp gần đây, Phó Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu và giao Bộ Công Thương nhanh chóng soạn thảo một dự thảo về chiến lược và quy hoạch tổng thể phát triển năng lượng tái tạo ở Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Dự thảo đang chờ Thủ tướng phê duyệt.

Thứ ba, và quan trọng nhất, Việt Nam chưa có một cơ chế hiệu quả và khả thi cho các nhà đầu tư có liên quan đến giá bán điện năng lượng mặt trời và năng lượng gió. Hiện nay, giá bán điện tại Việt Nam luôn luôn là trở ngại cao nhất cho các nhà đầu tư vì luôn quá thấp so với các nước trong khu vực. Trong thực tế, giá mua bán điện của EVN luôn luôn thấp hơn nhiều so với chi phí thực tế đầu vào của năng lượng tái tạo. Theo quyết định 37/2011/QĐ-TTg ngày 29/6/2011, EVN sẽ phải trả 1.614 đồng (khoảng 0,078 USD) cho mỗi kilowatt điện gió được tạo ra, và Nhà nước sẽ trợ cấp một khoản 207 đồng (xấp xỉ 0,01 USD) thông qua Quỹ bảo vệ môi trường Việt Nam. Tuy nhiên, khoản trợ cấp là chưa đủ, thêm vào đó là hạn chế từ việc Quỹ bảo vệ môi trường chỉ có nguồn thu từ lệ phí bán chứng chỉ CERs. Do vậy, các nhà đầu tư vẫn còn thận trọng khi đầu tư vào lĩnh vực này.

 

Dựa trên mức tiêu thụ năng lượng dự kiến, Việt Nam sẽ cần phải đảm bảo nguồn năng lượng mới để duy trì tăng trưởng kinh tế. Nhà nước đã đưa ra tín hiệu tích cực cam kết cho sự phát triển năng lượng gió và mặt trời trong thời gian dài. Những tín hiệu này được thể hiện bằng việc thực hiện một loạt các ưu đãi và định hướng kế hoạch cụ thể hơn cho phát triển năng lượng tái tạo trong những năm tới. Khi khung pháp lý này được phát triển và hoàn thiện, các dự án năng lượng mặt trời và gió có thể trở thành một trong những lĩnh vực đầu tư hấp dẫn nhất đối với các nhà đầu tư năng lượng nước ngoài tại Việt Nam.

Thắp sáng xã đảo Thắng Lợi bằng hệ thống điện mặt trời gia đình

Thắng Lợi là một đảo nhỏ thuộc huyện đảo Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh, người dân sinh sống chủ yếu bằng nghề đi biển. Từ đảo Minh Châu không có tàu đi trực tiếp ra đảo Thắng Lợi, chúng tôi, đoàn lắp điện mặt trời thiện nguyện phải đi xe ôm ra đảo Quan Lạn từ lúc 5h sáng. Thay vì ra bãi biển đón bình minh lên chào ngày mới, mọi người tất bật chuẩn bị đưa đồ đạc ra Quan Lạn đúng giờ để có tàu ra đảo Thắng Lợi.

 

Chỉ mất khoảng hơn 1h đồng hồ trên biển, chúng tôi đã tới đảo Thắng Lợi, cảm nhận đầu tiên là một xã đảo yên bình, với những bờ cát trắng trải dài. Đã từ lâu, Thắng Lợi nổi tiếng vùng đất mỏ với nghề nuôi trồng tu hài. Khi tàu gần cập bến của xã đảo, chúng tôi thấy dọc hai bên bờ vịnh dẫn vào xã đảo là những hàng dài lồng bè nuôi tu hài của ngư dân. 


Tu hài là một loài thủy sản ngon, có giá trị kinh tế cao; thêm vào đó Thắng Lợi là vùng có lợi thế về bãi nuôi với nền bãi tương đối cứng, dòng chảy đều, phù du lưu thông, không có gió, nước chảy không mạnh, ít sóng, biển lặng… Do đó, tu hài được xác định là loại thủy sản mũi nhọn của địa phương, là con xóa đói giảm nghèo của xã. Chính vì vậy, những năm gần đây, nghề nuôi tu hài đã trở thành một phong trào ở Vân Đồn, góp phần tích cực vào việc xóa đói giảm nghèo của người dân. 

 
Mảng nuôi tu hài của người dân Thắng Lợi
 
Tiếp chúng tôi, anh Nguyễn Văn Tùng, Phó Chủ tịch xã Thắng Lợi hồ hởi nói: “Nó là con xóa đói giảm nghèo của vùng đất này đấy em ạ”. Được biết, toàn xã có 390 hộ (1.591 người) thì trong đó đã có đến 120 hộ có lồng bè nuôi tu hài (chiếm 1/3 số hộ dân của xã đảo). Những hộ gia đình khác trong xã chưa đủ vốn thì đầu tư chung và “gửi gắm” vào các hộ gia đình có lồng bè.

Người có công đầu trong việc đưa con “xóa đói giảm nghèo” về vùng đất này là anh Hằng, Bí thư Đoàn xã. Anh chia sẻ: “Làm Bí thư đoàn nên hay được lên huyện, lên tỉnh họp, do đó trong một lần được đi thăm mô hình kinh tế mới nuôi tu hài ở các xã đảo khác trong huyện, thấy được giá trị kinh tế của nó mang lại cho địa phương rất cao. Tôi quyết định tìm hiểu, mày mò và mang giống về xã mình nuôi thử nghiệm”. 

 
Ngoài việc tiên phong trong việc nuôi trồng thủy sản, anh Hằng cũng là người đầu tiên tìm hiểu và áp dụng mô hình điện năng lượng mặt trời cho hộ gia đình. Trước hiện trạng không có điện lưới, người dân Thắng Lợi sử dụng máy nổ hoặc bình acquy để chạy điện sinh hoạt do đó giá cả sinh hoạt ở đây khá đắt đỏ. Sau khi tìm hiểu trên mạng internet, anh Hằng đã quyết định chọn mô hình điện mặt trời cho gia đình của Công ty Việt Trung với nhãn hàng điện mặt trời Samtrix.
 
“Chỉ với 10 triệu đồng, gia đình tôi đã có thể thắp sáng 6 bóng đèn, chạy được 2 cái quạt gió, có được Tivi đầu kỹ thuật số để xem tin tức và giải trí, các cháu có điện sáng để học bài. Ban đầu tôi nghĩ chi phí đắt, nhưng thật bật ngờ khi thấy những tiện ích của điện năng lượng mặt trời mang lại”, anh Hằng chia sẻ với chúng tôi. 
 
Ưu điểm nổi bật của điện mặt trời là sử dụng ánh sáng mặt trời thông qua các tấm pin năng lượng mặt trời để tạo ra điện, do vậy không gây ồn ào, không ô nhiễm môi trường, hệ thống hoạt động êm ái, kinh tế hơn hẳn so với sử dụng máy phát điện diesel.
 
Lắp đặt điện mặt trời cho người dân Thắng Lợi
 
“Bạn bè tôi ở thị trấn Cái Rồng ra đây chơi thăm quan, họ cũng rất hào hứng muốn lắp điện mặt trời cho gia đình mặc dù họ đã có điện lưới kéo tới vì những tiện ích tuyệt vời mà điện mặt trời đem lại”, anh Hằng hồ hởi tiết lộ.
 
Một cảm giác thật hạnh phúc bất chợt dâng trào trong đoàn khảo sát và lắp đặt điện mặt trời của chúng tôi, không nói nhưng ai cũng có cảm giác mình đã làm được một điều gì đó có ý nghĩa cho cộng đồng nơi đây. Với những hộ gia đình có khó khăn, đoàn công tác chúng tôi đã tặng 10 bộ điện mặt trời công suất nhỏ dùng để thắp sáng 04 bóng đèn và sạc điện thoại di động, giúp các cháu học sinh có đèn thắp sáng để học bài.
 
Rời Thắng Lợi, chúng tôi mong sớm được trở lại để thưởng thức món đặc sản gỏi tu hài cũng như đem thêm ánh sáng điện mặt trời về xã đảo. Mong rằng ngày càng nhiều địa phương hơn nữa trong cả nước có thể được ứng dụng điện năng lượng mặt trời, giải pháp năng lượng xanh sạch và bảo vệ môi trường.
 
Theo ghi nhận của chuyên viên điện mặt trời Samtrix : Tấn Sang – Tiến Dũng.